ယက္ခဂုမ္ဘဏ်

ဂွံဆဵုကေတ်လိက်ပရေၚ်မွဲပိုတ် ချူပါ်ပါဲလဝ် ပရေၚ်ပဋိပက္ခဍုၚ်ဗၟာ ပဋိပက္ခပၞာန်အပ္ဍဲဍုၚ် သ္ဂောံပြေပြံၚ်အာမာန်ဂှ် တန်တဴဒၟံၚ်ကဵု ဂကောံပၠန်ဂတး အေအေ (ရခေၚ်) ကေအာၚ်အိုဝ်/ ကေအာၚ်အေ (ကချေၚ်) ကေအေန်ယူ (ကရေၚ်) တအ်ရောၚ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ ဗှ်ဒးလိက်ပရေၚ်ဂှ်တုဲ ပ္ဍဲစိုတ်အဲဂြိပ်ညာတ်အာ ပၠန်ဂတးမန်ပိုဲတအ်ရ။

ပၠန်ဂတးမန်ပိုဲ လုပ်ကၠုၚ်ဒၟံၚ်ပေါဲဗတိုက် ညောန်ကြပ်စိုပ်အာ ဗ္ဒာဲကၠံသၞာံရ။ ကိစ္စပဋိပက္ခ ပေါဲပၞာန်အပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာဏအ် သ္ဂောံလလမ်သွာ ပြေပြံၚ်အာမာန်ဂှ် ပၠန်ဂတးမန်ပိုဲ ဟွံပါလုပ်လၟိဟ် အဓိက ဂွံသောၚ်ပြသၞာ ပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာဏအ်ဏီဟာ၊ ဒြဟတ်ပၠန်ဂတးမန်ပိုဲ အောန်စှေ်အာ စဵုကဵုသၟာပါ်ပါဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တအ် ဟွံပၠုပ်အဝေါၚ်ရဟာဂှ် ပုစ္ဆာလုပ်စိုပ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲက္ဍဟ်အဲတုဲ ဒှ်ချူကၠုၚ် လိက်ပရေၚ်ဏအ်ရ။

လိက်ပရေၚ်ဂှ် သာ်လဵုချူလဝ်ရော မိက်ဂွံပါ်ပရအ်ကဵု ညးဗှ်လိက်မန်ပိုဲတအ်ရ။ ယဝ်ရရေၚ်တၠုၚ် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလံကဵု ဂကောံရပ်လွဟ် (၃) ဂကောံ မတွံဂး ကချေၚ်၊ ရခေၚ် ကေုာံ ကရေၚ် မာန်မ္ဂး လၟေၚ်ဂၠံၚ်တရဴ ပဋိပက္ခရပ်လွဟ်ဍုၚ်ဗၟာ သွက်ဂွံသောၚ်ကလးဂှ် လောဲသွာအာမာန်ဏောၚ် သာ်ဝွံ ညးသ္ၚေဝ်ဂၠေပ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဒံက်တာအာန်ကဝ်လ ဂးရ။

လၟုဟ်ဝွံ ပ္ဍဲအခန်ကဏ္ဍကၠတ်ထဝ်ဂှ် သဘာပတိ ကေုာံ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ကၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူတအ်ဝွံ ဒှ်ဂကူကချေၚ်တအ်တုဲ မကဵုလဝ်ဒၞာဲသာ်ဏအ်ဂှ် ယဝ်ရရေၚ်တၠုၚ် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလံကဵု ကချေၚ်မ္ဂး ဂွံလောဲသွာအာဏောၚ် ရန်တုဲ ခါန်ကၞက်ကဵုလဝ်ဒၞာဲ ဒှ်မာန်ရ သာ်ဝွံလေဝ် ညးဟီုလဝ်ရ။

