နာဲကသုမန် သၞောတ်ဝ်ဒက်ပတန်ဍုၚ် (၂၀၀၈) ကဵုလဝ်က္ဍိုပ်ကုပၞာန်ဗၟာတံ သွက်ဂွံတန်တဴအာ ဍာ်ဇမၠိၚ်ဂှ် ခၞံဗဒှ် ချူဇန်လဝ်ရောၚ်။ ယဝ်ရ ကံၚ်သဳပၞာန်ဏံ ဆက်တုဲ ပကၚ်ရၚ်အာဍုၚ်မာန်အာရောၚ်၊ ဇြဟတ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳကဵု ဇြဟတ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ ကျအာရောၚ် ဟီုတှေ် ခြာဟွံလအ်ဂှ်တှေ် ပိုဲတံ သီုညးဖအိုတ်ဂှ် ဒးက္လေၚ်စဴအာမံၚ် ပ္ဍဲသၞောတ်ဝ် (၂၀၀၈) ရောၚ်တုဲ အတိုၚ်ပၞာန်ဗၟာတံ ဒးအဂၞပ်စိုတ်ဟေၚ် ဒးဒုၚ်ဗဂေတ်အာရောၚ်။ ဒးဒုၚ်ကဠၚ် အမိၚ်ဍေံပၠန်ရောၚ်။ ဝါဒဒဳမဝ်ကရေဇြဳ နွံကဵုပရေၚ်သၠးပွးအိုဿီုကီု သၞောတ်ဝ်ဒက်ပတန်ဍုၚ် ဖေဝ်ဒရေဝ် သွက်အခေါၚ်အရာ ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ ဂွံဒှ်အာဂှ် ဝါတ်ရောၚ်။ သၞောတ်ဝ် (၂၀၀၈) ဂှ် ကတဵုဒှ်ကၠုၚ် သာ်လဵုရော။ ဖန်ဇန်လဝ် အဝဵုဗီုလဵုရော။ ဍာ်ဇမၠိၚ် မုဒှ်အာမာန်ရော။ ဗီုလဵု ဍေံဇီုကပိုက်ကဵု အခေါၚ်အရာဂကူပိုဲမာန်ရောဂှ် သဳကၠဳအာရောၚ်။ သၞောတ်ဝ် …

မာံသုတ လောန်ကၠုၚ် (၂) သၞာံပြၚ်တေံ ဒဒှ်တၟေၚ်ၚ် က္တဵုဒှ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်ဗေန်နဳဇြဲဠာ အပ္ဍဲတိုက်အမေရိက သၠုၚ်ကျာတေံဂှ် ကောန်ညးရးဍုၚ်မန်ဗၟာဏအ် ဂွံတီ ဂွံမိၚ် ဟွံလောဲရောၚ်ထေၚ်။အကာဲအရာတၟေၚ် က္တဵုဒှ်သာ်လဵုရော?• သၞာံ (၂၀၁၉) ဂိတုဂျာန္နဝါရဳ (၁၀) ဂှ် သမ္မတ တၠဝါဒဳတဲပါဲ နွံယၟု Nicholas Maduro ဍုၚ်ဗေန်နဳဇြဲဠာဂှ် ထပ်ယဵုသစာ သွက်ဂွံသ္ပသမ္မတ အလန်ဒုတိယ (၅) သၞာံပၠန်ရ၊ ပေါဲရုဲစှ်သမ္မတ ကၠောန်ကၠုၚ်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုအေဗရဴ (၂၀၁၈) ဂှ် ညးတေံရမာန်အာ ဂးလဝ်သာ်ဏအ်ကီုလေဝ် ပေါဲရုဲစှ်ဂှ် ပရေၚ်ဗဗွဲဓဝ် ဟွံမွဲရောၚ်ဂးတုဲ ရဲအပ္ဍဲဍုၚ်ကီု ဍုၚ်မ္ၚးတေံကီု စှေ်စးဒ္စဵုဒ္စးကၠုၚ်အိုတ်ရ၊ အပ္ဍဲဍုၚ်လေဝ် အလုံမွဲဍုၚ် ကလိုက်ကမဵု က္တဵုထ္ၜးဆန္ဒအိုတ်ရ။• ကလေၚ်ကၠောန်ကဵု ပေါဲရုဲစှ်ဗဗွဲဓဝ်ညိ ညးဍုၚ်ကွာန်တအ် …

