မယံၚ် (ဍုၚ်မန်)
သၟတ်မန် မၞုံပ္ဍဲဍုၚ်သေံမွဲတၠ ဒးဒုၚ်ရပ်ပလံၚ်ဏာ ပ္ဍဲဒပ်ပၞာန်ဗၟာတုဲ အဃောဒးကေတ်မံၚ်တာလျိုၚ် ပ္ဍဲဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ပ္ဍဲဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ (၂၂) တုဲကၠုၚ်ဏံ ဒှ်ပေဲါဗတိုက် ကုဂကောံပၠန်ဂတး ဒေသရေဝ်မွဲဒၞာဲတုဲ သၟတ်မန်ဂှ် မ္ဒးပြဟ်လလုဲအာနွံရောၚ် ဖေဖဝ်ဝါရဳ (၂၄) ဂှ် နူဌာန်ပရိုၚ်ဗၠးၜးမန် ချူဓမံက်ပတိတ်ကၠုၚ်နွံရ။
အတိုၚ်ပ္ဍဲပရိုၚ်ဂှ်မ္ဂး သၟတ်ဂှ် မၞုံယၟု “အဟုၚ်” အာယုက် (၂၄) သၞာံ နူကွာန်ကၠအ်သတ် ပွိုၚ်ဍုၚ်မုဟ်ဍုၚ် အဃောကၠောန်ဒၟံၚ်ကမၠောန်ပ္ဍဲဍုၚ်သေံ ပ္ဍဲသၞာံ (၂၀၂၄) ဂှ် ဟိုတ်နူလိက်ဒၟံၚ်ပ္ဍဲဍုၚ်သေံ ဗွဲမလုပ်သၞောဝ်ဟွံမွဲဂးတုဲ ဒးဒုၚ်ရပ် ကုဗၠာဲသၟိၚ်သေံတအ်ရ။
ဗၠာဲသၟိၚ်သေံတအ် ထိၚ်ရပ်စုတ်လဝ်အချုက် ပွိုၚ် (၃) ဂိတုတုဲ ပလံၚ်သၠောဲပအပ်ဏာ ကုဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ပ္ဍဲဒေသပယျဵု ရနံၚ်-ကအ်သံၚ်ရ။ စိုပ်အာတဲ ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ်တုဲ ဆက်စၠောံကဵု မိမဍေံတုဲ အာတ်မိက်ဩန်ကၠံကိုဋ်ပြၚ်သ္ဂးရ။ မိမတအ်နုက်ပြၚ် ဩန်ဟွံပြေပြံၚ်တုဲ ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ် ပလံၚ်ဗစိုပ်ဏာ ပ္ဍဲဌာနဒပ်ပ္ကတ်ပ္ကေၚ်ပၞာန်တၟိ ပွိုၚ်ဍုၚ်ဇြပ်ဗုရ။
တိုန်ဘာပၞာန်တုဲ စှေ်နူဘာပၞာန်ဂှ် ဒးကေတ်မံၚ်တာလျိုၚ်ပ္ဍဲပၞာန်ဗၟာ ဒေသအကြာပွိုၚ်ဍုၚ်ဇြပ်ဗုကဵု ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်ရ။ ဗွဲကြဴဏံ ဒးလုပ်ကေတ်တာလျိုၚ် ပ္ဍဲဒပ် (ခလရ-၅၉၁) ကွာန်ဘာ၊ ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်ရ။ အခိၚ်ဒးကေတ်မံၚ်တာလျိုၚ်ပ္ဍဲဒပ်ဂှ် တုဲကၠုၚ်ဂိ တုဖေဖဝ်ဝါရဳ (၂၂) ဏံ စိုပ်အလန်ဒးဂေတ်ကၚ်မွဲကရောံ ကုကရောၚ်ပၞာန်ဂမၠိုၚ်တအ်ဂှ် ဒှ်ပေဲါဗ္တိုက် ကုဒပ်လကိုဟ် ဍုၚ်ရေဝ်တအ်ရ။
