မာံပိုန် (လိက်ပရေင်ပ္တိုန်စရာဲ)

တ္ရဲဏအ် သက္ကရာဇ်ဍုင် (၁၃၈၇) သၞာံ၊ ဂိတုမာ် (၁၃) စွေက်၊ တ္ရဲသ္ရိသဝ် (ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁၄၊ သၞာံ ၂၀၂၆) ရ။ တ္ရဲဏအ်ဝွံ ဒှ်တ္ရဲဇိုန်နှင်တဆိပ်ကြာ ကုကွးဘာကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် အလန်ပထမတုဲ ဒှ်တ္ရဲတၟေင် သွက်ပရေင်ပညာကောန်ဂကူမန် မွဲတ္ရဲရောင်။

အတိုင်မချူဗမံက်လဝ် ပ္ဍဲမုက်လိက်ဝိပ်သာ် ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် (https://moncollege.org/) မ္ဂး ကွးဘာ သၞာံဗ္တောန်ပညာ (၂၀၂၃-၂၀၂၄) ဂှ် (၉၄) တၠ၊ ကွးဘာသၞာံဗ္တောန်ပညာ (၂၀၂၄-၂၀၂၅) ဂှ် (၉၁) တၠ အပံင်ဖ္အိုတ် လၟိဟ်ကွးဘာ (၁၈၅) တၠတအ် ဂွံဒုင်ဇိုန်နှင်တဆိပ်ကြာဒဳဂရဳ နူကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန်ရောင်။

အကြာမၞုံကဵုတင်ကြေပ်ဂြတ် ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ပၞာန် မက္တဵုဒှ်ကၠုင်နူအဆက်ဖဵု ပၞာန်ဗၟာသီအဝဵု သၞာံ ၂၀၂၁ ဂှ် ပရေင်ပညာကောန်ဂကူမန် ဆက်ဂါံတိုန်အာဂတမွဲတၞင်ပၠန်ရောင် ဟီုမာန်ရ။

ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် မံက်ဒှ်ကၠုင်အခိင်အခါပၞာန်သီအဝဵု

ပ္ဍဲဂိတုဂျာန္နဝါရဳ (၁၈-၁၉)၊ သၞာံ (၂၀၂၂) ဂှ် ကမ္မတဳပညာဗဟဵုတအ် ကၠောန်ဗဒှ်ကောံဓရီု ပ္ဍဲဗ္ဒိုပ်ညဳသာ ပွိုင်ၜါတ္ရဲရ။ ကမ္မတဳပညာ ဗၞတ် (၂၁) တၠ တိုန်စိုပ်တုဲ သ္ရဳဂၠိပ်သဳကၠဳ စပ်ကဵုအကာဲအရာပရေင်ပညာမန် ပရေင်ပညာဘာကောန်ဂကူမန် မၞုံအကြာဒေသတအ်ရ။

နူကောံဓရီုဂှ်ဟေင် သ္ပသ္ဇိုင်ကဵုဘာၜိုပ်ထဝ်တုဲ ထပ်ပံက်အာကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန်မွဲဘာရောင် ဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ် ဗွဲမလုပ်သၞောဝ်ရ။ သီုပံက်ပ္တိုန် ဂကောံနာယက၊ ကမ္မတဳသိုင်ခၞံ ဗမံက်ရုပ်ရဴ ဘာကဝ်လိက် ကောန်ဂကူမန်ကီုရ။

ဂကောံနာယက (၄) တၠဂှ် ခါန်ကၞက်လဝ် – ကျာ်ဇၞော်ကေတုမာလာ (ဘာကအ်ပလိုင်)၊ ကျာ်ဇၞော်သဳလဝန္တ (ဘာဟံသာထဝ်)၊ တၠဂုဏ်အ္စာဝေပုလ္လ (ကွာန်တံင်ပိုအ်)၊ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဇေယျဝံသ (တ္ကအ်ခၟိုင်) ဂမၠိုင်ရ။

သာ်ဂှ်ကီု ပ္ဍဲကမ္မတဳဗမံက်ရုပ်ရဴဂှ် တၠဂုဏ်အ္စာဗညာဂြု၊ မိသာဍာ၊ မိကြက်နန်၊ နာဲရတ်ဂကူ (အ္စာဇြေ)၊ မိမောဝ်ဆာဲ၊ မိကောန်ဆာန်နန်၊ နာဲကသုမန်၊ နာဲအံၚ်မိုၚ်၊ နာဲတၠနန် သီုဖ္အိုတ် ပါလုပ် (၉) တၠရ။