ဝဏ္ဏမာန်၊ မာတ် ၈၊ ၂၀၂၁ တုဲကၠုၚ်ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ (၂၆) ဂှ် နူကဵုကမ္မယှေန်ပေဲါရုဲမာဲကၟိန်ဍုၚ်(တၟိ)တံ ကော်ဆဵုဂဗ ကုဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂမၠိုၚ် ပ္ဍဲနေပျဳဒဝ်တုဲ ချပ်သဳကၠဳကၠုၚ် သၞေတ်ပေဲါရုဲမာဲ နကဵုသၞောတ်ဗၞတ်ဗ္ၜတ် (Proportional Representative (PR) System) (အချိုးကျစနစ်) ရ။ကမ္မယှေန်ပေဲါရုဲမာဲကၟိန်ဍုၚ်ကဵု ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂမၠိုၚ်တံ ကၠောန်သ္ပကောံဓရီုတုဲ ဖေဖဝ်ဝါရဳ (၂၈) ဂှ် နူကဵု ကမ္မယှေန်ပေဲါရုဲမာဲကၟိန်ဍုၚ်တံ ချူဗစိုပ်လိက် ကုဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂမၠိုၚ် အာတ်မိက်ကၠုၚ် လိက်စံၚ် သၞောတ် ဗၞတ်ဗ္ၜတ် (Proportional Representative (PR) System) (အချိုးကျစနစ်) ဂှ်ရ။ပေဲါရုဲမာဲကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာဝွံ (၂၀၁၀ ကီု၊ ၂၀၁၅ ကီု၊ ၂၀၂၀) ကီုဂှ် သုၚ်စောဲကၠုၚ်သၞောတ် ညးဂွံမာဲဂၠိုၚ်ညးဇၞး (First Past The …

ဝဏ္ဏမာန်၊ မာတ် ၁၃၊ ၂၀၂၁ ဟိုတ်နူအကြာဗော်ဇၞးလဝ်မာဲ (၂၀၂၀) အေန်အေဝ်ဒဳတံကဵု ဒပ်ပၞာန်တံ သဳကၠဳပညဳပညပ် ဟွံပြေပြံၚ်ညးသ္ကံတုဲ နူကဵုဒပ်ပၞာန်ဂှ် ထိၚ်ဒဝ်ဏာအဝဵုဂှ် အကာဲအရာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာ ဂတဏံ ဍေံကလေၚ်ဆုတ်အာ ဗီုကဵု (၂၀၁၀) တေံပၠန် ဒှ်မာန်ရောၚ် သၟာသ္ၚဳဂၠိပ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန် (ညးဂွံလဝ် တဆိပ်ကြာပါရဂူ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်သိပ္ပံ) (Ph.D Political Science) ဒံက်တာနာဲပညာမန် သ္ၚဳဂၠိပ်ရ။“ရံၚ်ကေတ် အကာဲအရာဏံတှေ် အကြပ်ဒပ်ပၞာန်ဗၟာကဵု အေန်အေဝ်ဒဳတံ ပညဳညးသ္ကံ သွဟ်မာဲဟွံပြေပြံၚ်ဂှ်ရ ဒပ်ပၞာန်ဒးထိၚ်ဏာအဝဵု၊ အကြာဏံဂှ်တှေ် ညးတံပလေဝ်ပတိုန် ညံၚ်ဇြဟတ်ဗော်လ္ပာ်ညးတံ ဂွံဇၞးမာဲဏောၚ်၊ ညးတံပလေဝ်တုဲတှေ် ကလေၚ်ကၠောန်ပေဲါရုဲမာဲဏောၚ်၊ ဗော်ဇြဟတ်လ္ပာ်ဒပ်ပၞာန်ညးတံဂှ်ရ ဇၞးအာမာဲတုဲတှေ် အုပ်ဓုပ်အာ အဝဵုပၠန်ဏောၚ်၊ ဍေံတုပ်အာကဵု ပေဲါရုဲမာဲ (၂၀၁၀) တေံပၠန်ဏောၚ် …

