နကဵုကောန်ဂကူ “ဝ”၊ မန်၊ တအာန် (ပလံင်) “တအာင်း – ပလောင်း” မဒှ်ဂကောံမန်-ခမာဂှ်ဝွံ ပံင်ကောံတုဲ တန်တဴအာ နဒဒှ်ဂကောံဇြဟတ်ခိုဟ်မွဲရောင် ညးမၞုံအခေါင်ဟီုဂး နူရမျိုင်သၟတ် “ဝ” ဟီုကဵုဌာန်ပရိုင်ဗၠးၜးမန် IMNA ရ။
ဂကောံသၟတ်ပိုဲတံဂှ် ဒက်ပကောံလဝ် ဗွဲကြဴနူဒပ်ပၞာန်ဗၟာသီအဝဵုတုဲ ပ္ဍဲကာလပြုပြေင်ပၞာန် (၁၀၂၇) တုဲဂှ် သၟတ် “ဝ”၊ မန်၊ တအာန်တံ သာတုဲဆက်စၠောံမာန်ကၠုင်ရောင် ဂးရ။
“ပိုဲတံ ဒက်ပကောံ (၃) ဂကောံဏံတုဲတှ်ေ နကဵုဇြဟတ်ခိုဟ်ခိုဟ် သွက်ဂွံဆက်အာဟီုဂှ် နွံပၟိက်ကဵု ဇြဟတ်သၟတ်တံ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ ဆက်တုဲတှ်ေ သွက်ဂွံအာ ကောံကောံ ကလောံကလောံ ပဵုနူဏံဂှ်လေဝ်နွံရ။ ပိုဲတံ ဒက်ပကောံမန်-ခမာဂှ် နကဵုပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ပၞာန်သၟး ဟွံသေင်မွဲသာ် ကိစ္စအခိုက်ကၞာ Culture ပိုဲကီုရ။ ဝင်အတိက်၊ အခိုက်အလေံ၊ အတိုင်အခိုက်ကၞာဝင်ပိုဲတံဂှ်လေဝ် ဟွံဂွံဝိုတ်ကၠေံအာမွဲသာ် သွက်ဂွံဆက်ထိင်ဒဝ် (ထိင်ဒက်) အာတုဲ နဒဒှ်ဂကောံဇြဟတ်ခိုဟ်မွဲ ပိုဲတံ သွက်ဂွံတန်တဴအာနွံရ” သာ်ဝွံ ညးမၞုံအခေါင်ဟီုဂး နူရမျိုင်သၟတ် “ဝ” ဟီုရ။
ဗွဲကြဴနူဒပ်ပၞာန်ဗၟာသီအဝဵုတုဲဂှ်မ္ဂး ရမျိုင်သၟတ် “ဝ”၊ ကွးဘာတအာန်ကဵု ဂကောံသၟတ်ဂမၠိုင်၊ ဂကောံသၟတ်မန်လညာတ်တၟိတံဝွံ ဒက်ပကောံ ဂကောံမန်-ခမာတုဲ လမေင်ကမၠောန်ဒပ်ပၞာန်ပကီုပရာပ်တံ အာယုက်ဂွံဂၠိုင်သီုဖအိုတ်ဂှ် ဒစဵုဒစးအာရောင် လလောင်ပ္တိတ်လဝ်ရ။
မန် ကေုာံ တအာန် (ပလံင်) တံဝွံ နူကိုပ်ကၠာတေံရ နကဵုလမေင်ကဏ္ဍ ပရေင်ဆက်စၠောံ ရေင်တၠုင်နွံတုဲ ဗွဲကြဴနူဒပ်ပၞာန်ဗၟာသီအဝဵုတုဲဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲကဏ္ဍပရေင်ပၞာန်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂှ် ဆက်စၠောံရေင်တၠုင်ကၠုင်လဝ်ရ။ ၜိုန်ဂှ်ကီုလေဝ် အကြာမန်ကဵု “ဝ” ဂှ် ဇြဟတ်ဆက်စၠောံ ဍိုန်လျမံင်ရောင် ဂးရ။
အကြာမန် ကေုာံ တအာန် (ပလံင်) ဂှ် သၟာင်နူကဏ္ဍပရေင်ဍုင်ကွာန်တုဲ ကဏ္ဍပရေင်ပညာ၊ အခိုက်ကၞာဂှ်လေဝ် ဇြဟတ်ဆက်စၠောံ သာတုဲခိုဟ်ကၠုင်ရောင် ဂအုပ်ဘာကဝ်လိက်ကောန်ဂကူမန် ဒံက်တာပညာမန် ဟီုကဵုဌာန်ပရိုင်ဗၠးၜးမန် IMNA ရ။
