လိက်ပရေင်သ္ရဳဂၠိပ်၊ မယံင် (ဍုင်မန်)

အကြာသတ္တာဟဏံ ပရိုင်ပြာကတ်မွဲပရိုင်ဂှ် ဂကောံရပ်လွဟ်ကရေင်မွဲဂကောံ လလောင်တြးဍုင်ဗၠးၜးတုဲ ဒက်ပ္တန် ဏာ ဍုင်ကဝ်တူလေ ဂးသာ်ဝွံတုဲဂှ် နူကဵုမုက်ဌာန်ပရိုင်ဂမၠိုင် ဟီုဂး ချူဆာဲ ပါ်ပါဲမံင်ဗီုညး ဗီုညး အိုတ်ရ။

တုဲကၠုင်ဂိတုဂျာန်နဝါရဳ (၅-၂၀၂၆) ဂှ် ဂအုပ်ဗိုလ် သဝ်နေဝ်တာမျ နူဒပ် ကဝ်တူလေ KTLA (Kaw Thoo Lei Army)  က္ဍိုက်ပ်တုဲ လလောင်တြးပတိတ်ပရိုင် ဒက်ပ္တန်အာ ‘ဍုုင်သမ္မတ ကဝ်တူလေ’  (ကော်သူလေ သမ္မတနိုင်ငံ) ရောင် လ လောင်တြးပတိတ်ရ။

လတူ ဒပ်ကဝ်တူလေ တအ် လလောင်တြးပ္တိတ်ပရိုင် ဒက်ပ္တန်ဏာ ဍုင်ဗၠးၜး ‘သမ္မတဍုင်ကဝ်တူလေ’ ဂှ်တုဲ အကြာ ဂကူကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင်ဂှ်ကီု၊ အကြာဂကောံဂကူကရေင်ဂမၠိုင်တအ်ဂှ်ကီု ဟီုဂး ချူဆာဲ ပါ်ပါဲကၠုင် လတူ ဒပ် ကဝ် တူလေ သဝ်နာတမျ တအ် ဇၞော်ကဵုဒြဟတ်နွံကၠုင်ရ။

မၞိဟ်ဒက်ပ္တန်ဍုင် သမ္မတ ကဝ်တူလေ ဂှ် ညးဂှ်ရော ကၠုင်နူအလဵုရော

မၞိဟ်က္ဍိုက်ပ် ဒပ်ကဝ်တူလေ KTLA (Kaw Thoo Lei Army) ဂှ် ဒှ် ဂဥုပ်ဗိုလ် သဝ်နာတာမျ တုဲ ညးဝွံ မဒှ်ကောန် က္ဍိုပ် ဂအုပ်ဗိုလ်ကရေင် ကေအေန်ယူ ဒပ်မဟာ(၅) ဗိုလ်မျ ရ။ ဂအုပ်ဗိုလ်မျ ဝွံ ဒှ်ညးမပြာကတ် ပ္ဍဲပၠန်ဂတးကောန်ဂကူက ရေင်မွဲတုဲ ကောန်ဂကူကရေင်ဂမၠိုင်ကီု၊ အကြာဂကောံပၠန်ဂတးကောန်ဂကူကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင်တအ်ကီု ဒှ်ညးမၞုံ ကဵု ဩဇာပရေင်ဍုင်ကွာန် မွဲရ။

မဒှ်ကောန် ဂအုပ်ဗိုလ်မျ သဝ်နာတာမျ လၟုဟ်ဂှ် နူတမ်တေံ ဂွံလဝ်တာလျိုင် ညးက္ဍိုက်ပ်ပၞာန် ဒပ်ကေအေန်ဒဳအိုဝ် (KNDO) လစှ်ေနူ ဒပ်ကေအေန်အေလ်အေ(KNLA) (ကေအေန်ယူ)မွဲတၠရ။

ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂိတုဂျောန် ၁ ဂှ် ဟိုတ်နူညးတေံ ဂစိုတ်ထောံ ကောန်ကမၠောန်ညးဍုင်ကွာန် ပ္ဍဲဗွိုင်ဍုင်ဗြဝတဳ ဒေသ ဝဝ်လေ(ဝေါလေး)လၟိဟ်(၂၅)တၠဂှ်တုဲ သွက်ဂွံစၟဳစၟတ်ပရေင်ပရူဂှ် နူကဵု က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကေအေန်ယူ ကော်စၟဳစၟတ်ရ။

နူကဵုက္ဍိုပ်သ္ကိုပ် ကေအေန်ယူ ကော်စၟဳစၟတ်ဂၠိုင်ကဵုဝါလေဝ် သဝ်နာတာမျ ဟွံဒုင်စၟဳစၟတ်တုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂ ဂိတုဂျာန်နဝါရဳ ၁၉-၂၀ ဂှ် ကေအေန်ယူ နုက်ပတိတ်ထောံရ။

သဝ်နာတာမျ က္ဍိုက်ပ် ဂကောံမၞိဟ်ပတှ်ေစှ်ေစိုတ်ကဵုညးတေံ ကလေင်စန်ပကောံတုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂ ဂိတုဂျူလိုင် ၁၆ ဂှ် ကလေင်ဒက်ပ္တန် ဒပ်ကဝ်တူလေ KTLA (Kaw Thoo Lei Army) ရ။  

ဒပ်ကဝ်တူလေ KTLA (Kaw Thoo Lei Army) ဝွံ တွဵုရးကရေင် ဆက်စပ်ပယျဵုသေံ၊ တွဵုရးဍုင်မန် ဒေသလ္ၚဵု၊ ရးတနင်္သဳ ဒေသလ္ၚဵု ချဳဒရာင်ဖျေံလဝ်သဇိုင်ရ။

ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၅–၂၀၆ လၟုဟ်ဏံဂှ် –

–        အခိင်ကမ္မယှေန်ပၞာန်တအ် ကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲတုဲ အဃောပလေဝ်ပလေတ်စဒၟံင် သွက်ဂွံဖျေံဗီုပြင်ပရေင်အုပ် ဓုပ်ဍုင် ဗီုပြင်အယောင်အလာအလဵုအသဳတၟိမွဲကီု။

–        အခိင်အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ဂကူ(အေန်ယူဂျဳ)တအ် လးဒၟံင်မုက်ပၞာန် ဒေသဍုင်ဗၟာ မပ္တံကဵု ရးသေတ်ကိုင်၊ ရးမ ဂွေ၊ ရးမာန္တလေဝ်၊ ရးဗ္ဂော ဆက်စပ် ဒေသတၞဟ်တၞဟ်ဂှ်ကီု။

–        အခိင်ဒပ်မင်ပယျဵု(BGF)က္ဍိုပ်သဝ်ချေတ်တူ တအ် ဒးဒုင်ကဵုဒြဟတ်ဓရိုဟ် ကိစ္စပရေင်ကမၠောန်လီဠာန်ဩန် အန်လာင်(ကျားဖြန့်)ဂှ်တုဲ ပြံင်သၠာဲ ဒပ်ကောန်ဂကူကရေင်(KNA)ဂှ်ကီု။

–        အခိင်ဗော်ကရေင်ဇၞော်အိုတ် ကေအေန်ယူ တအ် ပလေဝ်ဖျေံဒၟံင်ဗီုပြင် သွက်ဂွံလလောင်ပ္တိတ် ဍုင်ကရေင် ကဝ်တူလေ(Kaw Thoo Lei) ဂှ်ကီု။

သၞာံ ၂၀၂၆ မံက်တုဲ ဂျာန်နဝါရဳ ၅ ဂှ် ဒပ်ကဝ်တူလေ သဝ်နာတာမျ တအ် လလောင်တြးပတိတ် ဒက်ပ္တန်ဍုင်ဗၠးၜး နကဵု ယၟု ‘သမ္မတ ဍုင်ကဝ်တူလေ’ သ္ဂးတုဲ လလောင်တြးပတိတ်ပရိုင်ရ။

