စပ်ကဵုကိစ္စ ပါ်တြးဒၟံၚ်ပၟတ်ဓါတ်လလဳ ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်ဂှ်တုဲ ကမ္ပဏဳမျာတ်တူရ (မြတ်သူရ-ကုလားကြီး) မွဲဟေၚ် ဂွံလဝ်အခေါၚ် ဗဗွဲသၞောဝ်နူအလဵုအသဳ တွဵုရးဍုၚ်မန်ရောၚ် သာ်ဝွံ ဝန်ဇၞော်ဓါတ်လလဳ ကေုာံ အစောံဇြဟတ် တွဵုရးဍုၚ်မန် နာဲထေန်အံၚ်ဟာန် လဴက္လးဏာ ပ္ဍဲကောံဓရီုလၟေၚ်အဋ္ဌမ ဒဳဇြေမ်ဗာ ၁၁ ရ။

ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်ဂှ် ကမ္ပဏဳမျာတ်တူရ ပါ်တြးဒၟံၚ်ပၟတ်ဓါတ်လလဳကီု၊ ကမ္ပဏဳသဳဂေပ် (အရှေ႕တောၚ် အထွေထွေစွမ်းအၚ်နှၚ့် လျှပ်စစ်ကုမ္ပဏီလီမိတက် (SEGEP)၊ Southern Myanmar Develop ကုမ္ပဏီလီမိတက်) မတောဲဒလုၚ်လဝ် ဇုက်ပၟတ်တံကီု အလဵုအသဳတွဵုရးဍုၚ်မန် ထ္ပက်လဝ်စၟတ်တဲ MoU တုဲဣရ ဂွံတီကေတ်။

“အလဵုအသဳတွဵုရး ထ္ပက်စၟတ်တဲ MoU ဟီုဂှ် တုပ်လဝ်စိုတ် နကဵုမူကမၠောန်ဏောၚ်၊ ဍေံတံကၠောန်လဝ် သွာၚ်ပရးပၟတ် လ္ဇံက်စွံလဝ်စက်တံဂှ် ဒးစၟဳစၟတ် ကိစ္စ EIA ဏီ၊ ဗီုဍေံတံ ကၠောန်လဝ်ဖအိုတ်ဂှ် စိုပ်သၞောတ်ဗ္ၜတ်ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်မာန်မှ နူဂကောံကမ္မတဳကောပ်ကာဲ ဓါတ်လလဳတွဵုရး ဒးထပ်ကဵုအခေါၚ်တြးသွံပၠန်ဏောၚ်၊ လၟုဟ် ဍေံတံ တောဲတြးလဝ် ပ္ဍဲကွာန်တံဂှ် ယဝ်ရပ်ဗတ်တ် နကဵုသၞောဝ်ဥပဒေ ဓါတ်လလဳမ္ဂး မွဲလေဝ် ဟွံလုပ်အဝေါၚ်ပုဟ်” နာဲထေန်အံၚ်ဟာန် ဂးရ။

လၟုဟ် ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်ဂှ် ကမၠောန် တောဲတြးဒၟံၚ် ဓါတ်လလဳတံကီု၊ တိုၚ်ပၟတ်ပတဴလဝ်တံကီု မိက်ဂွံသဝ်မံၚ်ညိညိတုဲ ဇုက်ဓါတ်စကာလဝ်တံဂှ်လေဝ် ဍောတ်သောဲမံၚ်တုဲ ဍေံဟွံလုပ်အဝေါၚ် သၞောတ်ဗ္ၜတ်သၞောဝ်ရ။ ဆ္ဂး ညံၚ်ဂွံဒှ် အတိုၚ်သၞောတ်ဗ္ၜတ် ဥပဒေသဓါတ်လလဳ တွဵုရးဍုၚ်မန်ဂှ် နူအလဵုအသဳ ကဵုပလေဝ်အာသိုက်က်ဏောၚ် နာဲထေန်အံၚ်ဟာန် ဂး။