ပ္ဍဲကဏ္ဍပရေင်ပညာဝွံ မန်ဂှ် အကာဲအရာစိုပ်မံင်ဂတနွံတုဲ နကဵုတအာန် (ပလံင်) တံလေဝ် မိက်ဂွံသၠုင်ပ္တိုန်ပရေင်ပညာညးတံဂှ်ရ ပံင်ကောံရေင်တၠုင်ကဵုပိုဲကီု၊ သဳကၠဳသၠာဲဂတး လညာတ်ကီု ကၠောန်သ္ပမံင်နွံရောင် ဂးရ။
ဒံက်တာပညာမန်ဂှ် “မန်ကဵု ပလံင်ဂှ်တှ်ေ ပိုဲတံဆက်စၠောံလဝ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် သက်သက်ဟွံသေင်ပုဟ်။ ကၠာတေံဟီုတှ်ေ ကိစ္စအခိုက်ကၞာကီု တုဲတှ်ေ ပရေင်ဆာန်ကၟိန် သၟတ်လေဝ်ဏး။ ကၠာတေံလေဝ် ညးတံ ဆက်ဆောံမံင်နွံရ။ တုဲတှ်ေ ပရေင်အခိုက်ကၞာ ဇဳရ။ လက္ကရဴဏံမှ ပၠန်ဂတးတမ်က္ညင်ဒှ်ကၠုင်တုဲ ကဏ္ဍပရေင်ပၞာန် ပါလုပ်ကၠုင်ရ။ လၟုဟ်ဏံ လေဝ် မုဟီုဟီု ပလံင်ကဵု မန်ဂှ်တှ်ေ ကၠာတေံလေဝ် ပရေင်ဆက်ဆောံနွံရ။ လၟုဟ်လေဝ် သာတုဲဇြဟတ်ခိုဟ်ကၠုင် ဟီုဂွံလေဝ်ဏး။ ရံင်ကဵုဂကောံပၠန်ဂတးမန် လၟုဟ်ဏံတှ်ေ ပရေင် ပံင်ကောံရေင်တၠုင်ညးတံ စုက်စုက်လုက်လုက် နွံမံင်ဏောင်တှ်ေ အဲထေင်ကေတ် ပရေင်ပံင်ကောံရေင်တၠုင်ဂှ် သာတုဲတှ်ေ ဂွံကၠုင်ဇြဟတ်ဏောင်” သာ်ဝွံ ဟီုရ။
“ဝ” ဂှ် ဒှ်ဒတောဝ်သၞောဝ် မန်-ခမာကီုလေဝ် ဟိုတ်နူကြပ်ကဵုကြုက်ဂှ်ရ ပရေင်ဆက်စၠောံကဵုပိုဲ ဍိုန်လျတုဲ ပရေင်ဆက်စၠောံကဵု ဂကောံမန်တၞဟ်တၞဟ်တံ နွံ / ဟွံမွဲဟီုဂှ် နကဵုအဲဟွံတီကီု ဒံက်တာပညာမန် ဟီုရ။
အခိုင်လၟုဟ်ဏံလေဝ် အကြာဂကောံပရေင်ပညာမန်ကဵု တအာန် (ပလံင်) တံဂှ် ဒက်လဝ်ဇာနှိက်နွံတုဲ ပံင်ကောံရေင်တၠုင်မံင်ရောင် ဂွံတီကေတ်ရ။
နကဵုပရေင်ပၞာန် မန် ကေုာံ တအာန် (ပလံင်) တံ ဗီုလဵုပံင်ကောံရေင်တၠုင်ဒမံင်ရောဟီုဂှ် နကဵုပိုဲတံ ဟွံဂွံတီကေတ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုပံင်ကောံရေင်တၠုင်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂှ် m္ဂး အယောင်အလာခိုဟ်နွံရောင် “ဠေချဳသငာ” နူဂကောံညးဗြဴတအာန် (TWO) ဟီုကဵုဌာန်ပရိုင်ဗၠးၜးမန် IMNA ရ။
“က္လေင်ရံင်အာ နကဵုသဘာဝ ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဏောင်ဟီုတှ်ေ ညအ်ဂှ် ဒှ်ကၠုင်အယောင်အလာခိုဟ်မွဲဏောင် စမဳကေတ်လဝ်ရ။ လ္ပာ်မန်ပၠန်လေဝ် အကာဲအရာ ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်၊ အကာဲအရာ ပရေင်ဍုင်ကွာန်လၟုဟ်၊ ပပ္တံနူအကာဲအရာဗလးတိ ဗီုလဵုနွံ။ လ္ပာ်တအာန်တှ်ေလေဝ် အကာဲအရာ ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ အကာဲအရာဗလးတိ ဗီုလဵုနွံဟီုဂှ်တှ်ေ ပိုဲတံ ဆက်စၠောံညးသ္ကံ ခိုဟ်ခိုဟ်မိုဟ်မိုဟ် ဂတးဂတန်တုဲ သၠာဲဂတးဏောင်၊ ပံင်ကောံရေင်တၠုင်မာန်ဏောင်ဟီုတှ်ေ နူကဵုမွဲဒၞာဲမွဲကဏ္ဍဂှ် ဒှ်ပရေင်အောင်ဇၞးပၠန်ဂတးပိုဲရ။ ဒှ်ကၠုင်ထံက်ရီု ပရေင်ချဳဓရာင်ရေင်တၠုင် ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးမွဲဏောင် ပတှ်ေကေတ်ရ” သာ်ဝွံ ညးဟီုရ။
ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်ဗၟာဝွံ ပၞောဝ်ကဵုဂကောံရပ်လွဟ်ကောန်ဍုင်အရင်ဂမၠိုင်ဂှ် m္ဂး ဒပ်ပၞာန်ညဳသၟဟ်ရး “ဝ” (UWSA) ဇြဟတ်မကြံင်မ္ၚိုဟ်အိုတ်ဂှ် ထံက်ပင်ဒမံင် ကပေါတ်လွဟ်လနက် ကု TNLA ကီု သီုဂကောံရပ်လွဟ်တၞဟ်တၞဟ်တံနွံမံင်ရောင် ညးသ္ၚဳဂၠိပ်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တံ ဟီုရ။
တုပ်သာ်ဝွံကီု ကုဂကောံရပ်လွဟ်ပၠန်ဂတးမန်လ္ၚဵုတံဂှ်လေဝ် ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကောန်ဂကူ တအာန် (ပလံင်) (TNLA) ဗ္တောန်ကဵုမံင်ကွတ်ပၞာန်သဇိုင်ကီု သီုကဵုမံင်ရီုဗင်တၞဟ်တၞဟ် လေဝ်နွံရ။
ညးမၞုံအခေါင်ဟီုဂး ရမျိုင်သၟတ် “ဝ” ဂှ် “ရန်တၟံအဓိကဂှ်တှ်ေ နကဵုသၟတ်တအာန်၊ ဂကောံဒတောဝ်သၞောဝ် မန်-ခမာ “ဝ” ပိုဲတံ ဒးသ္ၚောဲခြာလဝ် လအ်အာဂှ်ရ နကဵုသၟတ်တံ ပံင်ကောံမွဲစွံတုဲ သွက်ဂွံနွံကဵုဇြဟတ်မွဲဂှ် ပိုဲတံရန်တၟံ ဒက်ပကောံလဝ်ရ။ နကဵုရန်တၟံ တင်နွံပၟိက်ညးမွဲတၠဂှ် ညးမွဲတၠတေံ သွက်ဂွံကဵုရီုဗင်ဂှ်လေဝ် ပါလုပ်ရ” သာ်ဝွံ ဟီုရ။
ဒတောဝ်သၞောဝ် မန်-ခမာ “ဝ”၊ တအာန် (ပလံင်) တံဝွံ မွဲကရောံကဵု ပၠန်ဂတးတမ်က္ညင်ဏံဂှ် သၟတ်ဂမၠိုင်တံ ဂွံဆက်စၠောံရေင်တၠုင်မာန်တုဲ ပ္ဍဲကဵုပရေင်ပၞာန်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန်တၞဟ်တၞဟ်တံလေဝ် ကၠောန်သ္ပရေင်တၠုင်မာန်နူကၠာတေံဏီ ဂးရ။
အခိုင်ကၠာတၠညးခရေတ် ၜိုတ်ဗဳဇြဳမွဲလ္ၚီ (ပိလ္ၚီသၞာံပြင်) တေံရ ကောန်ဂကူမန်၊ ဝ၊ တအာန် (ပလံင်) ဒတောဝ်သၞောဝ်မန်-ခမာတံဝွံ နူဒေသယာန်သဳကျာန်၊ သ္ကုတ်သၠုင်ကျာ ကၟိန်ဍုင်ကြုက်ဂှ် ပြိုင်ဆုဲကၠုင် လ္ပာ်ၜဳယှိုဲလဳ၊ တာပုင်၊ သာန်လွေန်ကဵု မေဝ်ဃံင်တုဲ ဖျေံသဇိုင်မံင်တန်တဴကၠုင် ပ္ဍဲဒေသၜဳဂမၠိုင်ဂှ်ရောင် ပ္ဍဲဌာနလလောင်ပရိုင် TNLA ဓမံက်ထ္ဘးလဝ်ရ။