မိလတိုပ်ဗု၊ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၄၊ ၂၀၂၁ ရုၚ်ဒါန်ဂဥုဲဇဳဝိတဒါန ဍုၚ်ဇြပ်ဗုဝွံ သ္ပဟိုတ်ကဵု ရုၚ်ဂဥုဲဇၞော်လတူဍုၚ်တံ ဟွံဒုၚ်တဲမၞိဟ်ယဲတုဲ စတံနူဂိတုမာတ် ဏံမံက်မ္ဂး စဒုၚ်တဲ လွဳလွတ်အာ မၞိဟ်ယဲလၟေၚ်အရိုဟ်တ္ၚဲရောၚ် ဥက္ကဌ ဂကောံရုၚ်ဒါန်ဂဥုဲဇဳဝိတဂှ် ဟီုထ္ၜးသာ်ဝွံရ။“ကာလကိုဝ်ဝေဒ်ဏံတှေ် ရဲစုက်က်ဂှ်တှေ် ပိုဲကဵု (ဂဥုဲ) မွဲသတ္တဟ၊ ရဲဒေသသ္ၚောဲသ္ၚောဲတှေ် ပိုဲကဵုၜါသတ္တဟ၊ အဓိကဂှ်တှေ် ယဲဆီၜေတ်ကဵု ယဲခယျာဍာတ် (သွေးတိုး၊ ဆီးချိုး) ဂၠိုၚ်၊ ပဲါနူဂှ် ယဲနာနာသာ်၊ နူကဵုအခိၚ် ကဝ်ကိုဝ်ဝေဒ်ဏံတုဲတှေ် ပိုဲသရောပ် သရိၚ်ထောံမၞိဟ် ရဲစုက်က်ဂှ်တှေ် ပိုဲကဵုၜါသတ္တဟ၊ ရဲသ္ၚောဲသ္ၚောဲဂှ်တှေ် ကဵု မွဲဂိတု၊ နူကဵုရုၚ်ဂဥုဲဇၞော်လေဝ် ဟွံဒုၚ်တဲမၞိဟ်ယဲ တုဲတှေ် မၞိဟ်ဂၠိုၚ်လောန်အာ၊ လၟုဟ်တှေ် ပိုဲပါ်စကရေက်လွဳအာ လၟေၚ်တ္ၚဲရ” သာ်ဝွံ ဥက္ကဌ ဂကောံရုၚ်ဒါန်ဂဥုဲဇဳဝိတ …

သၞံၚ်တိုၚ်၊ ဂိတုမာတ် ၁၄၊ ၂၀၂၁ ပါၚ်လုပ်ဍုၚ်၊ တိတ်ဍုၚ်တံ ပရေၚ်စၟဳစၟတ်ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်သၞံၚ်တိုၚ်၊ ဂိတုမာတ် ၁၄၊ ၂၀၂၁အသိၚ်ပေဲါထ္ၜးဆန္ဒ ဒစဵုဒစး အလဵုအသဳကံၚ်သဳပၞာန်ဂှ် ဆက်ကတဵုဒှ်ဒၟံၚ်ဟွံယအ်ဏီတုဲ ပါၚ်လုပ်ဍုၚ်၊ တိတ်ဍုၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ် ပရေၚ်စၟဳစၟတ်ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ရ။ပ္ဍဲတွဵုရးဍုၚ်မန်မ္ဂး လတူဍုၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ် ပါၚ်လုပ်ဍုၚ်ကီု၊ လ္ပာ်တိတ်ဍုၚ်ကီုဂှ် ဒပ်ပၞာန်တံ စၟဳစၟတ်ဒၟံၚ် မၞိဟ်အာတရဴ နကဵု ကွဳစက်ကီု ကွဳလိုန်ဓာတ်တံကီုရ။ပရေၚ်စၟဳစၟတ်ဂှ် နူတံကၠာဂှ် နွံဆမွဲၜါဍုၚ်ဟေၚ် ကတဵုဒှ်တုဲ ကြဴနူကဵု ပေဲါထ္ၜးဆန္ဒသ္ကာတ်မြဟ်ကၠုၚ်၊ ပရေၚ်ရပ်စပ် ကေတ်အရေဝ်သ္ကာတ်ကၠုၚ်ကီု၊ ပရေၚ်စၟဳစၟတ် လတူဍုၚ်တံလေဝ် ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ရ။လတူရဲအာတရဴဂမၠိုၚ်ဂှ် ဒပ်ပၞာန်တံ သၟာန်သၟုက်တၚ်နၚ်ပူဂဵု ယၟု၊ အလဵုအာ၊ အလဵုကၠုၚ်တုဲ လဆောဝ်ဒှ်သံသယမ္ဂး စၟဳစၟတ်ပံက်ဗုၚ်ကွဳ၊ ဗုၚ်ကွဳစက်ကီု၊ ပံက်ဗဵုဖုၚ် ပ္ဍဲမုက်လိက် Social media ပတိုန်လဝ်ဂှ်ကီုနွံရ။လဆောဝ်မ္ဂး အခိၚ်ပယျာံသဝ်တ္ၚဲ အခိၚ်ဗတံဂှ် …