တင်ရန်တၟအ် ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန်ဂှ် သွက်ဂွံလွဳၜံင်ပ္တိတ် တမ်ရိုဟ်မၞိဟ်နဲခိုဟ် ပ္ဍဲကောန်ဂကူမန် နကဵု ပရေင်ပညာအဆံင်သၠုင်ရောင်။ ဒှ်သာ်ဂှ်ရ သွက်သၟတ်မန်၊ ကွးဘာမန် မတိုန်စိုပ် ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် တအ်မ္ဂး က္လိဂွံအခေါင်အရာမပ္တံကဵုသၠုင်ဍာ်ဒ္ကေဝ်အဂႅလိက်၊ ဂွံအခေါင်အရာ ကတ်ပညာဍုင်သ္အာင်၊ ဒှ်ညးစိုန်သ္ကီု ပ္ဍဲအရာလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန်၊ ဂွံအခေါင်ဗပေင်ဍာ်ဒ္ကေဝ် စပ်ကဵုပရေင်အာက္ဍိုပ်၊ ပညာပရိုင်၊ ပညာသ္ပအ္စာ ဘာတအ်ရောင်။

ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် စပံက်

ဒုင်သ္ဇိုင်ကဵုတင်သ္ဂုတ်သွာတ်တအ်ဂှ်တုဲ အကြာဂိတုဨဗရဴ-မေ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် စကော်ဘိက် ဒုင်တၠုင်ကွးဘာတၟိတအ်ရ။ ပ္ဍဲဂိတုဂျောန် စၟတ်တ္ရဲ (၂၂) ဂှ် ကၠောန်သ္ပဏာအသေအဟာန် ပံက်ဘာ ကေုာံ ဒုင်တၠုင်ကွးဘာ ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် ပ္ဍဲဗ္ဒိုပ်ညဳသာမာန်ကၠုင်ရ။

ပ္ဍဲကဵုကွးဘာ ဂွံအခေါင်တိုန်ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် ကၠာအိုတ် ဗၞတ် (၂၆၀) တၠဂှ် ကွးဘာၜိုပ်ထဝ် သၞာံဒုတိယ (၁၂၀) တၠကဵု ကွးဘာတၟိ (၁၄၀) တၠတအ် ပါလုပ်ရ။

ကိုပ်ကၠာအိုတ်ဂှ် ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် ပံက်ဗ္တောန်ကဵု ဘာသာသိပ္ပံပရေင်မၞိဟ် (Social Science)၊ ဘာသာကွတ်လ္ရတ်မန် (Faculty of Mon Studies)၊ ဘာသာပရိုင် ကေုာံ မဳဒဳယာ (Mass Media and Jurnalism)၊ ဘာသာပညာသ္ပအ္စာ (Education)၊ ဘာသာကောပ်ကာဲ ကေုာံ ပရေင်အာက္ဍိုပ် (Commynity Leadership and Management) ဖ္အိုတ် (၆) ဘာသာရ။

လက္ကရဴဏအ် ထပ်ပံင်စုတ် ဘာသာသိပ္ပံသၟာလွဳယဲ (Nursing Science)၊ ဘာသာနဲကဲပညာ (Information Technology) တအ်ပၠန်ရ။ ဒှ်သာ်ဂှ်ရ ယဝ်ရအာတ်မိက်တိုန်စိုပ်ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန်မ္ဂး ညးမဒှ်ကွးဘာ တအ် ဂွံအခေါင်ရုဲစှ် ဘာသာ (၈) ဘာသာရောင်။

ကွးဘာတအ်ဂှ် ဒးတိုန်ဘာကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် ပွိုင် (၃) သၞာံတုဲ ဒးကေတ်ပရေင်ဆဵုဂဗကမၠောန်နတဲ  ပွိုင် (၂) သၞာံရောင် ဂးလဝ်ရ။

ဂကောံပၠတရဴကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန်

ဂကောံပၠတရဴကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန်ဏအ် ပံက်စွံပ္တန်လဝ် တၞဟ်ခြာရ။ ညးစၞး နူဗော်ဍုင်မန်တၟိ၊ ဌာနပရေင်ပညာ၊ ခမဳသင်၊ တၠပညာ ကေုာံ တၠပိုန်ဒြပ်မန် အပံင်ဖ္အိုတ် လၟိဟ်မၞိဟ် (၁၅) တၠပါလုပ်ရ။

ပ္ဍဲကဵုဂှ်ဝွံ ခါန်ကၞက်လဝ် နာဲအေမန် (ဥက္ကဌ)၊ မိသာဍာ (ဒုဥက္ကဌ)၊ ညးအုပ်ကာ (ဒံက်တာပညာမန်)၊ နာဲဗညာဟံသာ (ဖက်ဆောညးအုပ်ကာ) ရ။

