ဌာန်ပရိုၚ်မန်၊ ဂိတုအဝ်ဂါတ် ၂၉၊ ၂၀၂၂
ဒက်ပ္တန်ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကောန်ဂကူမန် MNLA တုဲဂှ် တွဵုရးဍုၚ်မန် မံက်ကၠုၚ်ရောၚ် ရဴဝွံ ပ္ဍဲဂိတုအဝ်ဂါတ် (၂၉) မဒှ်တ္ၚဲဒက်ပ္တန်ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜး ကောန်ဂကူမန် ပေၚ် (၅၁) သၞာံဂှ် ဥက္ကဌဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ နာဲဟံသာ ချူဓမံက်ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲလိက်သဝဏ်ညး မပလံၚ်ဗ္စိုပ် အသေအဟာန် တ္ၚဲဒပ်ပၞာန်ဂှ်ရ။
အသေအဟာန် တ္ၚဲဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကောန်ဂကူမန် မရနုက် (၅၁) ဝါဏံ ဌာန်ဂအုပ်ဗဟဵုကီု သီုကဵုခရိုၚ်မတ်မလီု၊ ခရိုၚ်ထဝါဲ၊ ခရိုၚ်သဓီုတံ ကၠောန်သ္ပအသေအဟာန်တုဲ ဗှ်ထ္ၜးဏာ လိက်သဝဏ် နာဲဟံသာ ဥက္ကဌဗော်ဍုၚ်မန်တၟိရ။
“ဒပ်ပၞာန် မၚ်မွဲစဵုဒၞါကောန်ဂကူပိုဲဂှ် ယဝ်ဇြဟတ်အောန်မံၚ်ဏောၚ်မ္ဂး အတိုၚ်ညးတၞဟ်ဖန်ဂှ် ဒးဒုၚ်အာဏောၚ်၊ ဒှ်သာ်ဂှ်ရ ဒပ်မၚ်မွဲစဵုဒၞါကောန်ဂကူဇကု ဇြဟတ်ညံၚ်ဂွံဇၞော် ညံၚ်ဂွံကၟောန်ခိုၚ်ဂှ် စွံအာရီုတုဲ ဂစာန်ကၠောန်အာအိုတ်ညိ” နာဲဟံသာ ဖ္တိုက်ဖၟောဝ်လဝ်ရ။
နကဵုပရေၚ်ပၠတရဴ ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိဟေၚ် ပ္ဍဲသၞာံ (၁၉၇၁) ၊ ဂိတုအဝ်ဂါတ် (၂၉) ဒက်ပ္တန်ကၠုၚ် ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜး ကောန်ဂကူမန် Mon National Liberation Army- MNLA တုဲ သၞာံ (၁၉၇၄) ၊ ဂိတုမာတ် (၁၉) ဂှ် ဒုၚ်သဇိုၚ်ကဵုသၞောဝ်ဥပဒေဍုၚ် (၁၉၇၄) ဂှ်တုဲ အလဵုအသဳ (မဆလ) သ္ပကဵုသမ္တီ တွဵုရးဍုၚ်မန် (ကဵုတွဵုရးဍုၚ်မန်) ရ။
မန်ပိုဲ နူကၠာဂွိုအ်ရပ်လွဟ်တေံရ ညံၚ်သ္ဂောံဂွံ အခေါၚ်အရာကောန်ဂကူ ကေုာံ တွဵုရးဍုၚ်မန်ဂှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်မန်ပိုဲတံ အာတ်မိက်ကၠုၚ်ကီုလေဝ် ဟွံသ္ပသမ္တီရ၊ ဒပ်ရပ်လွဟ် မံက်တိုန်တုဲမှ က္လိဂွံအခေါၚ်ညိညဇြိုၚ်သာနွံကၠုၚ် နာဲဟံသာ ဂးရ။
“မန်ကျပၞာန်တုဲ ဒဴလုပ်အာဍုၚ်သေံဂှ်လေဝ် ဟွံသှေ်စကွေံရ၊ မန် မသှေ်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲဒေသမန် လၟုဟ်ဏံဂှ်လေဝ် ဗၟာနူလ္တူတေံ စှေ်ဖျေံသဇိုၚ် နွံကၠုၚ်တၟာဂလိုၚ်ဣရ၊ လိက်မန် အရေဝ်မန် ယေန်သၞာၚ်မန် သီုကဵုဝၚ်မန်တံဂှ်လေဝ် ဒးဒုၚ်ၚိတ်ဒၟံၚ် နကဵုနဲကဲနာနာသာ်တုဲ မန်ပိုဲ ယဝ်ဟွံဆက်လုပ်ပေါဲဗ္တိုက်မ္ဂး ခြာဟွံလအ် မန်တံ ကၠေံကၠက်အာမာန်မံၚ်” ရဴဝွံ ဥက္ကဌနာဲဟံသာ ဂးလဝ် ပ္ဍဲလိက်သဝဏ်ရ။
