မယံင် (ဍုင်မန်)
အသိင်အလိုန်ပေါဲပၞာန် အေဿရေကဵု အဳရာန်ဂှ်တုဲ ဍုင်ဗွဲမဂၠိုင် ဒးဖျေံကၠုင်ကိုန်အစဳဇန် ထိင်ဒဝ်သုင်စောဲကၠေင်စက်အိုတ်ရ။ အပ္ဍဲဂှ်မ္ဂး ကၟိန်ဍုင်ဗၟာလေဝ် ကမ္မယှေန်ပၞာန်တအ် ဒးဖျေံကၠုင်ကိုန်အစဳဇန်သုင်စောဲကၠေင်စက် သၞောတ် စုမ်-မ ဒှ်ကၠုင်ရ။
ကမ္မယှေန်ပၞာန်တအ် စဓမံက်ရုပ်ရဴကိုန်အစဳဇန် သုင်စောဲကၠေင်သၞောတ် စုမ်-မ ဗက်ဂှ် ညးဍုင်ကွာန်ကွပ်နာနာတအ် ကြေပ်ဂြတ်တိုန်ဖအိုတ်ရ။
မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ကၠေင်ဓာတ်၊ ကၠေင်ဒဳဇြေဝ်ဂှ် ဒှ်အာပရေင်လမျီုမၞိဟ် ညးဍုင်ကွာန်ကွပ်နာနာတအ်ရ။ ဟိုတ်ဂွံဟီုသာ်ဏံဂှ်ဝွံ အာကမၠောန်၊ အာကၠအ်၊ အာဝါ၊ အာကေင်ကာတရဴနာနာဂှ် သ္ဒးသ္ပပဓာန်ကဵု ကွဳစက်၊ ကွဳလိုန်ဓာတ်ဖအိုတ်ဂှ်ရ ကၠေင်စက်ဟွံမွဲမ္ဂး မၞိဟ်တအ်လေဝ် ဂွံအာကၠောန်ကမၠောန်၊ ဂွံအာကၠအ်အာဝါ၊ အာတရဴကေင်ကာ ပရေင်မၞိဟ်နာနာသာ်ဂှ် ဒှ်ခက်ခုဲအာ ဖအိုတ်ရဟွံသေင်ဟာ။
ကၠေင်ဓာတ်ကဵု ကၠေင်ဒဳဇြေဝ်ဂှ် သွက်ပွိုင် (၅၀) တ္ၚဲ ဂွံသုင်စောဲနွံမင်ဏီရောင် ဂကောံပ္တိတ်ပရိုင် ကံင်သဳဂီုကၠီုကဵု ပရေင်စဵုဒၞာကောန်ဂကူ ကမ္မယှေန်ပၞာန် တုဲကၠုင်စၟတ်တ္ၚဲမာတ်(ချ်) (၁၄) ဂှ် ဂအုပ်ဗိုလ်ဇြဝ်မေန်ထောန် ဟီုဓမံက်ရ။
“ကၠေင်ဓာတ်ဂှ် နွံပွိုင် (၄၀) တ္ၚဲ ကဵု ကၠေင်ဒဳဇြေဝ်ဂှ် နွံပွိုင် (၅၀) တ္ၚဲဏီ၊ လၟုဟ်ကၠေင်ဓာတ်ဂှ် (၆၀) တာန်ဂါလာန်ပြင်နွံမင်၊ တော်ကဵုတ္ၚဲတှ်ေ သွက် (၄၀) တ္ၚဲ၊ ကၠေင်ဒဳဇြေဝ်ဂှ် (၅၈) တာန်ဂါလာန်ပြင်နွံမင်၊ တော်ကဵုအလုံမွဲဍုင်တှ်ေ ကၠေင်အရင် သွက်ပွိုင် (၅၀) တ္ၚဲနွံမင်ဏီ” သာ်ဝွံ ညးဟီုရ။
ဂကောံပ္တိတ်ပရိုင် ဂအုပ်ဗိုလ် ဇြဝ်မေန်ထောန် ဟီုဂးဏာသာ်ဝွံတုဲ ပ္ဍဲညးဍုင်ကွာန်သၟဝ်ဏံဂှ် သံသာဂေတ်မင်ကဵု စုမ်-မ ဂှ်တုဲ မဂၞန်လဵုကေတ်ဂှ် ဒှ်စုမ် ဒှ်မ ဂှ်ရော၊ မဂၞန်ဂတဟာ မဂၞန်ဍုတ်ဟာ နူကဵုဘုံလတူတေံ စၞောန်ပ္တိတ်လဝ်နွံကီုလေဝ် အကြာဆေင်သွံကၠေင်သၟဝ်ဏံ ဆေင်သွံကၠေင်လ္ၚဵုဂှ် ကၠိုဟ်မွဲဗီုတုဲ ရံင်မဂၞန်ဂတလေဝ်နွံ၊ ဆေင်လ္ၚဵုဂှ် ရံင်မဂၞန်ဍုတ် လက္ကရဴတုဲ သွံကဵုမင်လေဝ်နွံရ။