သၟဝ်ဂကောံပၠတရဴဏအ်ပၠန်ဂှ် ထပ်ပံက်လဝ် ဂကောံကောပ်ကာဲ (Management Team) ကဝ်လိက် တၞဟ်ခြာမွဲပၠန်ရ။ ပ္ဍဲဂကောံဝွံ ဂအုပ်ဘာကဵု ဒုဂအုပ်ဘာ (၅) တၠပါလုပ်ရ။

တုဲပၠန် စပ်ကဵုကွးဘာကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန်ဂမၠိုင် ဒးအာကၠုင်ကွာ်တရဴမ္ဂး နူဗော်ဍုင်မန်တၟိ ဗိုင်ကေတ်ကဵုမံင်တာလျိုင်ပရေင်ဂီုကၠီုလေဝ်နွံရ။

ဂအုပ်ဘာ ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် ဒံက်တာပညာမန်

ဂအုပ်ဘာကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် စနူသၞာံ (၂၀၂၂) စဵုကဵုလၟုဟ်ဂှ် ဒှ်ဒံက်တာပညာမန်ရ။

ဒံက်တာပညာမန်ဝွံ ဇာတိကွာန်ဒဵုထောင် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ် ခရိုင်မတ်မလီုရ။ ကေင်ကတ်ကၠုင်လဝ် ကဆံင်ပညာဘာတန် ၄ တန်ရ။ သ္ပထပိုဲ ဆက်ကတ်လ္ရတ်ပညာပရိယတ် စဵုကဵုအဆံင်တန်ဒေါဝ်ရ။

နကဵုဘဝထပိုဲ လုပ်စိုပ်ဍုင်သေံတုဲ ပ္ဍဲသၞာံ (၁၉၉၂) ဂှ် က္လိဂွံလာဘ်ဗ္တောန်ပညာ (Scholarship) သွက်ဂွံအာ တိုန် ဘာတက္ကသဵုအေန်ဒဳယျာဏာ ဗလူမေန်တာန် မၞုံဍုင်အမေရိကာန်ရ။ ဒံက်တာပညာမန် စိုပ်အမေရိကာန် စနူသၞာံ (၁၉၉၃) စဵုကဵု (၂၀၁၀) ဂှ် ကဵုထောံအခိင် ပ္ဍဲအရာကတ်လ္ရတ်ပရေင်ပညာပေင်င်ရ။

ပ္ဍဲဂိတုဒဳဇြေမ်ဗါ သၞာံ (၂၀၁၀) ဂှ် ဒံက်တာပညာမန် က္လိဂွံတဆိပ်ကြာ Ph.D နကဵုဘာသာသိပ္ပံပရေင်ဍုင်ကွာန် နူတက္ကသဵု  Washington State University တွဵုရးဝတ်ရှေန်တာန်၊ ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံအမေရိကာန်ရ။

ဒံက်တာပညာမန်ဂှ် နူကဵုစိုပ်ဍုင်အမေရိကာန်တုဲ ကၠောန်အာကမၠောန်၊ တိုန်အာဘာ၊ မွဲလ္ပာ်ဂှ်လေဝ် ပါလုပ်ချဳဒရာင်ကၠုင် စပ်ကဵုပရေင်ကမၠောန်ဂကူမန်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန် မွဲဒမြိပ်ရ။

ဗွဲတၟေင် ဒံက်တာပညာမန်ဂှ် သီုဒှ်ညးစိုတ်လုပ်စကဵု သုခုမမန်မွဲတၠရောင်။ ပ္ဍဲသၞာံ (၁၉၈၉) ဂှ် သ္ပညးအာက္ဍိုပ် တုဲ ကေင်ပ္တိတ်လဝ်ကဝးဒွက်မန် မွဲကဝး နကဵုယၟုတၟေင်င် “ဗ္ၜူတှ်ေ လ္ပဒဳ” နွံကၠုင်ရ။

ပရေင်ပံင်တောဲကုတက္ကသဵုဍုင်သ္အာင်ဂမၠိုင်

ကရောံညးမဒှ်ဂအုပ်ဘာ ဒံက်တာပညာမန်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာရာဝိက၊ နာဲမျေအ်တာန်၊ ဒံက်တာဗိုလ်ဗိုလ်လောန်၊ နာဲကသုမန်၊ ဒံက်တာမၠဵုဇဝ်တၟိ၊ နာဲနန်သြန်၊ မိမောဝ်ဆာဲတအ်လေဝ် ပါလုပ်ကေတ်တာလျိုင် နဒဒှ်ညးက္ဍိုက်ပ် ဘာသာညးကုညးတုဲ ပူဗိုင်ဂ္စာန်ကၠောန်မံင်ကဵု ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန်လေဝ်နွံရ။