ဒံက်တာအာန်ကဝ်လဂှ် “အတိုၚ်အဲညာတ်မ္ဂး ပ္ဍဲအခိၚ်လၟုဟ် ပရေၚ်ပဋိပက္ခရပ်လွဟ်ဍုၚ်ဗၟာ ကေုာံ တရဴၜိုဟ်လလံ ဍုၚ်ပိုယ်ဏအ်ဂှ် ဂကောံအဓိက ကိစ္စဇၞော်အိုတ် နွံ (၃) ဂကောံရ။ ဂကောံတအ်ဂှ်ဝွံ ကချေၚ် (ကေအာၚ်အိုဝ်/ကေအာၚ်အေ)၊ ကရေၚ် (ကေအေန်ယူ) ကေုာံ ရခေၚ် (အေအေ) တအ် မဒှ်ရ။ ယဝ်ရရေၚ်တၠုၚ် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလံကဵု (၃) ဂကောံဏအ်မာန်မ္ဂး ပဋိပက္ခပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ရပ်လွဟ် ပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာဂှ် တရဴဍေံ ဂၠေအ်အာဏောၚ်။ သွက်ဂွံသောၚ်ကလးလေဝ် လောဲသွာအာဏောၚ်။ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် KIA/KIO မဟီုလဝ် ကိစ္စပါလုပ်ဒၟံၚ် ဒေသရးသေတ်ဂါၚ်ဂှ် ပၟိက်ဇၞော်အိုတ် သွက်ဂွံပတုဲကမၠောန်ဏအ်ရ။ အခိၚ်လၟုဟ် ပ္ဍဲဒၞာဲကၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူလေဝ် ကချေၚ်တအ် ဇၞးလဝ်နွံ၊ တုဲပၠန် အတိုၚ်လၟေၚ်ကမၠောန် ပၠန်ဂတးပၠန်လေဝ် ကချေၚ်ကဵု ရခေၚ် ဂှ် ကြပ်ညောန်ဒၟံၚ်ရေၚ်သ္ကအ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်တုဲ နကဵုမရုဲစှ်ကဵုဒၞာဲ ကုတြုံဗြဴဂကူကချေၚ် မကေၚ်ယိုက်ဂၠေၚ်လဝ်တာလျိုၚ် ပ္ဍဲ (နစက) တအ်ဂှ် ဗွဲဂတမ္ဂး သွက်ဂွံရေၚ်တၠုၚ်ၜိုဟ်လလံကဵု ကချေၚ်ဂှ် လောဲသွာကၠုၚ်ဏောၚ် ရန်တုဲ ခါန်ကၞက်လဝ် ဒှ်မာန်ရ။ ဣဏအ်ဝွံ ဒှ်ပရေၚ်ချပ်ဗ္စာ ညးက္ဍိုပ်သကိုပ်ဍုၚ်တအ်ရ။ ဆဂး ဒှ်ဒၟံၚ်ပရေၚ်အပြံၚ်အလှာဲ မခိုဟ်မွဲ ညာတ်ကေတ်ရ” သာ်ဝွံ ဂးရ။

ပ္ဍဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်လၟုဟ်ဝွံ KIA၊ KNU ကေုာံ AA တအ်ဝွံ မ္ၚးနူကိစ္စပၞာန်တုဲ ပ္ဍဲကိစ္စပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်လေဝ် စိုပ်ဒၟံၚ်ဒၞာဲ ကိစ္စဇၞော်မွဲရ သာ်ဝွံ ညး သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်ပၞာန် ကေုာံ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တအ် စှေ်စိုတ်ရ။

•         AA ဂှ် ထိၚ်လဝ်ဍုၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ် ပ္ဍဲတွဵုရးရခေၚ်တုဲ ပူဗိုၚ်ကၟာတ်လဝ် ဍုၚ်သေတ်ဒိုဲ ကေုာံ ဒေသကျုက်ဖျူတအ်ရ။ အတိုၚ်မူဝါဒ “ရက္ခိတ” ညးတအ်ဂှ် ဖန်ဗဒှ်ဒၟံၚ် ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ကေတ်တ် (Confederation) နကဵုနမတ်ရ။

•         KIA ဂှ် ကြဴနူသၞာံ (၂၀၂၁) တုဲ ထိၚ်လဝ် NUG, PDF တအ်တုဲ ဗိုၚ်ရီုဗၚ်ကဵုဒြဟတ်ပၞာန်တအ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်တုဲ ပ္ဍဲအကြာဒြဟတ်ပၠန်ဂတးတအ်မ္ဂး နွံကဵုအသိၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဇၞော်မောဝ်ဒၟံၚ်ရ။ တုဲပၠန် သွက်ဂွံထိၚ်ဒဝ် ဒေသသေတ်ဂါၚ် ကေုာံ ဒေသနာဂတအ်ဂှ် ဆက်စၠောအ်ကဵု PDF, KNA-Burma, ENDA/ENNO, ABSDF, AA ကေုာံ CNDF တအ်တုဲ ရပ်စပ်ဒၟံၚ်ရ။

•         KNU ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲဗဟဵု ပရေၚ်ပၠန်ဂတး ပ္ဍဲဒေသဗၟံက်သၠုၚ်ကျာ ဍုၚ်ဗၟာတုဲ မ္ၚးနူတွဵုရးကရေၚ်ဂှ် ပတိတ်လဝ်ဒြဟတ်ပၞာန် စိုပ်အာစဵုကဵုခရိုၚ်ဗဂေါ ကေုာံ တွဵုရးဍုၚ်မန် ရ။ တုဲပၠန် ဂစာန်ထိၚ်ဒၟံၚ် ဂၠံၚ်ဇၞော်အာယှ (Asia Highway) ကေုာံ ဒပ်မဟာမိတ် ကြပ်အိုတ်ကဵု NUG တုဲ ဂစာန်ဒၟံၚ် သွက်ဂွံပတုဲ “ပဋိညာဉ်ဖေတ်ဒရေဝ်ဒဳမဵုကရေဇြဳ” ရ။