နကဵုအသိင်အလိုန်ပေါဲပၞာန် အေဿရေဝ်၊ အမေရိကာန်ကဵု အဳရာန်တအ် က္တဵုဒှ်ဒၟင်ပေါဲပၞာန်တ္ၚဲလအ်ကၠုင်ဂှ်တုဲ အစဳဇန် ထိင်ဒဝ်သွံရာန်ကၠေင်ဂှ်လေဝ် ကမ္မယှေန်ပၞာန်တအ်ဆက်ဖျေံဒၟင်အစဳဇန် ထိင်ဒဝ်ကၠေင်ဂှ် ဒှ်အာညံင်ရဴကရေပ်ဂရတ် ညးဍုင်ကွာန်တအ်ရ။
ပ္ဍဲဍုင်မန်ဂှ် ညးဍုင်ကွာန်တအ်သုင်စောဲကွဳစက်ကာကီု၊ ကွဳလိုန်ဓာတ်ကီု လိုင်ဇြေန်ဟွံမွဲဂၠိုင်ဒၟင်ဂှ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုအစဳဇန် ထိင်ဒဝ်သွံကၠေင်ဏံဂှ် ကွဳစက်ယာန်လိုင်ဇြေန်ဟွံမွဲတအ်ဂှ် သီုကဵုကၟာတ်လဒဵုကရေပ်ဂရတ်ကၠုင်ကီုတုဲ နူကဵုရာန်ကၠေင်ဝါတ်ဂှ် ညးဍုင်ကွာန်သုင်စောဲမင် ကွဳစက်ယာန်လိုင်ဇြေန်ဟွံမွဲတအ် သွက်ဂွံစကာကမၠောန်နာနာသာ်တအ်ဂှ် ထပ်တုဲ ဒှ်ခက်ခုဲအိုတ်ရ။
အတိုင်နူကဵုကမ္မယှေန်ပၞာန်တအ် ပ္တိတ်ကၠုင်လဝ်သၞောဝ်စေဝ်ပၞောန် သွံရာန်ကၠေင်ဂှ် ဆေင်ကၠေင်လ္ၚဵုကြပ်ကဵုဍုင်ဂှ် ဗက်စေဝ်ပၞောန်ပေင်ပေင်နွံ၊ ဆေင်ကၠေင်အကြာကွာန်ရးလ္ၚဵုဂှ် ကွဳစက်ယာန်လိုင်ဇြေန်ဟွံမွဲလေဝ် ကၠတ်ပံက်ကဵုမွဲမွဲလစုတ်တုဲ ကၠတ်သွံကဵုမင်လေဝ်နွံကီုရ။
ပ္ဍဲကာလကံင်သဳပၞာန်-ကမ္မယှေန်တအ် သီလဝ်အဝဵုဍုင်ဂှ် ဇၟာပ်ပ္တိတ်သၞောဝ်ဥပဒေ စေဝ်ပၞောန်မွဲမွဲဂှ် ကရေပ်ဂရတ် ကၟာတ်လဒဵုလဝ် အခေါင်အရာညးဍုင်ကွာန်တအ်လၟိုင် ညးဍုင်ကွာန်တအ် သ္ဒးဒုင်စသိုင်ရ။
“ဇၟာပ်ဍေံ (ကမ္မယှေန်ပၞာန်) တအ် ပ္တိတ်သၞောဝ်ဥပဒေမွဲမွဲဂှ် ဥပဒေပံက်ကဵုအခေါင်ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဟွံမွဲကၠုင်မွဲလှ်ေရ၊ ဇၟာပ်ပ္တိတ်သၞောဝ်ဥပဒေမွဲမွဲဂှ် ဒှ်သၞောဝ်ဥပဒေကရေပ်ဂရတ်ညးဍုင်ကွာန်တအ်တွဵုရ ကၠောန်လေပ်၊ သၞောဝ်ဥပဒေဍုင် ပိုဲ (ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ) ဏံ ဒှ်အာသၞောဝ်ဥပဒေ သွက်ဂွံဓရတ်ညးဍုင်ကွာန်တအ်သၟး” သာ်ဝွံ ညးရေင်တၠုင်သၞောဝ်ဥပဒေ (ဗက်ဂဗုတ်) (ရှေ့နေ) မန်မွဲတၠ ဟီုရ။