ပ္ဍဲပေဲါဗတိုက်ဂှ် လ္ပာ်ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ (ခလရ-၅၉၁) ဒပ်ကၚ်တအ် ဒးလွဟ်တုဲ ပြဟ်လလုဲအာ (၄) တၠဂှ် မာံအဟုၚ် ရဲကွာန်ကၠအ်သတ်ဂှ်လေဝ် ပါမွဲတၠကီုရောၚ် သီုဗီုရုပ်တိုန်ကၠုၚ်လတူ သဵုယှေဝ်မဳဒဳယာဂမၠိုၚ်တုဲ ဌာန်ပရိုၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်တအ်လေဝ် ချူပတိုန်လဝ်ရ။
ညးမဒှ် ဂကူမန် မာံအဟုၚ် ဒးကေတ်မံၚ်တာလျိုၚ် ပ္ဍဲဒပ်ပၞာန်ဗၟာဂှ် ဒှ်ပေဲါဗတိုက်ကဵု ဂကောံပၠန်ဂတးလကိုဟ်ရေဝ် ချိုတ်အာတုဲဂှ်မှ လတူဒဒှ်ဗီုဏံ သၟတ်မန်တအ်ဗွဲမဂၠိုၚ် ဂလိုၚ်လဵုနွံမံၚ် ပ္ဍဲတဲဒပ်ပၞာန်တၠအဝဵုပၞာန်တအ်ရောဂှ် တၚ်သၟာန် မံက်ကၠုၚ်မံၚ်ရ။
အကာဲအရာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပရေၚ်ပၞာန်တ္ၚဲဏံ တၠအဝဵုပၞာန်ဗၟာတအ် ဂွံဒုၚ်တဝ်စၞေဟ်ပၞာန်ကဵု ပၠန်ဂတး ဂကောံ ဂကူ ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဂမၠိုၚ်တအ်မာန်ဂှ် အဓိက သုၚ်စောဲအဝဵုဩဇာအဓမ္မတုဲ ရပ်တံၚ်ဂြဲကေတ်ဒၟံၚ် ဒြဟတ်သၟတ်တအ် နနဲဇဳသာ် အတိုၚ်ဗွဲသၟဝ်ရ။
ကံက်စရၚ်သၟတ်အာယုက်ပေၚ် အတိုၚ်စၞောန်ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲဥပဒေ – စတမ်နူတၠအဝဵုပၞာန်တအ် ချူဓမံက်ပ္တိတ်သၞောဝ်ဥပဒေ ဇၟာပ်ညးဍုၚ်ကွာန်အာယုက်ပေၚ် (၁၈) သၞာံတုဲ တြုံ ဗြဲဟွံရုဲ ဒးကေတ်တာလျိုၚ် သ္ပကောန်ပၞာန်(ဗၟာ)ရောၚ်တုဲဗက်ဂှ် ကံက်စရၚ်တုဲ ရေၚ်တၠုၚ်ဓမံက်ကၠုၚ်ရုပ်ရဴရ။