ပ္ဍဲကဵု သမ္မတဍုင်ကဝ်တူလေ ဂှ်မ္ဂး – သဝ်နာတာမျ  သမ္မတ ၊ ဒုတိယ သမ္မတ ၁ ဂှ် သဝ်သာဂေဖိုဝ်၊ ဒုတိယသမ္မတ ၂ ဂှ် သဝ်ဒေဗေတ်တာကပဝ်၊ ဂအုပ်ဝန်ဇၞော်ဂှ် သဝ်ဖိုဝ်တူလေ၊ ဝန်ဇၞော်ပရေင်စဵုဒၞာဂှ် သဝ်ဒေဗေတ်လဝ်တူ ကေုာံ ဝန်ဇၞော် သွာင်ကဏ္ဍဗွဲမဂၠိုင် ဒက်ပ္တန်လလောင်တြးလဝ်ရ။

လ္တူသမ္မတဍုင်ကဝ်တူလေဝ် ကေအေန်ယူ မုဟီုရော

သဝ်နာတာမျ က္ဍိုက်ပ် ဒက်ပ္တန်ဏာ အလဵုအသဳကဝ်တူလေ (Government of Kawthoolei) ဂှ် ဟွံဆက်စပ်ကဵု ကေအေန်ယူ(KNU) ရောင် ဂျာန်နဝါရဳ ၈-၂၀၂၆ ဂှ် ပ္တိတ်လိက်လလောင်တြးရ။

သဝ်နာတာမျ ဝွံ ဒှ်ပူဂဵုဒးဒုင်စောဲစပ်လဝ် အမှုရာဇာဝတ်ပၞာန် သၟးဟွံက နကဵုလၟေင်ကမၠောန် စဳပၞောန်ကေအေန်ယူ ဂှ် ဒှ် မၞိဟ်ဝးပ္ကဝ်လဝ် ထပ်ကဵုထပ်တုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂ ဂိတုဂျာန်နဝါရဳဂှ် နကဵု ကေအေန်ယူ နုက်ပ္တိတ်ထောံ နူကဵု က္ဍိုက်ပ်သ္ကိုပ် ပၞာန် ဒပ်စဵုဒၞာကောန်ဂကူကရေင် ကေအေန်ဒဳအိုဝ်(KNDO) မဒှ်ရ။

ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂ ဂိတုဂျူလာင် ဂှ် နကဵုယၟုဒပ်ကဝ်တူလေ (kawthoolei Army(KNLA) လလောင်တြးပံက်ကၠုင်ဒပ်တၟိဂှ် ဟွံ ဆက်စပ်ကဵု ကေအေန်ယူ ရောင်ဂှ်လေဝ် ပ္တိတ်လဝ်လိက်တုဲတုဲမံင်ရ။

လတူပွကမၠောန် ကၠောန်သ္ပဏာဂှ် နကဵုတင်ရန်တၟအ်အလုံကောန်ဂကူကရေင်တအ် ဟွံကိတ်ညဳကီု၊ နကဵုကောန်ဂကူ ကရေင်ဂမၠိုင် တင်ရန်စၟဳလဝ်ပရေင်ဒက်ပ္တန်ဍုင်မဆေင်စပ်ကဵု(nation building)ဂမၠိုင်ကီု ဟွံကိတ်ညဳတုဲ ဟိုတ်သုင် စောဲဏာ ‘ကဝ်တူလေ’ ဝွံ သိက္ခာဂကောံပၠန်ဂတးကရေင် ကဵု အလုံကောန်ဂကူကရေင် သွက်ဂွံစှ်ေအာရရောင် လိက် လလောင်တြး ကေအေန်ယူ ဂှ် ချူလဝ်ရ။

ပြဝ သဝ်နာတာမျ ကၠောန်သ္ပဏာဂှ် ညးမၞုံလျိုင် ကေအေန်ယူ တအ်ကီု၊ နလိက်လုပ်သၞောဝ် ကေအေန်ယူ ကီု ဟီုဂး ဒစဵုဒစး တးပါဲဏာလဝ် ဗွဲမလုပ်သၞောဝ်ရ။