မန်ပိုဲတံ လ္ၚဵုဂှ် ဒုၚ်သ္ပဍိက်ပ္ဍဲသၞ၊ လ္ၚဵုဂှ် တိတ်အာဍုၚ်မ္ၚး၊ သၟတ်တံပၠန်လေဝ် မိပ်ဟဳဒၟံၚ်ကဵု ဂဥုဲၜူမာဲတုဲ မၞိဟ်ဂစာန်ကၠောန် သွက်ကောန်ဂကူဂှ် အောန်ကွေံကွေံရ၊ စိုတ်ကၠောန်ပရေၚ်ကောန်ဂကူလေဝ် ဟွံမွဲ၊ ဗ္တိုက်ပၞာန်လေဝ် ဖေက်ဒၟံၚ်ဏောၚ်မ္ဂး ဘဝကောန်ဂကူမန်ပိုဲ ဗၠိုက်တၞီကၠေံကၠက်အာမာန်ရောၚ်ဂှ် ဒါတ်တိဟွံဗၠး ဒးဆဵုဗွဲစၟတ်ရောၚ် ညးဂးရ။
ဂကူမန်ပိုဲ နူကဵုဘဝ မံၚ်ကၠုၚ်ကဵုကၟိန်ဍုၚ် နန်ထဝ်က္ဍိုၚ်ဗ္တာၚ်ဇကုဂှ် လၟုဟ်ဏံ ကၠေံကၠက်အာဗွဲမဂၠိုၚ်တုဲရ၊ မန်ဖါသီ၊ မန်ဟံသာဝတဳတေံ ကၠေံကၠက်အိုတ်တုဲ မန်မၞုံပ္ဍဲရးမုတ္တမဏံ နွံဆၜိုတ်ကဝက်ဟေၚ်ရဂှ်လေဝ် ဂးလဝ် ပ္ဍဲလိက်သဝဏ်ဂှ်ကီုရ။
အဃောစပ္တန်ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ သၞာံ (၁၉၅၈) တေံ ဒပ်ရပ်လွဟ် နွံခိုၚ်ၚ်ကၠိုက်က်ဟွံသေၚ်ဏီရ၊ စိုပ်သၞာံ (၁၉၇၀) ဂှ် ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ, ဗော်ကရေၚ် KNU ကေုာံ ဗော်ကၠတ်ထဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ (ပါလီမံဒီမိုကရေစီပါတီ-PDP) သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော်ဥူနု ကေုာံ သ္ကိုပ်ပၞာန်တြေံ (ဗိုလ်လကျ်ာ) က္ဍိုပ်က်တံ (၃) ဗော်ပံၚ်ကောံ ပံက်ကၠုၚ်ဒပ်ပံၚ်ကောံ (တိုၚ်းရၚ်းသားလူမျိုးပေါၚ်စုံ ညီညွတ်ရေးနှၚ့် လွတ်မြောက်ရေး တပ်ပေါၚ်းစု-တ ည လ) ရ။ ပံက်ဒပ်ပံၚ်ကောံတုဲဂှ် ကၟိန်ဍုၚ်ဇြဟတ်ဇၞော်လ္ၚဵုတံ ကဵုကၠုၚ်အရီုအဗၚ် ပံက်ကၠုၚ်ဘာပၞာန် ရာန်ဗ္ဂပ်ကဵုလွဟ်ဂတာပ်ခေတ် မာန်ကၠုၚ်တုဲ ကောန်ပၞာန်မန် ဒှ်ကၠုၚ်ဇြဟတ် လၟိဟ်ကဵုလ္ၚီရ။ သၟတ် နူကဵုကွာန်ဗွဲမဂၠိုၚ်ကီု၊ ကွးဘာတက္ကသိုလ် ကေုာံ မၞိဟ်တြေံ ကေၚ်ကၠောန်ကၠုၚ်လဝ် ပ္ဍဲဗော်ပၠတရဴဍုၚ်မန်တေံကီု တိတ်ကၠုၚ်တုဲ ဇြဟတ်ဒှ်ကၠုၚ် မွဲၜါလ္ၚီရ။ ဟိုတ်နူဇြဟတ်နွံကၠုၚ်သာ်ဏံဂှ်ရ စိုပ်သၞာံ (၁၉၇၁) ၊ဂိတုအဝ်ဂါတ် (၂၉) ဂှ် ပံက်ကၠုၚ် ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကောန်ဂကူမန် နကဵုသၞောတ် ဗီုပြၚ်ဒပ်ပၞာန် မၞုံကဵု တံဒပ်-ဒပ်ပါ်-ဒပ်ကောံ-ဒပ်စရေက်တံရဂှ်လေဝ် ဓမံက်ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲလိက်သဝဏ်ညးဂှ်ကီုရ။
