ဌာန်ပရိုၚ်မန် ပ္တိုန်ထ္ၜးလဝ်ရ။
သၟာန် ။ ။ ယၟုအ္စာကီု၊ အ္စာစချဳဓရာၚ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲကဵုလိက်တၟံဏံ နွံသာ်လဵုဂှ်လေဝ် လဴထ္ၜးကဵုညိ?
သွဟ် ။ ။ ယွံ ယၟုအဲဂှ် နာဲဗယှေန်ရ။ ချဳဓရာၚ်ကၠုၚ်လိက်တၟံဟီုဂှ် အလန်ပထမဂှ် လုပ်ကၠောန်ကမၠောန် လက်ထက်ရုၚ်အေၚ်္ဂလိက်ရ။ လက္ကရဴဏံ စိုပ်လက်ထက်ဗၟာဂှ် ဍေံပြံၚ်ထောံယၟု (ရှေ႕ဟောၚ်းသုတေသန) ပ္ဍဲကဵုပြံၚ်ထောံယၟုဂှ် နူလက်ထက်အေၚ်္ဂလိက်တံ စပ္တန်ရုၚ်လိက်တၟံဂှ်ရ မန်ပါမံၚ်၊ လိက်မန်ပါမံၚ် လိက်ဗၟာပါမံၚ်၊ လိက်ပါဠိပါမံၚ်၊ လိက်သံသကြိုတ်ပါမံၚ်။ အေဇှ် ဠဍေံပ္တန်လိက်တၟံတၟိတၟိဂှ်ရ။ အေဇှ်တှေ် ဠပိုဲဂတာပ်ဂှ် ရဲကွာန်ထဝ်ပၠၚ် ညးတံကၠောန်ဒၟံၚ်ကမၠောန် ပ္ဍဲရုၚ်ဂှ် နူလက်ထက်အေၚ်္ဂလိက်တေံရ နွံမံၚ်။ တုဲပၠန် စိုပ်လက်ထက်ဏံဂှ် ညးကဆံၚ်တိုန်အာ၊ ဒၞာဲညးဂှ် ညးသ္ပအေန်တာဗျူ၊ အဲလေဝ် လုပ်သှ်တုဲ မၞိဟ်ဇၞော်ပ္ဍဲရုၚ်ဂှ် အဲသှ်လဝ်ဂှ် ညးဒးစိုတ်တုဲ ဒးကၠောန်ကမၠောန် ပ္ဍဲရုၚ်ညးဏောၚ်၊ ရုၚ်ဂှ် ဒးမံၚ်ပ္ဍဲလ္ဂုၚ်ဟွံသေၚ်ပုဟ်၊ ဠသှ်ဂှ် သှ်ပ္ဍဲလ္ဂုၚ်ရ။ ဒးတိုန်ကၠောန်ကမၠောန် ပ္ဍဲကဵု ‘ဝ’ တေံဏောၚ်။ အာမာန်ပိုဲဟီုတုဲ စိုပ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲကဵု ‘ဝ’ ရ။ စိုပ်ကၠုၚ် ‘ဝ’ ပ္ဍဲရုၚ်ဂှ်တုဲ မုဒးချူရောဟီုတှေ် ခေတ်ညးတံ ပ္တန်မံၚ်လိက်၊ စပ်ကဵုလိက်မန်ဖအိုတ် ညးတံကဵုချူပ္တိတ်ဏောၚ်၊ နကဵုအမိၚ်သၟိၚ်ဂှ် ကဵုပ္တိတ်လိက်မန်ဏောၚ်။ အ္စာနွံပ္ဍဲရုၚ်တြေံတြေံတေံဂှ် ညးဒးချူလိက်တြေံတြေံ၊ အဲဂှ် ဒးချူလိက် လက်ထက်သၟိၚ်ဓမ္မစေတဳ၊ လိက်တၟံၜါဏံ ချူတုဲဂှ် ညးတံပ္တိတ်ဂှ် “မွန်ကျောက်စာပေါၚ်းချုပ်” ရ။ လက္ကရဴဏံ ပ္ဍဲရုၚ်ဂှ် ပိုဲတံဆက်ကၠောန်မံၚ်ဟဂှ်လေဝ်၊ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ ကိစ္စပ္ဍဲရုၚ်ဂှ်တှေ် ပိုဲတံတီအာ ဗဟုသုတနာနာရ။ မ္ၚးဂှ် ဟွံမွဲစကွေံပုဟ်။ မၞိဟ်တြေံတြေံတံ တက်ကျာပရောလိက်တၟံဟီုဂှ် တုဲအာမွဲဝါဓဝ်ဟွံသေၚ်ပုဟ်၊ ဍေံကလေၚ်မံက်ကၠုၚ်မံၚ်ရ။ တေံမံက်ကၠုၚ်၊ ဣဏံမံက်ကၠုၚ်၊ အေဂှ်တှေ် ဒးလ္ၚတ်၊ ဒးဗှ်ရ။ အခိၚ်လက်ထက်ပိုဲ လ္ၚတ်မံၚ်တေံဂှ် ပ္ဍဲတက္ကသဵုကီု၊ ရဲလ္ပာ်ပညာလိက်ဟီုဂှ် လိက်မန် လက်ထက်သၟိၚ်မနုဟဝ် ဟွံမွဲပုဟ်၊ ဍာံမံၚ် ဟွံညာတ်ပုဟ်၊ သၟိၚ်မနုဟဝ် ရပ်စပ်မံၚ်ဂှ် ပါဠိကဵု သံသကြိုတ် လိက်ညးဂှ် ဒဵုကဵုလက်ထက်ပိုဲ ဟွံမွဲပုဟ် ဍာံမံၚ်ရ။ ဆဂး ဟွံမွဲပုဟ် ဟဂှ်လေဝ်ဟွံသေၚ်၊ အေဂှ်တှေ် လိက်ဂှ် နွံမံၚ် ဗၠိုက်မံၚ် ဟွံတီပုဟ်၊ အဃောပိုဲနွံမံၚ် ပ္ဍဲဍုၚ် (မိုးကုတ်) ဏံ ကျာ်တြေံမွဲ ညးတံကလေၚ်ပလေဝ်တုဲ အေပ္ဍဲဂှ်မ္ဂး လိက်မန်ပါမံၚ်၊ ဆဵုလိက်မန်ကၠာတေံ ရုပ်ကျာ်တိ၊ ကၠောန်လဝ်ကဵုတိ ဂၠံၚ်စးဂှ် ချူလဝ်ဗီုမန်၊ ကျာ်ဂှ် ကျာ်သၟိၚ်နဝ်ရထာ ညာတ်ကၠုၚ်ရ။ စနူဂှ်တုဲတှေ် မုဒှ်ကၠုၚ်ရောဟီုတှေ် ပရိုၚ်ပြံၚ်ကၠုၚ်ယျ၊ ကၠာတေံဏံ လက်ထက်သၟိၚ်နဝ်ရထာ၊ လိက်မန်ဟွံမွဲပုဟ် ပ္ဍဲရုၚ်တံ သမ္တီလဝ်နွံဗီုဂှ်၊ လၟုဟ် ကလေၚ်မံက်တိုန် လိက်မန်၊ အဲရ မၞိဟ်အာဗှ် အာပ္ဍဲ (မိုးကုတ်) ရံၚ်တုဲ ဒှ်မံၚ်လိက်မန်ရ။ ကပေါတ်ဂှ်တှေ် ကပေါတ်သၟိၚ်အနဝ်ရထာ၊ မုဂွံအာအဓိပ္ပဲါဗီုလဵုရောဟီုတှေ် လက်ထက်သၟိၚ်နဝ်ရထာဏံဂှ် ပါဠိ၊ သံသကြိုတ် ဠကၠာတေံ တီလဝ် ၜိုတ်ဂွံရနွံ၊ လၟုဟ်လိက်မန် သၟိၚ်နဝ်ရထာ ရပ်စမ်မံၚ် အဓိပ္ပဲါမန်တိတ်ကၠုၚ်ရ။ အေဂှ်တှေ် ပိုဲဂွံကတ်တီကၠိုဟ်အာ လိက်မန်သၠုၚ်တိုန်မံၚ်ရ။ တုဲပၠန် လအ်ဟွံလအ် လိက်မန်တံ မံက်တိုန်မံၚ်သိုက်က်ရ။ လက္ကရဴဏံ အဲဇူထောံနူရုၚ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုမျေတ်တာဏံ လိက်သၟိၚ် (စောလူမၚ်း) မံက်တိုန်မွဲဝါပၠန်။ လိက်ဂှ် ဗၠိုက်မံၚ်တုဲတှေ် ညးတံကလေၚ်ဂၠိုက်ဂၠာဲဂွံ (၃) သ္ကုတ်၊ (၃) သ္ကုတ်ဂှ် ဗ္ဂပ်ထောံတုဲ အေပ္ဍဲကဵုဗ္ဂပ်ဂှ် မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ကၠုၚ်ဗဵု၊ ၚးတး၊ သၟးတုဲတှေ် လိက်ဂှ်မံက်မံၚ်၊ ပ္ဍဲကဵုလိက်မံက်ဟီုဂှ်တှေ် လိက်မန်လေဝ်ပါ၊ လိက်ပျူလေဝ်ပါ၊ မံက်တိုန်ၜါလ္ပာ်ရ။ မွဲလ္ပာ်ဂှ်မန်၊ မွဲလ္ပာ်ဂှ်ပျူ၊ အခိၚ်ဂှ် အဲဟွံကၠောန်ကမၠောန်ရုၚ်ရ။ ပိုဲဒးရုန်ဂ္စာန် အဆက်လ္ၚတ်မံၚ်ဟဂှ်မှ လိက်မံက်ကၠုၚ်မ္ဂး ဂွံဗှ်ကၠုၚ်မာန်၊ အဲဇူထောံတုဲ လိက်မံက်ကၠုၚ်မ္ဂး ပ္ဍဲရုၚ်ဂှ် ညးတံဗှ်ဟွံမာန်ရ။ လိက်ဏံ ညးတံ ပ္တိုန်ဍုၚ်အိန္ဒိယရ။ နကဵုဍုၚ်အိန္ဒိယပၠန်လေဝ် ကိစ္စလိက်ဏံ ဟိုတ်နူဟွံကၠးတုဲတှေ် ညးတံလေဝ် မုဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ်ဟွံဂွံဟဂှ်ရ။ ညးတံဟီု ညးတံကလေၚ်ဖျဴနၚ်အတိုၚ်ဂှ်၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ စိုပ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲအဲပၠန်ရ။ ပၠးစက္ခူတုဲတှေ် မံက်တိုန်လိက်မန် ဗှ်ဂွံမံၚ်ရ။ ဂၠံၚ်လ္ပာ်မွဲလ္ပာ်ဂှ် ဍေံဟွံကၠးစကွေံပုဟ်၊ ဆဂး မၞိဟ်လ္ၚဵုတံဂှ် ဍေံလ္ၚတ်တုဲ ဍေံဟီုဂှ် ဣညအ်လိက်ဗၟာဏောၚ်၊ လိက်ဗၟာဂှ် အခိၚ်ဂှ်ဟွံမွဲဏီပုဟ်၊ ဆဂးဂှ် ပ္ဍဲကဵုလိက်တၟံဏံ ဍေံ ညာတ်လိက်ဗၟာ ဍေံဟီု၊ လိက်ဗၟာဟီုတှေ် တက္ကသဵုဂှ်ကီု၊ တက္ကသဵုဂၠးတိဂမၠိုၚ် စိုတ်လုပ်စ သၟာန်သၟုဟ်ညးသ္ကံရ။ တုဲပၠန် က္ဍိုပ်မွဲလ္ပာ်ဂှ် သက္ကရာဇ်ကီု၊ မုကီု၊ ဍေံတံဗဒှ်ဝၚ်တုဲတှေ် အေဇှ် မၞိဟ်ဒးစိုတ် ဟီုစဟဂှ်ရ။ တုဲပၠန် လိက်တၟံမန်ဟီုဂှ် သၞာံဗွဲစၟတ်ကဵုညးတံ ကဵုပိုဲလၟုဟ်တှေ် ခြာၜိုတ်ဗၞတ် (၁၀၀၀) လ္ၚီသၞာံရ။ အရေဝ်ဗီုပိုဲလၟုဟ် ပိုဲကၠိုဟ်စဝါတ်ညိ၊ လက်ထက်ညးတံ ဟီုအရေဝ်ဍိုန်ဍောတ်မံၚ်ဏောၚ်၊ ရမျှာၚ်အခိၚ်တေံကဵု အခိၚ်လၟုဟ် လေဝ် ဍေံဟွံတုပ်စကွေံပုဟ်၊ လိက်ခေတ်ပိုဲလၟုဟ်ဂှ် ပိုဲရဗှ်ဂွံ၊ လိက်ခေတ်ပိုဲဏံဂှ် အာဗှ်လိက်ခေတ်ညးတံတှေ် ဟွံလ္ၚတ်လဝ်ပုဟ်တှေ် ဗှ်ဟွံဂွံ၊ ဟွံတီရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ လၟုဟ်ဏံ ရဲကတ်မံၚ်လိက်တံဂှ် စိုတ်ဇကု ဒးလဝ်စိုတ် ခေတ်ဗီုပိုဲဏံဟွံသေၚ်ပုဟ်၊ ဇကုလ္ၚတ်မံၚ် လိက်ခေတ်တေံတှေ် ဇကုဒးစွံစိုတ်ဗီုတေံကီု ဒးလ္ၚတ်ဗီုဂှ်ကီုမှ ကိစ္စလိက်ဏံ ဇြိုဟ်ဟ်နက်က် ပိုဲကၠိုဟ်တီကေတ်မာန်ရောၚ် မိက်ဂွံဟီုဗ္ကန် ဆၜိုတ်ဏံရ။
