စနူသၞာံ (၂၀၂၁) မံက်ဏံ ယဲကပ် COVID 19 အသိၚ်ဍိုန်စှေ်အာကီုလေဝ် အကြာပွိုၚ် (၃-၄) သတ္တဟလၟုဟ်ဏံပၠန် လပှ်တတိယ ယာတိုန်ဍိုပ်တုဲ အလုံဂၠးကဝ်မွဲ လၟိဟ်မၞိဟ်ယဲ ကလေၚ်ပဵုဂၠိုၚ်တိုန်ကၠုၚ်၊ လၟိဟ်ချိုတ်ဂၠိုၚ်တိုန်မံၚ် အရိုဟ်ဟ်တ္ၚဲ ဂွံဆဵုညာတ်မံၚ်ပရိုၚ်ရ။
အလုံဂၠးကဝ်မွဲ ၜိုန်ရမၞိဟ်ထပက်လဝ်ဂဥဵုစဵုဒၞာယဲ မၞိဟ်ပြကောဋိကိုဋ် လၟိဟ် (၇၈၀) ပြကောဋိကိုဋ်တၠ တုဲဒှ်ဟီုကီုလေဝ် ဒဒှ်ရလၟိဟ်ယဲ ပဵုတိုန်ကၠုၚ်မံၚ်ဗီုဗီုဏံဂှ် ထေက်ကဵုဒးစွံသတိဇၞော်ဇၞော်ရောၚ် ဂကောံပရေၚ်ထတ်ယုက်ဂၠးကဝ် WHO ဟီုလလောၚ်လဝ်ရ။
အပ္ဍဲဍုၚ်ပိုဲလေဝ် သၞာဲဒဴရုၚ်အလဵုအသဳတံကဵု ညးအာယုက်ဇၞော်တံကီု နူဌာနပရေၚ်ထတ်ယုက်တံ ဆက်ထပက်မံၚ်ဂဥုဲစဵုဒၞာ ပ္ဍဲဇၟာပ်ပွိုၚ်ဍုၚ်နွံမံၚ်ကီုလေဝ် အကြာပေဲါထ္ၜးဆန္ဒက္တဵုဒှ်မံၚ်ဏံ ယဲ Covid 19 ၜိုတ်လဵုဆက်ကၠောံမံၚ်ဟီုဂှ် ပရိုၚ်အဆက် ပိုတ်မံၚ်အိုတ်ရ။
ရံၚ်ကေတ်အကာဲအရာလၟုဟ်ဏံမ္ဂး မွဲလပါ်တေံ ၜိုန်ရထပက်ဂဥုဲစဵုဒၞာကီုလေဝ် မွဲလပါ်ဂှ် ယဲဆက်ကၠောံထၞာန်မံၚ်နွံတုဲ အတိုၚ်ဗီုပြၚ် ဒစးဒုၚ်စဵုဒၞာမံၚ်ဗီုတြေံတေံ မၞိဟ်ကဵုမၞိဟ် ညံၚ်ဂွံမံၚ်ဟရာခြာလဝ်ညးသ္ကံ၊ ဇၟာပ်အာမ္ၚး စုတ်လဝ်ယာတ်ကၟာတ်ပါၚ်၊ ပ္ဍဲခန္ဓဇကု စၟယဲနွံဟၟဲ မ္ဒးစမ်ၜတ်၊ ဗက်ထဍေၚ်ဒၞာဲဇိုၚ် ဂၠံၚ်ယဲကၠောံထၞာန်မံၚ် ပရိုၚ်မၞိဟ်ယဲတၟိတံ ဝိုတ်သတိဟွံထေက်ရောၚ်။
စပ်ကဵုဒၞာဲဆေၚ်ဖျာစသုၚ်စၞနာနာ ကေုာံ ဆေၚ်ဍာ်လက်ဖက်တံပၠန် အတိုၚ်သၞောဝ်ဌာနပရေၚ်ထတ်ယုက် လလောၚ်ပတိတ်လဝ်ဂှ် သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်တံဟေၚ် ဂုန်ဖဵုဂၠိုၚ်တုဲ ထေက်ကဵုဒးဆက်မၚ်မွဲအာ ဝတ်တာလျိုၚ် ပရေၚ်စဵုဒၞာ ယဲဘဲကပ်တံထေက်ရောၚ်။

ပ္ဍဲဍုၚ်ပိုဲဏံလေဝ် စနူကာလ ဒပ်ပၞာန်ထိၚ်အဝဵု ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ (၁) တေံ မွဲတ္ၚဲမ္ဂး မၞိဟ်ယဲဆဵုကၠုၚ်မံၚ် ဗဒဲါ (၂၀၀) တၠ၊ ပရေၚ်ယဲဘဲကၠောံထၞာန်မံၚ်တံ ဆက်နွံဖိုဟ်တုဲ အန္တရာဲယဲကပ်ဂၠးကဝ် Covid 19 ဏံ အးကၠေံအိုတ်ယျ အခိၚ်လလောၚ်တြးမာန်ကၠုၚ်မှ ပိုဲညးဂမၠိုၚ်တံ ဂွံဖျေံစိုတ်ရောၚ်။
ဆဂး ကောန်ဍုၚ်ပိုဲကၠောံဍဂၠိုၚ်အိုတ် ပ္ဍဲဍုၚ်သေံဝွံ စနူဂိတုအေဗရဴမံက်ဏံ မၞိဟ်ယဲကလေၚ်မံက်တိုန် နူ (၁၀) တၠပြၚ်ၚ်ဂှ် ဇၟာပ်ပ်တ္ၚဲ နကဵုအဆတုဲ ထပ်အဆ လၟိဟ်မၞိဟ်ကၠောံထၞာန်ယဲ ထပ်ပဵုမံၚ်တုဲ လၟုဟ်စိုပ်လဒေါဝ်ဂိတု အခိၚ်အတးစှေ်ဂှ် မွဲတ္ၚဲမ္ဂး မၞိဟ်ယဲတၟိ (၉၀၀) တၠပြၚ် ဆဵုတိုန်ကၠုၚ်တုဲ ညးတာလျိုၚ်အလဵုအသဳတံ ဒးကၟာတ်ကၠုၚ် သဘၚ်ဝေၚ်အတး မွဲသၞာံပၠန်ရ။
အလုံဂၠးကဝ်မွဲ ပ္ဍဲဂိတုအေဗရဴ (၁၃) အတိုၚ် WHO လလောၚ်မ္ဂး မၞိဟ်ယဲ (၁၃၇,၂၂၁,၇၉၇) တၠ၊ မၞိဟ်ဒးချိုတ်အာ (၂,၉၅၇,၂၇၆) တၠ၊ ကလေၚ်ဗၠး (၁၁၀,၃၂၆,၃၁၉) တၠ၊ အပ္ဍဲဏံ ပ္ဍဲဍုၚ်အမေရိကာန် ဒှ်ကၠုၚ်ယဲ (၃၁၁) ကိုဋ်တုဲ ချိုတ်လဝ် (၅ လက် ရ လ္ၚီ ၆ ကၠံ) တၠ ပြၚ်အာရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ပရေၚ်ယဲကၠောံထၞာန် Covid 19 နွံမံၚ်ဏီတုဲ လပှ်အလန်တတိယ ညံၚ်ဟွံဂွံလုပ်ကၠုၚ် အကြာပွဳဗွိုၚ်ပိုဲတံဂှ် ဒစးဒုၚ်မၚ်မွဲစဵုဒၞာအာညိအဴ။