ပ္ဍဲကဵုရေၚ်တၠုၚ်ဓမံက်ရုပ်ရဴဂှ် ရံၚ်ကဵုအကာဲအရာဒေသတုဲ ကၠောန်ကၠုၚ်ရ။ ဒေသရးဍုၚ်ဂကူဗၟာသက်သက်ဂှ် ဓမံက်ကၠောန်အတိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေပ္တိတ်လဝ်ဂှ်တုဲ ဒေသကောန်ဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်ထုဲနှဴ နွံတန်တဴတအ်မ္ဂး ကၠောန်ဓမံက်ကၠုၚ်ရုပ်ရဴ မွဲဗီုပၠန်ရ။ အဓိပ္ပဲါမ္ဂး နကဵုပၟိက်ဆန္ဒဟွံပါ / စိုတ်ဟွံပါမ္ဂး စၞးဂှ် ကံက်ကေတ်ဩန် (ဒေသမွဲကဵုမွဲ လၟိဟ်မဩန်တၞဟ်ခြာ) တုဲ လိၚ်ထပ်စုတ်မၞိဟ် ညံၚ်ရဴမၞိဟ်စၞးအရာပ် -စၞးကွာန်ရ။
ပါမ်ဒၞက်တုဲရပ်ကေတ် – ပ္ဍဲကဵုဂၠံၚ်ဇၞော် မၞိဟ်အာကၠုၚ်ဂၠိုၚ် ပါၚ်လုပ်ဍုၚ် ပါၚ်တိတ်ဍုၚ်၊ ဂၠံၚ်ကရတ် မၞိဟ်ဍောတ်ဍောတ်တအ် အာကၠုၚ်ဂၠိုၚ်ဂှ် ပါမ်ရပ်မံၚ် ညံၚ်ရဴလၟ ပါမ်ဓနက်ကဵု သတ်တိရိစ္ဆာန်တအ်ကီုဂှ် မၚ်ပါမ်ရပ်ကေတ်သၟတ်တအ်ရ။
ဒၞာဲဏံဂှ် မၚ်ရပ်ကေတ်ဇၟာပ်သၟတ်တအ် တတ်အာကၠုၚ်ဟွံသေၚ်ရ။ ကွဳလိုန်ဓာတ် သၟတ်တအ်ဍိုက်သုၚ်စောဲလဝ်ဂှ် ကွဳလိုန်ဓာတ် လိုၚ်ဇြေန်နွံ / ဟွံမွဲ၊ ပ္ဍဲကွဳလိုန်ဓာတ်ဂှ် မုမုပါ၊ ဟွံသေၚ်မ္ဂး ဖုၚ်ရပ်လဝ်ဂှ် မုမုဝေၚ်လဝ် မုမုကလေၚ်တြးလဝ်၊ မု ဆက်လဝ်ကဵုမၞိဟ်လဵု၊ ယံက်ယျောဝ်ဗတမ်အခိၚ်ၜက် စတမ် စတမ် မွဲဒုဟ် မွဲပရော ဟွံသေၚ် မွဲပရော ရံၚ်မၞိဟ်တုဲ မၚ်ရပ်ကေတ် နကဵုဒုဟ်မွဲမွဲသာ်ရ။
လၟုဟ်ပၠန်ဂှ် ပ္ဍဲဍုၚ်မန် အခိၚ်သဘၚ်အခိုက်ကၞာဒေသဂၠိုၚ်တ္ၚဲဏံဂှ် ဂကောံလစှေ်နူကမ္မေယှန်ပၞာန်တအ် ဗက်စန်ဒက် ကဵုဒၟံၚ်ဒြဟတ်ဓရိုဟ် အကြာအရာပ် အကြာကွာန်တအ် ညံၚ်ဂွံဗဒှ်ပေဲါသဘၚ်တုဲ ဗွိုၚ်အကြာပေဲါသဘၚ်ဂှ် ဂၠာဲစပၞော်ဩန်ကီု၊ ထ္ၜးဟိုတ်ဒုဟ်မွဲမွဲသာ်တုဲ မၚ်ကြတ်ရပ်သၟတ်တအ် ကဵုသ္ပကောန်ပၞာန်အဓမ္မကီု က္တဵုဒှ်နွံဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ဒၟံၚ်ရ။
