ဒေသပွိုၚ်ဍုၚ်လှာဒကှ်ဝွံ ဟိုတ်နူဒှ်ခက်ခုဲကဵု ရာန်ကၠေၚ်ဝါတ်ဂှ်ရ ကွဳစက်ဒမြိပ်လာၚ်ဂမၠိုၚ် သွက်ဂွံဒေါအ်ဇူအာနွံတုဲ ယဝ်ရကွဳစက်ဂမၠိုၚ်ဟွံဂြိပ်မ္ဂး ကပေါတ်ဖျာ စၞစသုၚ်ကီု၊ မၞိဟ်ယဲဝေဒနာ ဒးတိုန်ရုၚ်ဂဥုဲတအ်ကီု သွက်ဂွံဒှ်ဒဒိုက်နွံရောၚ် ညးဒေသမွဲတၠ ဟီုလဴထ္ၜးရ။

ဒေသပွိုၚ်ဍုၚ်လှာဒကှ်ဂှ် ကၠေၚ်ဓာတ်နူကဵုဆေၚ်သွံကၠေၚ်တအ်သွံဒၟံၚ် မွဲလဳတာမ္ဂး အကြာ (၁၄၀၀၀-၁၅၀၀၀) နွံတုဲ ရဲသွံမ္ၚးဂှ် မွဲလဳတာမ္ဂး အကြာ (၁၇၀၀၀) သွံဒၟံၚ်နွံရောၚ် သ္ဂးရ။

“ပ္ဍဲဆေၚ်သွံကၠေၚ်တအ်ဂှ် မွဲတ္ၚဲတှေ် ဍေံပံက်သွံကဵုမံၚ် မွဲမွဲလစုတ်ကီု မွဲလဳတာတှေ် (၁၄၀၀၀) ကဵု (၁၅၀၀၀) ရာန်ဂွံမံၚ်ဏီ၊ ဆဂး ဍေံပံက်သွံကဵု မွဲတ္ၚဲမွဲအခိၚ် မွဲမွဲလစုတ်ဓဝ်ရ၊ ရဲသွံမံၚ်ကဵု တိုၚ်ကဳ ပ္ဍဲသ္ၚိဍေံနွံမံၚ်၊ ဍေံသွံမံၚ် မွဲလဳတာတှေ် (၁၇၀၀၀)၊ တ္ၚဲဏံတှေ် ရာန်ဂွံမံၚ်ဏီ၊ မိၚ်မံၚ်အကြာရဲတၠကွဳစက်လိုၚ်တအ်တှေ် ရာန်ကၠေၚ်ဟွံဂွံတှေ် ရဲဒမြိပ်လိုၚ်တအ်ဂှ် ဂစာန်ဒေါအ်မံၚ်အိုတ်ရ မိၚ်မံၚ်၊ ယဝ်ကွဳစက်ဟွံဂြိပ်ရတှေ် စၞစကီု ရဲဒးတိုန်ရုၚ်ဂဥုဲ ပ္ဍဲဍုၚ်တေံကီု ဒှ်ဒဒိုက်ဇၞော်ဇၞော်ရ” သာ်ဝွံ နာဲထောန်နာၚ် တၠဆေၚ်ဖျာ သွံကပေါတ်နာနာ ကွာန်ခၠဵု (ခလယ်) မွဲတၠ ဟီုရ။

ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်လှာဒကှ်ဝွံ ဒေသဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ် ဂကောံပၠန်ဂတးဂမၠိုၚ်အုပ်ဓုပ်လဝ်ကီုလေဝ် စပ်ကဵုကၠေၚ်စက်တုဲ ဂကောံပၠန်ဂတးဂမၠိုၚ်တအ် ဟွံထိၚ်ဒဝ်လဝ်မွဲသာ်ရောၚ် ညးဆက်ဟီုရ။