လ္ၚတ်ဂၠိုက်ဂၠာဲ ပြဝ ဒက်ပ္တန်ဍုင်တၟိ (ဝါ) ဍုင်တၞဟ်ခြာ မွဲမွဲ ဒှ်မာန် ဟွံမာန်

– တင်ဂၠိုက်ဂၠာဲ ဒှ်မာန်ဟွံမာန် (Feasibility Analysis)

ပ္ဍဲအရာဒက်ပ္တန်ဍုင်မွဲမွဲ ဗီုကဵု သဝ်နာတာမျတအ် ဒက်ပ္တန် သမ္မတဍုင်ကဝ်တူလေ လၟုဟ်ဏံဂှ် လ္ၚတ်ဂၠိုက်ဂၠာဲစမ်ၜတ် ရံင်အာ နကဵုတင်ဂၞင်ဗွဲသၟဝ်ဏံမ္ဂး –

တင် (၁) ဒပ်ကဝ်တူလေ တအ် ဖျေံလဝ်သဇိုင်ဂှ် ရံင်ကဵုပထဝဳတိဍာ်ကီု၊ ရံင်ကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ကီု ခိုင်ခိုင်ကၠိုက်ကၠိုက် ညဳ သၟဟ်ကဵုဒဒှ်ဒက်ပ္တန်ဍုင်ဟွံမွဲကီု၊ ဒေသမဖျေံသဇိုင် ချဳဒရာင်ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ဒှ်ဒၟံင်မွဲထပ်ကဵု ကေအေန်ယူ KNU/KNLA တုဲ ဆန္ဒ ကေန်အေန်ယူ ဟွံပါမွဲသာ် ဒက်ပ္တန်ဍုင်ဗၠးၜးမွဲဟီုဂှ် ယုတ္တိအောန်။

တင် (၂) ပရေင်သ္ပစၟတ်သမ္တီဍုင်သ္အာင် ကေုာံ ဍုင်ပယျဵုမဆက်စပ်တအ် ၜိုတ်လဵုသ္ပစၟတ်သမ္တီကဵုဇကုဇကု၊ လ္တူဏံဂှ် ပၟိက် ဇၞော်ဗွဲမလောန်ရ။

ပကတိရုပ်တ္ၚဲဏံဂှ် တွဵုရးဍုင်ကရေင်ကီု၊ တွဵုရးဍုင်မန်ကီု၊ ရးတနင်္သဳကီုဂှ် နွံသၟဝ်အုပ်ဓုပ်ကၟိန်ဍုင်ဗၟာရ။ လတူသ္ၚိဇၞော်ဂှ် ကလေင်တာဲဍောတ်ဍောတ်မွဲမပၠန်ဟီုဂှ် ဝါတ်လောန်သန်။ သာ်ဝွံမ္ဂး ဍုင်ဆက်စပ် ဗီုကဵု ဍုင်သေံဟီု ဂွံဒုင်တဲစှ်ေစိုတ် ဂွံ ထံက်ဂလာန်ဂှ် သာ်လဵုလေဝ် ဒှ်ဟွံမာန်။ ဍုင်ဆက်စပ် ဍုင်သေံဟွံထံက်ဂလာန်မ္ဂး ဍုင်သ္အာင်တအ် ဂွံသ္ပသမ္တီဟီုဂှ် သ္ၚောဲ လတူသ္ၚောဲရ။

တင် (၃) ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပရေင်ပၞာန်ကလေင်ရံင်မ္ဂး ဒပ်ကဝ်တူလေ တအ် ဒြဟတ်ဍိုန်လျနူ ဒြဟတ်ကေအေန်ယူ တအ်ဏီ၊ ဒြဟတ်ထံက်ဂလာန်နူညးဍုင်ကွာန်လေဝ် ဂွံသၠုင်နူ ကေအေန်ယူ ဒှ်ဟွံမာန်။ ရံင်ကဵုဒြဟတ်ပၞာန် ရံင်ကဵု ဒြ ဟတ်ထိင်ဒဝ်လဝ်တိဍာ်ဂှ် ဩဇာဂွံသၠုင်နူ ကေအေန်ယူ ဒှ်ဟွံမာန်။