ကိုန်အစဳဇန်ထိင်ဒဝ်သွံရာန်ကၠေင်ဂှ် လအ်ဂွံပွိုင်ဗၞတ်ၜါသတ္တာဟဓဝ်ဂှ် အာကၠုင်ကြေပ်ဂြတ်၊ ကၠောန်ကမၠောန်ကြေပ်ဂြတ်၊ စိုတ်ကြေပ်ဂြတ်ကၠုင်အိုတ်ရ။ ပရေင်ကြေပ်ဂြတ်ရာန်ကၠေင်ဝါတ်ဏံဂှ် ဆကၟိန်ဍုင်ဗၟာမွဲဓဝ်ဟွံသေင်တုဲ အ္စာပရိုင်တအ် ရပ်သၟာန် သမ္မတအမေရိကာန် ထြာပ် ဂှ်မ္ဂး လတူဗတိုက်ဒၟင်ပၞာန် ကုအဳရာန်ဂှ် လအ်လလအ်လဵုဏီရော အ္စာပရိုင်ဂမၠိုင်သၟာန်တိုန်ဂှ် “ချိုတ်ပၠိုတ်ဟီုဟွံမာန်ဏီ၊ ဆဂး အဲထေင်ကေတ်တှ်ေ ဒးကေတ်မင်အခိင်ဏီရောင်” သာ်ဝွံ တုဲကၠုင်မာတ်(ချ်) (၁၄) ဂှ် သမ္မတထြာပ် ဟီုကလးလဝ်ကဵု အ္စာပရိုင်ဂမၠိုင်တအ်ရ။
ရံင်ကလင်ကေတ်ဂလာန် သမ္မတထြာပ်ဟီုဂှ်မ္ဂး အစဳဇန် ဂွံနုက်ပၞာန်ကဵု အဳရာန်ဂှ် ဟွံထ္ၜးအယောင်အလာဏီတုဲ ၜင်ကၠေင်တအ် ဂွံတတ်ကၠောံဇက်ကၠေင် ပ္ၚံက်ၜဳအဳရာန်ဂှ် ဆက်ဆိုအ်ဗမင်ဏီရ။
အခိင်ကမ္မယှေန်ပၞာန်တအ် ထိင်သွံရာန်ကၠေင်တုဲ အဃောရာန်ကၠေင်ဝါတ်တ္ၚဲဏံဂှ် မၞိဟ်ဂွံလဝ်အဆက်ကဵု မၞိဟ်ဇမၞော် ကဆံင်လတူကီု၊ မၞိဟ်ဂွံလဝ်အဆက်ကဵု တၠဆေင်သွံရာန်ကၠေင်လ္ၚဵုတအ်ကီု ကၠတ်သွံမင်ကၠေင် နကဵုၚုဟ်က္ဍင်က္ဍင်ဂှ်လေဝ် ဒှ်မင်ကမၠောန်နွံ သ္ဂးရ။
“ရဲအဆက်မၞိဟ်ဇမၞော် (မၞိဟ်နွံလျိုင်ကဆံင်လတူ) ဂှ်တှ်ေ ရာန်လဝ်ကၠေင်ကဵု တိုင်ကဳ ကဵု ဂါလာန်လေဝ်နွံ၊ ဂွံလဝ်ကၠေင်တုဲတှ်ေ ကၠတ်သွံစမင် မွဲဗူသပရိုက် Sprite (မွဲလဳတာဘာ်) ဂှ် (၅၀၀၀၊ ၆၀၀၀) ကၠတ်သွံမင်လေဝ်နွံ၊ ရဲအဆက်ဆေင်သွံကၠေင်တအ် ရဲပၞာန်တအ် ရဲတာလျိုင်တအ်တှ်ေ လုပ်တိတ်မင်ကဵု လက္ကရဴဆေင်ကၠေင်တုဲတှ်ေ ဖ္ဍိုက်ဇက်မင်ကၠေင်လေဝ် နွံမင်ပြးဇးလေဝ်နွံ” သာ်ဝွံ တၠကမၠောန်ရုင်စက်ဗုတ်ထ္ၜိုတ် နူဍုင်ဇြပ်ဗုမွဲတၠ ဟီုရ။
ဆက်စပ်ပေါဲပၞာန် အေဿရေ၊ အမေရိကာန်ကဵု အဳရာန်ဂှ်တုဲ ယဝ်ဟွံထိင်ဒဝ်သွံရာန်ကၠေင်မ္ဂး အန္တရာဲကၠေင်ပိုတ်အာ ဒှ်ဂွံလေပ်ဒၟင်တုဲ နကဵုညးဍုင်ကွာန်တအ် ဒးထိင်ပွမသုင်စောဲကၠေင်ကီုရောင်ဂှ်လေဝ် တၠဆေင်သွံကၠေင်မွဲတၠ ဟီုဗီုဏံရ။