“ဒေသပိုဲဏံဂှ် ဍေံဗၠးတိတ်မံၚ် နူသၟဝ်တဲအုပ်ဓုပ်ပၞာန်ဗၟာတအ်တုဲတှေ် ပၠန်ဂတးမန်ကဵု ပၠန်ဂတးကရေၚ်တအ်ရ အုပ်ဓုပ်မံၚ် ဒေသညးကဵုညးနွံမံၚ်၊ စပ်ကဵုပြသၞာကၠေၚ်တုဲတှေ် ဗီုညးဒးစိုတ် ညးသွံမံၚ်နွံ၊ ၚုဟ်ပၠန်လေဝ် မွဲဆေၚ်ကဵုမွဲဆေၚ်ကီု၊ မွဲကွာန်ကဵုမွဲကွာန်ကီု ဗီုညးကဵုညး သွံတြးမံၚ်ကဵုတိုၚ်ကဳနွံ၊ တြးသွံမံၚ်ကဵုလဳတာလေဝ်နွံ” သာ်ဝွံ ဟီုရ။

ညးဍုၚ်ကွာန်ဒေသပွိုၚ်ဍုၚ်လှာဒကှ် ဗွဲမဂၠိုၚ်တံဝွံ ရာန်ကပေါတ်ဗၞိက်ဖျာကီု၊ လွဳယဲကီု မပ္တံကေၚ်ကာနာနာဂှ် သ္ဒးတိတ်ကၠုၚ်ဍုၚ်မုဟ်ဍုၚ်၊ ဍုၚ်မတ်မလီုဖအိုတ်ရ။ ဗွဲကြဴနူကဵု ရာန်ကၠေၚ်ဝါတ်ဂှ်တုဲ ကွဳစက်၊ ကွဳလိုန်ဓာတ် သုၚ်စောဲသ္ၚိတအ်ကီု၊ ကွဳစက်ဒမြိပ်လာၚ် တအ်ကီု ဒှ်ခက်ခုဲတုဲ ကွဳစက်လ္ၚဵု ဒေါအ်ဇူလဝ်လေဝ်နွံကၠုၚ်ရ။

ဂတဏံ ယဝ်ရရာန်ကၠေၚ် ကျာတ်အာနူလၟုဟ်ဏံဏီမ္ဂး ကွဳစက်သုၚ်စောဲသ္ၚိကီု၊ ကွဳစက်ဒမြိပ်လာၚ်တအ်ကီု သွက်ဂွံဒေါအ်ဇူအာနွံတုဲ ယဝ်ရဒှ်သာ်ဂှ်မ္ဂး ညးဒေသတအ် သွက်ဂွံဒှ်ခက်ခုဲ ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်နွံရောၚ်ဂှ်လေဝ် ညးဆက်ဟီုလဝ်ရ။

ၚုဟ်ကၠေၚ်စက်ပ္ဍဲဍုၚ်မန်ဝွံ ကၠေၚ်ဒဳဇြေဝ်မွဲလဳတာ နွံအကြာ (၆၀၀၀) ပြၚ်တုဲ ကၠေၚ်ဓာတ်ဂှ် နွံအကြာ (၅၀၀၀) ပြၚ်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲကဵုဆေၚ်သွံကၠေၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်တအ် သွံကဵုဒၟံၚ်တၠကွဳစက် ကွဳလိုန်ဓာတ်တအ် ၚုဟ်သၠုၚ်နူဂှ်ဏီရ။

ဗွဲကြဴနူကဵုညးအုပ်ဓုပ်ဍုၚ်တအ် ဖျေံကၠုၚ်စေဝ်ပၞောန် သၞောတ်ဖအောန်ဖျေံ ပရေၚ်ရပ်စပ် သုၚ်စောဲကၠေၚ်ဂှ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုဆေၚ်သွံကၠေၚ်တအ် သွံနကဵုဗၞတ်ဗ္ၜတ်အခိၚ်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲဗွဝ်ဖျာမ္ၚး (ဗွဝ်ဖျာဒမၠုက်) ဂှ် သၠုၚ်လဝ်ၚုဟ်ၜါပိဆတုဲ သွံတြးမံၚ်အိုတ်ရောၚ် ဂွံတီကေတ်ရ။