သၞာံ ၂၀၂၁ ဂိတု မတ် ပ္ဍဲကဵုစၟတ်တ္ၚဲ ၅ တေံဂှ်တှ်ေ နကဵုအကံက် “ချောၚ်းဆုံမြို႔နယ် ရဲတပ်ဖွဲ႔” အကံက်ပ္တောံမွဲပတိုန်လဝ်ဂှ် ဒဒှ်ရ “နူကဵုရုၚ်အုပ်ဓုပ်နာနာ ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်ကအ်ခၟိုၚ်ဂှ် ဆဵုစုတ် မခတိုတ်မွဲမရောၚ်။ အခိၚ်သဝ်တ္ၚဲ ၜိုတ် ရ နာဍဳဂှ် ပ္ဍဲကဵုရုၚ်အုပ်ဓုပ်နာနာဂှ် နူကဵုသၞဲဒဴဒးတာလျိုၚ်မွဲတၠ အခိၚ်အာဒၟံၚ်သ္ၚိဍာ် ဗ္ဒဲါၝောံခန်ရုၚ်ဂှ် ဆဵုစုတ်မခတိုပ်မွဲမတုဲ ဆက်ဏာဖုၚ်ထွဲါဂှ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဗၠာဲသၟိၚ်တအ် ပကောံသ္ဂံၚ်တအ်တုဲ ဗက်ဂၠဲါရပ်ဒၟံၚ်ရောၚ်။” ဓမံက်ထ္ၜးလဝ် သာ်ဏအ်ရ။

ဝဏ္ဏမာန်၊ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၂၊ ၂၀၂၁ ပ္ၚံက်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပ္ဍဲမွဲမွဲပ္ၚံက်မံက်ကၠုၚ်မ္ဂး ပ္ဍဲအကြာသၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂမၠိုၚ်ကီု၊ အကြာဂကောံ-ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ် ကွာန်ဂမၠိုၚ်တံကီု လညာတ်ဟွံတုပ်၊ လညာတ်တၞဟ်ခြာမံက်ကၠုၚ်ဂှ် အကြာလညာတ်ညးလညာတ်အဲ၊ အကြာ ဂအုံဂကောံညးဂကောံအဲ သဘာဝပ္ၚံက် အကာဲအရာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မွဲမွဲပ္ၚံက် မံက်ကၠုၚ်မ္ဂး ကြက်သ္ဒးဇီုဓဗတ် ကၠုၚ်လၟိုန်ရ။ကာလတ္ၚဲဏံလေဝ် နူဒပ်ပၞာန်ထိၚ်ဒဝ်ကၠေံအဝဵုဍုၚ် ဒက်ပတန်ဏာ ‘ကံၚ်ဇြဳအုပ်ဓုပ်ကၟိန်ဍုၚ်’ (နိုၚ်ၚံတော်စီမံအုပ် ချုပ်ရေးကောၚ်စီ) တုဲဂှ် ညးတံလၟိၚ်လၟဟ်ကၠုၚ် နူဗော်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဂမၠိုၚ်နွံရ။ ပ္ဍဲကဵုလၟိၚ်လၟဟ်ကၠုၚ် ညးစၞးဗော် ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဂမၠိုၚ်တံ သွက်ဂွံပါလုပ်ကေတ်လျိုၚ် ကရောံ ‘ကံၚ်ဇြဳအုပ်ဓုပ်ကၟိန်ဍုၚ်’ ဂှ် ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ‘ဗော်ညဳသၟဟ်မန်’ လေဝ် ဂွံအခေါၚ်ပါလုပ်မွဲတၠကီုဂးတုဲ တုဲကၠုၚ်ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ (၆) ဂှ် ကမ္မတဳကေၚ်ကာဗဟဵုတံ သ္ပကောံဓရီုတုဲ နကဵုဆန္ဒမာဲမၞိဟ်ဂလိုၚ်တုဲ သ္ဂုတ်သွာတ်ဏာ ဒုၚ်တဲပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု ‘ကံၚ်ဇြဳအုပ်ဓုပ်ကၟိန်ဍုၚ်’ ဂှ်ရ။သ္ဂုတ်သွာတ်ဏာ …

