ကောံဓရီု ပ္ဋဲၝောံခန်ရုၚ်ဇၞော် စၞးကုလသမဂ္ဂမၞုံပ္ဋဲဍုၚ်မလေဝ်ယှာ
မာံအသး – သၞာံ ၂၀၁၀ ဏံမ္ဂး စပ်ကဵုညးဒှ်ဒဒိုက် ဂကူဂမၠိုၚ် မၞုံပ္ဋဲဍုၚ်မလေဝ်ယှာတုဲ အမေရိကာန်တံ ပြံၚ်လှာဲဗီုပြၚ်မွဲရောၚ် ညးဇၞော်စၞးဂကောံဇၞော်ကုလသမဂ္ဂ အမေရိကာန် ဟီုပတိတ်လဝ် ပ္ဋဲပေါဲကောံဓရီု စၟတ်တ္ၚဲ (၁၇–၉–၂၀၁၀) ၝောံခန်ရုၚ်ဇၞော် စၞးကုလသမဂ္ဂ ဍုၚ်မလေဝ်ယှာရောၚ် ညးမတိုန်စိုပ် ဒု–ဥက္ကဋ္ဌ နာဲသဟာဲမန်ဟီုရ။
“အမေရိကာန်တံ ပြံၚ်ဗီုပြၚ်မွဲဏောဝ်၊ ကၠာတေံတှေ် ညးတံကော်မံၚ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ နကဵုဗီုပြၚ်မၞိဟ်မွဲမွဲရ၊ စနူဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ်ဏံတုဲ ဗီုကော်မံၚ်ဂကူချေၚ် မၞိဟ်ဂၠိုၚ်ကီု ညးဒှ်ဒဒိုက်ကောန်ဂကူတၞဟ်ဟ်တံလေဝ် ကော်ဗီုဂှ်ကီုရောၚ်” သာ်ဝွံ ညးဆက်ဟီုရ။
သၞာံ ၂၀၁၀ ဏံ အလုံဂၠးတိမွဲ ကောန်ညးဒှ်ဒဒိုက်နွံတဴ ၄၅ ဍုၚ်တံဂှ် ညးတံ သ္ပလဝ်ရဲဒှ်ဒဒိုက်အိုတ် (Top Country-bore refugees) ဂှ် နွံတဴ ၃ ဍုၚ်ရ။ ဍုၚ်အဳရာတ်၊ ဍုၚ်ဗၟာ၊ ဍုၚ်ၝူတာန် (Iraq, Burma and Bhutan) မဒှ်ရ။ ညးတံကဵုဖျူန်ကဵုညးဒှ်ဒဒိုက်နူကဵု ၃ ဍုၚ်ဏံတုဲ ကော်ဖျဴဏာအမေရိကာန်တေံရောၚ် သာ်ဝွံ ညးစၞးအမေရိကာန်ဂှ် ဟီုဏာလဝ် ပ္ဍဲကောံဓရီုဂှ်ရ။
ညးဒှ်ဒဒိုက် မၞုံပ္ဋဲဍုၚ်မလေဝ်ယှာ ထပှ် (၇) ဍုၚ်ဂှ် လၟိဟ်မၞိဟ်ၜိုတ်မွဲကိုဋ်နွံတုဲ ကောန်ဍုၚ်မန်ဗၟာ မွဲဓဝ်ဂှ် နွံတဴဒစာံလက်ပြၚ် ဗ္ဒာဲဒစိတ်လက်ရ။ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ နူကဵုကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်ဂှ် သွက်ဂွံဒုၚ်ကေတ်တဲ ရဲဒှ်ဒဒိုက်နူကဵုဍုၚ်ဗၟာဂၠိုၚ်ၚ်ဂှ် ဖျေံလဝ်အစဳအဇန် ( U S Program for Refugees in Malaysia) မွဲရ သာ်ဝွံ ညးဆက်ဟီုရ။
ညးဒှ်ဒဒိုက်တံဂှ်လေဝ် ဒးဒှ် ညးဒှ်ဒဒိုက် လုပ်လဝ်စရၚ် ပ္ဋဲရုၚ် UNHCR နူကၠာစၟတ်တ္ၚဲ ၁၇–၀၈–၂၀၁၀ တေံရောၚ် (Registered Refugees before the date 17.08.2010) ညးဇၞော်စၞး ဂကောံဇၞော်ကုလသမဂ္ဂဂှ် ဟီုရ။
ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်ဂှ် မွဲမွဲသၞာံမ္ဂး ဒုၚ်အိုတ်ဒၟံၚ်သြန် လ္ၚီထပှ်ကၠံပြကောတိကိုဋ် (us $ 1.7 billion) ဒဝ်ဠာတုဲ ထံက်ပၚ်ရီုဗၚ်ဒၟံၚ် ညးဒှ်ဒဒိုက်တံရ။ အလုံလိုက်မွဲမ္ဂး ဒှ်ဒဒိုက်တံ လုပ်စိုပ်ဖျေံဒၟံၚ်ဒၞာဲပ္ဋဲဍုၚ်အမေရိကာန်နွံတဴ ဗၞတ် ၄၅ ကၟိန်ဍုၚ်ရ။ သီုဖအိုတ်မ္ဂး ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်ဂှ် ဒုၚ်ဂွံတဲ ညးဒှ်ဒဒိုက်တံ လၟိဟ်မၞိဟ် ၁၅ ပြာကောတိကိုဋ် တုဲရ။
ပ္ဋဲဍုၚ်မလေဝ်ယှာဝွံ ၜိုန်ရညးဒှ်ဒဒိုက်နွံဂၠိုၚ်ဂၠၚ်၊ လၟိဟ်မၞိဟ်ကြပ်ပေၚ်မွဲကိုဋ်ကၠာလေဝ် ရဲဒှ်ဒဒိုက်တံ ဂွံလုပ်စိုပ် ပ္ဋဲကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်ဂှ် လးဖျေံအာအစဳအဇန်မွဲရောၚ် ညးစၞးအမေရိကာန်ဂှ် ဟီုသောၚ်ကလးရ။
ညးမဒှ်ကၟုဲတၟေၚ်တံဂှ် က္ဋိုပ်သ္ကိုပ်နူကဵု အမေရိကာန်တံရ။ ညးစၞးဇၞော်အိုတ် (မၞိဟ်ဗြဴ) နူကဵု ဌာနရီုဗၚ် ညးဒှ်ဒဒိုက် ဂၠးကဝ် နူကဵုအမေရိကာန်ဂှ်ကီု၊ ညးစၞးနူကဵုဌာနဂီုကၠီုအာမေရိကာန်ဂှ်ကီု၊ မၞိဟ်စၞးအမေရိကာန် မၞုံပ္ဋဲဍုၚ်သေံကီု သီုဖအိုတ် မၞိဟ်စၞးက္ဋိုပ်သ္ကိုပ် ဗၞတ် ၃၀ တၠ တိုန်စိုပ်တုဲ မၞိဟ်စၞးဂကူမန် ဍုၚ်မလေဝ်ယှာလေဝ် ပါလုပ် (၃) တၠကီုရ။
ညးတိုန်စိုပ် စၞးဂကူမန် ဍုၚ်မလေဝ်ယှာ ဒု–ဥက္ကဌ ရုၚ်ဟံၚ်ပြာ်မန် နာဲသဟာဲမန်ဟီုဂှ် “ပိုယ်မိက်ဂွံအာတ်မိက်ဏာ အလဵုအသဳအမေရိကာန်မွဲတၚ်ပၠန်ဂှ် နူစကောန်ဍုၚ်ပိုယ် ရုန်ဂစာန် လုပ်မံၚ်ပေါဲဗတိုက် ဒဳမဵုကရေဇြဳ ကဵုအခေါၚ်အရာမၞိဟ်တုဲဂှ် သၟာၚ်နူအပ္ဋဲဍုၚ်တုဲ လ္ပါ်မ္ၚးဏံဂှ်လေဝ် ပိုယ်တံနွံပၟိက်မံၚ်ကဵု ဒၞာဲဂွံဗ္ဒဗ္ဒာဲ (Refugee and Asylum) ကီုရောၚ်။ ဒှ်သာ်ဂှ်ရ စပ်ကဵု ကိစ္စဝွံကီု စပ်ကဵု ကိစ္စပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲ အပ္ဋဲဍုၚ်ဗၟာကီုတံဂှ် ပိုယ်နွံမံၚ်ပၟိက် အရီုအဗၚ် နူအလဵုအသဳအမေရိကာန်ဗွဲမလောန်ရောၚ်” သာ်ဝွံ ညးဆက်ဟီုရ။