သွက်ကွးဘာကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန်တအ် သ္ဂောံက္လိဂွံအခေါင်အရာ ဆက်ကတ်လ္ရတ်ပညာ ပ္ဍဲဘာတက္ကသဵု၊ ကဝ်လိက် ဇရေင်ဍုင်သ္အာင်ဂမၠိုင်မာန် ညးမဒှ်ဂအုပ်ဘာ ဒံက်တာပညာမန်ကီု သီုညးမဒှ်အ္စာဘာတအ် ဂိုတ်ဂ္စာန်ကၠုင် အခန်ညးကဵုညးရ။

ဒှ်သာ်ဂှ်ရ စဵုကဵုတ္ရဲဏအ်မ္ဂး ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် တုပ်စိုတ်ပံင်တောဲလဝ်ကဵု ဘာမၞုံဍုင်သ္အာင် ဗၞတ် (၆) ဘာတုဲရ။

ပ္ဍဲဂှ်ဝွံ တက္ကသဵုဖါယာပ်၊ တက္ကသဵုဇျှင်ရာဲ၊ တက္ကသဵုဇျှင်မာဲ မၞုံဍုင်သေံကဵု တက္ကသဵုပါဒူ မၞုံဍုင်အမေရိကာန် တအ်ဂှ် ဗီုပြင်လိက်ကသုက် MoU ကီု၊ ကဝ်လိက်ရေင်ယေဝ် (The Royal College of Nursing) ဂှ် နဗီုပြင်မဟာမိတ် (Partnership) တုပ်လဝ်စိုတ်နွံရ။

တုဲပၠန် ဌာနတန်ဗ္တောန် RCSD (The Regional Center for Social Science and Sustainable Development) မသ္ပလဝ်ဇာနှိက်ကဵုတက္ကသဵုဇျှင်မာဲဂှ် နဗီုပြင်ပရေင်ပံင်တောဲ (Collaboration) ဂွံလဝ် တင်တုပ်စိုတ်ရ။

ပြဟ်ဟ်ဏအ်လေဝ် ကွးဘာကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန်လ္ရဵုတအ် ဂွံအခေါင်တိုန်စိုပ်မံင် ပ္ဍဲတက္ကသဵုဍုင်သေံ တအ်ဂှ် နွံမံင်ရ။

ဒၞါဲလွဳၜံင်တမ်ရိုဟ်မၞိဟ် မန်တဲခိုဟ်

ပရေင်ပညာကောန်ဂကူမန်ဂှ် သွက်ဂွံလွဳၜံင်ပ္တိတ်ကဵု သၟတ်မန်အနာဂတ် ဂွံဒှ်တၠပညာ မၞုံကဵုဍာ်ဒ္ကေဝ်ပေင်င် သၟးဟွံက မန်တဲခိုဟ် မဍိုက်ပေင်ကဵု ဒ္ဂေတ်လၟေတ်သိက္ခာမၞိဟ် ညံင်သ္ဂောံမံက်ကၠုင်ရောင်။

တုဲပၠန် ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန်ဝွံ သ္ပလဝ်အဓိကကဵု လိက်မန်ကီုဂှ်ရ ဗဒှ်ကဵုအထံက်အရီု သွက်ပရေင်ရုန်ဂ္စာန် “လိက်မန်ညံင်သ္ဂောံစိုပ်ရုင်” ခိုဟ်ဟ်ရောင်။

တ္ရဲဏအ် ကွးဘာကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် သၞာံ (၂၀၂၃-၂၀၂၄) ကဵု သၞာံ (၂၀၂၄-၂၀၂၅) တအ် ဂွံတဆိပ်ကြာဒဳဂရဳအလန်ကၠာအိုတ်ရောင်။ မွဲနဲပၠန်မ္ဂး အကြာကြေပ်ဂြတ်ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ပၞာန် ပ္ဍဲကာလဗီုလၟုဟ်ဂှ် ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် ထပ်လွဳၜံင်ပ္တိတ်ကဵု သၟတ်မန်တဲခိုဟ် လၟိဟ်ကဵုကၠံတၠလေဝ် ဟီုဂွံရ။

ပရေင်ပညာကောန်ဂကူမန်ဂှ် သွက်ဂွံဏာဗ္စိုပ်ကဵုတရဴဗၠးၜးဍုင်မန်၊ ကေတ်အခေါင်အရာဂကူမန်ကီုရောင်။

ဒှ်သာ်ဂှ်ရ ကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် ကဵုဂွံဆက်လွဳၜံင်ပ္တိတ်တမ်ရိုဟ်မၞိဟ် မန်တဲခိုဟ်၊ သၟတ်မန်တဲခိုဟ် လၟိဟ်ဂၠိုင်င်မာန်ညိအဴ။