ဝဏ္ဏမာန် ပတိုန်ထ္ၜးလဝ်ရ။ သၟာန် ။ ။ လတူအကာဲအရာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကတဵုဒှ်ဒၟံၚ်တ္ၚဲဏံ ဒပ်ပၞာန်တံ ထိၚ်ဒဝ်ဏာအဝဵုဍုၚ်တ္ၚဲဏံတုဲ နကဵု ဒံက်တာနာဲပညာမန် ဗီုလဵုသ္ၚဳဂၠိပ်ကေတ်ကီု။သွဟ် ။ ။ စပ်ကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် က္တဵုဒှ်မံၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်ပိုဲ ပၞာန်သီအဝဵုအလန်ဏံဂှ် ဍေံတၟေၚ်မံၚ်ညိ၊ ဍေံဟွံတုပ်ကဵု ပၞာန်သီအဝဵု သၞာံ (၁၉၈၈) တေံ၊ ပ္ဍဲသၞာံ (၁၉၈၈) တေံဂှ် ဟိုတ်နူဍေံကလိုက်ကၟဵုတုဲတှေ် ဗတိုက်သရိုဟ်ထောံ ဗော် (ဆိုရှယ်လစ်) တုဲ အလဵုအသဳဟွံမွဲ၊ လက္ကရဴဏံ ဍေံပ္တိုန်တိုန် အလဵုအသဳညးဍုၚ်ကွာန်မွဲစုတ်၊ အံၚ်ဇၞးတုဲမှ ပၞာန်ဍေံ ကလေၚ်သီအဝဵုပၠန်ရ။ ပ္ဍဲဍေံသီအဝဵုဂှ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဗီုတေံ ဗီုဏံ မုဟွံမွဲပုဟ်၊ ရန်တၟံဍေံ အေထ္ၜးမံၚ်ဆန္ဒဂှ် ညံၚ်ဍေံဂွံထိၚ်မာန်ရ။ ဥပမာဍေံ ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တေံလေဝ်ဟွံမွဲ၊ …

မိလတိုပ်ဗု၊ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၇၊ ၂၀၂၁ ရုၚ်ဂဥုဲဇၞော်လတူဍုၚ်တံ ဟွံဒုၚ်တဲမၞိဟ်ယဲတုဲ ညးလွဳယဲ ဒှ်ခက်ခုဲကဵု ပရေၚ်လွဳယဲမိလတိုပ်ဗု၊ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၇၊ ၂၀၂၁အ္စာဂဥုဲသဝ်ဝန်ဂမၠိုၚ် ဟိုတ်နူချဳဓရာၚ်ပါလုပ်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲပရေၚ်ချဳဓရာၚ်ဒစဵုဒစး ကံၚ်ဇြဳပၞာန်ထိၚ်ဒဝ်လဝ် အဝဵုဍုၚ်ဂှ်တုဲ ရုၚ်ဂဥုဲလတူဍုၚ် တံကၟာတ်၊ ဟွံဒုၚ်တဲမၞိဟ်ယဲဂှ်ရ မၞိဟ်တၠယဲဝေဒနာတံ ဒှ်ခက်ခုဲကဵု ပရေၚ်လွဳယဲရ။သ္ပဟိုတ်နူရုၚ်ဂဥုဲဇၞော်လတူဍုၚ်တံ ဟွံဒုၚ်တဲမၞိဟ်ယဲဂှ်တုဲ မၞိဟ်ဗြဴပရေၚ်သၠးဂဝ်ဂၞဴကီု၊ ပရေၚ်ဂွံလွဳလွတ်ယဲတၞဟ် တၞဟ်သာ်ကီု ဒှ်ခက်ခုဲအိုတ်ရ။“အဲဂှ် ချိၚ်လဝ် သၠဂဝ်ဂၞဴ ပ္ဍဲရုၚ်ဂဥုဲဇၞော် ဇြပ်ဗုဏံရ အပ်လဝ်တုဲမံၚ်ရ၊ ပတှေ်ရုၚ်ဂဥုဲရ ဂွံအာဒၞာဲတၞဟ်ဂှ် ခရိတ်အောန်မံၚ်တုဲ ပတှေ်ရုၚ်ဂဥုဲဇြပ်ဗုရ ဖျေံလဝ်စိုတ်၊ ဆဂး ရုၚ်ဂဥုဲဂှ် ဟွံဒုၚ်တဲပုဟ် ဂးတုဲ ဒးအာ (ဆေးခန်း) လှုဲအိုတ်ဂၠိုၚ်၊ ဒှ်အာခက်ခုဲကဵုလှုဲ” ဗီုဏံ ညးမိၚိုဲယျဳ နူပွိုၚ်ဍုၚ်ဇြပ်ဗု ဟီုရ။ရုၚ်ဂဥုဲဇၞော်ဂှ် ဟွံဒုၚ်တဲမၞိဟ်ယဲတုဲ …