ရပ်သၟာကမၠောန်ကၠောန်စဒၟံၚ် ဍုၚ်ဇိုၚ်ဝုတ်ဒိုဟ်တေံတုဲ ကဵုသ္ပပၞာန် – သၟာကမၠောန်အာကၠောန်ဒၟံၚ်ကမၠောန်နာနာ ပ္ဍဲဍုၚ်ဇိုၚ်ဝုတ်ဒိုဟ် မပ္တံကဵု ဍုၚ်သေံ၊ မလေယှာ၊ သေၚ်္ဂပေါဝ် စတမ် လိက်သက်သဳကၠောန်ကမၠောန်(ဝါ) လိက်သက်သဳဂွံအခေါၚ်မံၚ်ပ္ဍဲဍုၚ် ဟွံလုပ်သၞောဝ်မွဲမွဲသာ်ဂှ် ပံၚ်တောဲကဵု အလဵုအသဳဍုၚ်မဆက်စပ်တအ်တုဲ ကဵုပလံၚ်ပအပ် ကုကမ္မယှေန်ပၞာန်ဗၟာတအ်ရ။ နူဂှ် ပလံၚ်ဏာ ဒၞာဲဘာပၞာန်သဇိုၚ်ရ။
ဘာပၞာန်စှေ်တုဲ ဒးကေတ်တာလျိုၚ် ပ္ဍဲမုက်ပၞာန်ဒေသနာနာရ။ ဒဒှ်သာ်ဏံဂှ် ပ္ဍဲပရိုၚ်ဂမၠိုၚ် ချူပတိုန်ထ္ၜးကၠုၚ်ဒၟံၚ် လၟေၚ်အဆက်ဆက်နွံကီုလေဝ် ကာလဒဒှ် မာံအဟုၚ် ရဲကွာန်ကၠအ်သတ် ချိုတ်အာ ပ္ဍဲဗၟံက်ဍုၚ်ရေဝ်ဂှ် ဗီုဏံ ဒဒှ်ဍာံဍာံ နွံဍာံဍာံရောၚ်ဂှ် ဒဒှ်သွဟ်ကၠးအာ ပ္ဍဲအကြာညးဍုၚ်ကွာန်မန်တအ်ရ။
သၞောဝ်ဥပဒေ ညးဍုၚ်ကွာန်ဒးယိုက်ဝန်ပၞာန်ဏံ သၞာံ (၂၀၂၄) ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ (၁၀) ဂှ် စပၠောပ်ကၠုၚ်လမျီုတုဲ ဇၟာပ်မၞိဟ်အာယုက်စိုပ် (၁၈) သၞာံ အကြာ (၃၅) သၞာံဂှ် အလုံမွဲဍုၚ် ဘာပၞာန်မွဲလၟေၚ်မ္ဂး လၟိဟ်ပၞာန်တၟိ (၅၀၀၀) တၠ ကော်အာလၟေၚ်လၟေၚ်နွံတုဲ လၟုဟ်မ္ဂး ကော်ပေၚ်ဂွံအာ လၟေၚ် (၂၁) ဝါ တုဲအာရတုဲ လၟိဟ်ကောန်ပၞာန်တၟိ (၁၀၀၀၀၀) ပြၚ်အာတုဲရ။
ပ္ဍဲကဵုပ္ၚံက်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ ပရေၚ်ပၞာန် က္တဵုဒှ်ဒၟံၚ်တ္ၚဲဏံဂှ် တမ်ရိုဟ်ကောန်ပၞာန်ဗၟာတအ် ဆောံလေၚ်ဂၠိုၚ်တုဲ ဂွံဒုၚ်ဒဝ်ပၞာန်၊ ဂွံထပက်ပၞာန်မာန်ဂှ် သ္ဒးသ္ပဒြဟတ်ကဵု ပရေၚ်ကေတ်ကောန်ပၞာန်တၟိ နဲအဓမ္မဏံဟေၚ် ဆက်ဖန်အာ သွက်ဍာ်ဇမၠိၚ်ဒှ်မာန်ရ။
သွက်ဂွံထိၚ်ဒဝ်အာအဝဵု၊ သွက်ဂွံဒုၚ်ဒဝ်အာပၞာန် ထ္ပက်အာပၞာန် ဒေသဇဳဂှ် တမ်ရိုဟ်ကပေါတ်ကြိယာပၞာန်၊ တမ်ရိုဟ်ဒြဟတ်ပၞာန် ကမ္မယှေန်ပၞာန်တအ် ဒးဂစာန်သၠုၚ်ဒၟံၚ်အသိၚ်တုဲ ဘဲဝိပက် ညးဍုၚ်ကွာန်ဒးလုပ်ယိုက်ဂၠေၚ်အဓမ္မဂှ် ဆက်တုဲ ဒးဒုၚ်အာဘဲပၠန်ရောၚ် ပတိုန်ထ္ၜးဏာရ။