တင် (၄) ဒက်ပ္တန်ဍုင်ဗၠးၜး သမ္မတကဝ်တူလေ လၟုဟ်ဂှ် တွဵုရးဍုင်မန်လေဝ် တၞီလုပ်ဒၟံင်ကီုတုဲ ဆန္ဒဂကောံပၠန် ဂတးမန်၊ ဆန္ဒညးဍုင်ကွာန်ဂကူမန် ဟွံပါ ဟွံဒုင်တဲမ္ဂး ဒှ်အာပရေင်ဒစဵုဒစးရေင်သ္ကအ်မာန်တုဲ ပြသၞာ သာတုဲ ဂၠိုင်က္တဵုဒှ်ကၠုင်မာန်။

တင် (၅) ပ္ဍဲကဵုဒက်ပ္တန်ဍုင်မွဲမွဲဟီုဂှ် ဂကောံအလဵုအသဳ၊ သၞောတ်ဥပဒေ၊ ရုင်သၞောဝ်ဓဝ်၊ သၞောတ်ပရေင်ဘဏ္ဍာ၊ ပရေင် အုပ်ဓုပ်အဆံင်ဆံင် မ္ဒးလး ချူဓဇက်လဝ်အတိုင်သၞောဝ်ဥပဒေဗီုပြင်ဒက်ပ္တန်ဍုင် မွဲစုမ်တုဲ အတိုင်ဗီုပြင်ဒက်ပ္တန်ဍုင်ဂှ် မ္ဒး ပြုပြေင်ရေင်တၠုင်ဆန်ၜန်အာမာန်။

ပါဲနူဏံပၠန် ဗွိုင်ပယျဵုဒၞက်ဍုင်၊ ပရေင်ဂီုကၠီုစဵုဒၞာဍုင်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဍုင် ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ညးဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ဆက်စၠောံ ဆက်ဆောံဍုင်သ္အာင် စတမ် စတမ် ဍိုက်က်ပေင်ပေင် လးဖျေံမာန်၊ ရေင်တၠုင်နတဲဗွဲမစှ်ေသၞောတ်မာန် မ္ဒးနွံကဵု သရပ်(ဩပ်)(ဆင်ဍာ်) ဒတုဲဒတုဲမာန်။

ရံင်ကေတ်ဟိုတ်ဖဵုသာ်တအ်ဏံတုဲ ပါဲနူကဵုကမၠောန်ဒှ်ဖဵုဂှ် ဩဇာသိက္ခာပရေင်ဍုင်ကွာန်ကရေင်၊ သိက္ခာဂကောံပၠန်ဂတးကရေင်ဂမၠိုင် ကေုာံ အလုံကောန်ဂကူကရေင်ဂမၠိုင် ဓဝ်ပတှ်ေ ဓဝ်ရှ်ေသှ်ေ သ္ပသမ္တီ ဍိုန်လျစှ်ေအာဒှ်မာန်သၟးဟွံက ပၠန်ဂတးကရေင်ဩဇာကောန်ဂကူကရေင်သၠုင်အိုတ် နကဵုကေအေန်ယူ ဂစာန်ဖျေံဒၟံင်ဗီုပြင် သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်ဍုင်ကဝ်တူလေဝ် ဗွဲမစှ်ေကဵုသၞောတ်မာန် ဟီုဂှ်လေဝ် ဆုတ်ယောင်အာမာန်ရောင် ပ္တိုန်ထ္ၜးဏာရ။

တင်နိဿဲ-

–        ဂလာန်သၟာန်သွဟ် နူညးအခေါင်ဟီုဂး ကေအေန်ယူ

–        လိက်လလောင်တြးကေအေန်ယူ

–        တင်ဂၞင်ပရိုင် နူဌာန်ပရိုင်ဂမၠိုင်

–        တင်ဂၞင် နူ copilot.microsoft.com ဂမၠိုင်