“ခိုဟ်အိုတ်ဂှ်တှ်ေ အခိင်ကြေပ်ဂြတ်ကၠေင်ဏံဂှ် နကဵုညးဍုင်ကွာန်တအ်လေဝ် ဒးချိင်ဆအာကၠုင်၊ ဒးချိင်ဆသုင်စောဲကၠေင်ကီုဏောင်၊ ပံက်ဩိုဟ်အာကၠုင် သုင်စောဲကၠေင် ဗီုပၟိက်စိုတ်ဇကု ဗီုကၠာတေံဂှ် ဟွံဂွံဍာံဍာံရ၊ ပေါဲပၞာန်အတေံဂှ် ဆလအ်ဂွံတုဲလေဝ် ဟီုဟွံမာန်ပုဟ်၊ ဥပမာ-တရဴဒးအာတွဵု ဒိုအ်ဟွံဂွံဂှ်မှ အာ၊ မုမုလေဝ် ကေင်ကာဟွံဇၞော်မွဲသာ် ကမၠောန်လေဝ် ဟွံဇၞော်မွဲသာ်တှ်ေ လ္ပစကာကၠေင်၊ ပ္ဍဲသ္ၚိမွဲမွဲ ဒးသုင်စောဲကၠေင်မွဲတ္ၚဲ ၜိုတ် (၅) လဳတာတှ်ေ အကြာ (၂) လဳတာ (၃) လဳတာ ညံင်ဂွံသုင်စောဲ အဵုအဓိပ္ပါဲဗီုဂှ်၊ ဠဂှ်မှ ညးထိင် အဲထိင်တှ်ေ ကၠေင်ဂွံအိုတ်သက်သာညိ၊ ဣဏံဂှ် ဟီုလ္ပာ်ညးဍုင်ကွာန်ဒးသုင်စောဲကၠေင်တအ်၊ ဗီုပိုဲ ရဲသွံကၠေင် ဆေင်ကၠေင်တအ်လေဝ် ဒးသွံကဵု အတိုင်သၞောတ်ဗ္ၜတ်ညံင်ဂွံစှ်ေကီုမှ ညးကဆံင်နွံ မၞိဟ်ဇၞော်ဇၞော်တှ်ေ သွံကဵု ဠညးဍုင်ကွာန်ဓမ္မတာတှ်ေ ဟွံသွံကဵု အီုဗီုဏံလေဝ် ညံင်ဟွံဂွံဒှ် ဍေံဒးသၟဟ်တးညိဏောင်” သာ်ဝွံ တၠဆေင်သွံကၠေင်ဂှ်ဟီုရ။
ရံင်သရောပ်ကေတ် ညးနွံအခေါင်ဟီုဂး ဂအုပ်ဗိုလ်ဇြဝ်မေန်ထောန် ဟီုဂှ်မ္ဂး ကၠေင်နွံအကြာ ပွိုင် (၄၀) တ္ၚဲဏီ၊ သမ္မတအမေရိကာန်ထြာပ်လေဝ် လလအ်ကာလလဵုပၞာန်တုဲ ပၞာန်ဒိုအ်ဂှ် ဟီုဟွံဒးဏီဂှ်ကီုမ္ဂး ဒဒိုက်သၞာ ပွမထိင်ဒဝ်ကၠေင်၊ ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဒးရာန်ကၠေင် သၞောတ် စုမ်-မ ဂှ် ဆက်တုဲ သှ်ေအာမင်လလအ်ဂလိုင်လဵု ဟွံတီဏီရ။
အလုံမွဲဂၠးတိဝွံ အကြာ ပ္ၚံက်ၜဳဟဝ်မုဒ်သ် အဳရာန် မထိင်လဝ်ဂှ် ဒှ်ဗွိုင်ၜင်ဖ္ဍိုက်ကၠေင်တိတ်ကၠောံအာကၠုင် ပၞော်ဂၠံင်အဓိကမွဲတုဲ ညံင်ၜင်ဖ္ဍိုက်ကၠေင်တအ် ဂွံတတ်ကၠောံအာကၠုင်ဗီုတြေံတေံမာန်ဂှ် စပ္တံနူကိုဝ်ရဳယျာသၠုင်ကျာ၊ ဂျပါန်၊ ဗျိတုင် စတမ် နဲဗီုညးကဵုညး ဂၠာဲသွဟ် ချပ်ဗစာဒၟင်အိုတ်ကီုလေဝ် ဟွံမိက်ပါလုပ် ပ္ဍဲကရောံပေါဲပၞာန် (အေဿရေဝ်၊ အမေရိကာန်ကဵု အဳရာန်) ဂှ်တုဲ ညိင်သ္ၚိတ်ဒၟင်အိုတ်ရ။