ဂကောံ (၃) ဂကောံဏအ်ဝွံ ဒှ်ဂကူတမ်မူလဒေသတအ်တုဲ နွံကဵုညးဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ တိဍာ်ကေတ်တ်တအ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်တုဲ ယဝ်ရဖန်ဗဒှ် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလံဍုၚ်မ္ဂး ဒှ်ဂကောံ မပတုဲကမၠောန် နကဵုနမတ်မာန်ရ သာ်ဝွံ ဥက္ကဋ္ဌ (PNLO-NCA/S) သကိုပ်ဗိုလ်ဇၞော် ဃောန်ဥက္ကာ ဟီုရ။

ညးဟီုဏာဂှ် “အဓိကဂှ် ကချေၚ်၊ ကရေၚ်၊ ရခေၚ် တအ်ဝွံ ဒှ်ဂကူတမ်ဒေသတုဲ ဒှ်ဂကောံမပၠန်ဂတးကၠုၚ် နကဵုလွဟ်နူစတမ် သၞာံဗွဲမလအ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်တုဲ ညးတအ် နွံကဵုဒြဟတ်မပတုဲကမၠောန်မာန်၊ နွံကဵုညးဍုၚ်ကွာန်မထံက်ပၚ်၊ နွံကဵုတိဍာ်ဇကုရ။ ဣဏအ်ဝွံ ဒှ်ဒြဟတ်မခိုဟ်ရ။ ယဝ်ရပတုဲ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလံဍုၚ်မ္ဂး ဒှ်ဂကောံမပတုဲကမၠောန် နမတ်မာန်ရ။ ယဝ်ရဟွံစိုပ်အဆံၚ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဏီလေဝ်  ညံၚ်ဂွံဗဒေါအ်ကၠေအ် ပရေၚ်ဗတိုက်ပန်ပှော်မ္ဂး ဍေံၜိုဟ်အာညိရ။ တုဲမ္ဂးဟေၚ် စရေၚ်တၠုၚ်အာ ပေါဲကောံဓရီုတက်ကျာ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလံပၠန်ရ။ အကာဲအရာသာ်ဏအ်ဂှ် အလဵုအသဳတၟိ ကေုာံ ကၠတ်ထဝ်တၟိတအ် စအာကမၠောန်ဏောၚ် သာ်ဏအ် အလုံညးဖအိုတ် စၟဳကေတ်ဒၟံၚ်ရ” သာ်ဝွံ ဂးရ။

ဒေသကချေၚ်ဂှ် နွံကဵုပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ပယျဵုကြုက်၊ (မြေရှားသတ္တု) ကေုာံ သယံဇာတတအ်ရ။ ဒေသရခေၚ်ဂှ် နွံကဵုပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ပယျဵုၜၚ်္ဂဠာထေတ် ကေုာံ ကိုန်စဳမာန်ကုလာတာန် အိန္ဒိယျရ။ တွဵုရးကရေၚ်ဂှ် ဒှ်ဂၠံၚ်ယိုက်ဂၠေၚ်အဓိက ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ပယျဵု သေံ-ဗၟာ ရ။

ဟိုတ်ဂှ်ရ ပရေၚ်ကိစ္စပဋိပက္ခဍုၚ်ဗၟာ ဂွံၜိုဟ်လလမ်ဂှ် တန်တဴဒၟံၚ်ကဵု ဂကောံပၠန်ဂတး ဒြဟတ်ဇၞော် ကချေၚ် (ကေအာၚ်အိုဝ်/ကေအာၚ်အေ)၊ ကရေၚ် (ကေအေန်ယူ)၊ ရခေၚ် (အေအေ) တအ်ရောၚ်ဂှ် ချူပါ်ပါဲလဝ် အကာဲအရာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ပဋိပက္ခဍုၚ်ဗၟာ သာ်ဝွံရ။ ဟိုတ်ဂှ်တုဲ ဂကောံရပ်လွဟ် ပၠန်ဂတးဂကူမန်ပိုဲ မန်ပိုဲတအ် ညာတ်ဒၟံၚ်ဒြဟတ်ဇၞော် တန်တဴဒၟံၚ် အာယုက်သၞာံလေဝ်လအ်လဂှ် ပ္ဍဲမတ်ဂကူညးသအာၚ်တအ် ညာတ်ဒၟံၚ်ၜိုတ်အဆံၚ်လဵုရောဂှ် ထေက်ကဵုဒးချပ် ဇြိုဟ်ဟ်နက်က်ရောၚ်။