“ကမၠောန်ပုဂ္ဂလိကဖအိုတ် ကၠောန်ဒၟံၚ်ကမၠောန်ပါ်တြးဓါတ်လလဳ ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်လၟုဟ်ဂှ် ဂွံလဝ်အခေါၚ်ကၠောန်ကီုဟာ ဟွံဂွံလဝ်ဟာ” ဒဝ်ဃာၚ်ဃာၚ်ဠေအ် ဥက္ကဌကမ္မတဳ ပရေၚ်ဥပဒေ ကၠတ်ထဝ်တွဵုရးမန် သၟာန်လဝ်ဂလာန်သာ်ဂှ်တုဲ ဝန်ဇၞော်ဓါတ်လလဳ နာဲထေန်အံၚ်ဟာန် က္လေၚ်ဟီုသွဟ်ဏာ အတိုၚ်လ္တူတေံရ။

“ပ္ဍဲဥပဒေဓါတ်လလဳ နူကၟိန်ဍုၚ်ပ္ညပ်လဝ် သၞာံ ၂၀၁၄ တေံကီု၊ ပ္ဍဲဥပဒေ ဆေၚ်ကဵုတြး ဓါတ်လလဳ တဲဍောတ် တဲအဒေါဝ် တွဵုရးဍုၚ်မန် ပ္ညပ်လဝ် နဒဒှ်ဥပဒေ စၟတ် ၄ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၆ ဂှ်ကီု အမိၚ် ကဵုအခေါၚ် စှေ်တုဲမှ ကမၠောန်ဒးဆက်ကၠောန်တံဂှ် ကၠောန်ဂွံရောၚ်” ဟီုလဝ်သာ်ဏံ ဒဝ်ဃာၚ်ဃာၚ်ဠေအ် ဂးရ။

သဘာဝ အခေါၚ်ကၠောန်စှေ်ဟီုဂှ် နူဂကောံအလဵုအသဳ မွဲမွဲဂကောံ ပ္တိတ်အမိၚ်အခေါၚ်ကၠောန်တုဲ က္လိဂွံအခေါၚ်ဂှ်မှ ကမ္ပဏဳလဵု၊ ဂကောံလဵုဟွံဟီု ပ္ဍဲဒေသ ဆက်စပ်ကဵု ကမၠောန်ဇကုဂှ် ပတဴစွံလဝ် တိုၚ်မွဲတၞုၚ်ဂွံရ။ အမိၚ်အခေါၚ်ကၠောန် ဟွံမွဲမ္ဂး အခေါၚ်ကၠောန်လေဝ် ဟွံမွဲရောၚ် ဒဝ်ဃာၚ်ဃာၚ်ဠေအ် ဂးရ။

ကာလလၟုဟ်ဏံ ကမ္ပဏဳ (မြတ်သူရ) ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်ဂှ် ဒှ်ကမ္ပဏဳ ဂွံလဝ်အခေါၚ် နူလက်ထက် အလဵုအသဳ တုဲကၠုၚ်တေံတုဲ တြးသွံဒၟံၚ်ပၟတ်ဣရ။ ကမ္ပဏဳ SEGEP ကဵု Southern Myanmar Develop တံလေဝ် သွက်ဂွံပါ်တြးပၟတ်ဂှ် ကၠောန်ဒၟံၚ် ကမၠောန်ပစူတိုၚ်၊ ကမၠောန်တောဲဒလုၚ် ဇုက်ပၟတ်တံရ။ စက်ပၟတ် ၅၄ မ ပ္တိုန်လဝ်အခေါၚ်တုဲဂှ်လေဝ် နဒဒှ်ကမၠောန်တြးပၟတ် တဲဍောတ် တြးသွံဒၟံၚ် ပ္ဍဲကွာန်တံလေဝ် နွံရောၚ် ဂွံတီကေတ်ရ။