ရဲမန် – ဟိုတ်နူအဆက်ဖဵု ကိုန်စဳဇန် ပၠံၚ်သၟုဟ်ဓါတ်သဘာဝ “ယှိုဲ” ကေုာံ ပၠံၚ်သၟုဟ်ဓါတ် ကၠေၚ်ပ္ဍေန်တုဲ ကောန်ဂကူပလံၚ် မွဲလ္ၚီပြၚ် ထောံလသာ သ္ၚိဌာန်တုဲ ဒးဂြိပ်ဒဴမံၚ်ရောၚ်ဂှ် ဂကောံကွးဘာ ကေုာံ သၟတ် ကောန်ဂကူပလံၚ် (TSYO) ဟီုဓမံက်ပတိတ်ရ။

ပၠံၚ်သၟုဟ်ဓါတ် မဒလောဲနၚ် နူတွဵုရးယခေၚ်ဂှ်ဝွံ တတ်ကၠေံ ရး၊ တွဵုရး ပန်တုဲ စၠောံဏာဍုၚ်ကြုက်ရ။ စပ်ကဵုကိုန်စဳဇန် ပၠံၚ်သၟုဟ်ဓါတ်တံဂှ်တုဲ နူဂကောံပလံၚ်ဂှ် စှေ်လ္ၚတ် ပ္ဍဲဒေသပလံၚ် ၆ ပွိုၚ်ဍုၚ် မၞုံပ္ဍဲတွဵုရးသေံ သၟဝ်ကျာတုဲ ပ္ဍဲဂိတုနဝ်ဝေမ်ပါ ရ ဂှ် ပတိတ်ကၠုၚ် လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် မၞုံယၟု “သွပ်လ္ပအ်ပရေံ ပၠံၚ်သၟုဟ်ဓါတ်” ရ။

သွက်လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်ဂှ် နူဂိတုအံက်တဝ်ပါ၊ သၞာံ ၂၀၁၂ စဵုစိုပ်ဂိတုသေပ်တေမ်ပါ၊ သၞာံ ၂၀၁၂ ပါ်အခိၚ် ၄ ဝါတုဲ စှေ်ဒေသ ဆဵုဂဗသၟာန်သၟုက် ကောန်ဂကူပလံၚ် ၅၃ တၠ သ္ပသုတေသနတုဲ ပတိတ်ကၠုၚ်လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်ဝွံရောၚ်ဂှ် ညးမစှေ်လ္ၚတ်ဒေသ မာၚ်အံၚ်ကိုဝ် နူဂကောံ TSYO ဂှ် ဟီုရ။

သွက်ဂွံကဵုဇြဟတ်ဓရိုဟ် ကုဂကောံရပ်လွဟ်တံကီု၊ သွက်ဂွံကဵုဂီုကၠီု ကုကောန်ကမၠောန်ကြုက် ကေုာံ ကိုန်စဳဇန်ပၠံၚ်သၟုဟ်ဓါတ်ဏံကီုတုဲ လပါ်ဒပ်ပၞာန်အလဵုအသဳဗၟာဂှ် ထပ်ဖျေံလဝ် ဗဒိုပ်ပၞာန် ၂၆ ဗဒိုပ်တုဲ ကတဵုဒှ်မံၚ်ပေဲါဗတိုက်ကဵု ဒပ်ပၞာန်ရပ်လွဟ် ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံဂှ်ရ ညးဒေသတံ ထောံလသာ သ္ၚိဌာန်တုဲ ဒးဂြိပ်ဒဴမံၚ်ရောၚ်ဂှ် ဂကောံ TSYO ဟီုရ။

“လၟုဟ်သိုၚ်လဝ်တာဲ ပံက်လဝ်ဗဒိုပ် လပါ်မာန်တုၚ်။ အပ္ဍဲဂှ် ညးဒဴဘဲပၞာန် နွံၜိုတ် မွဲလ္ၚီဏောၚ်။ အတိုၚ်ပိုဲဂွံလဝ်စရၚ် လက္ကရဴအိုတ်ဂှ်တှေ် လပါ်ကောတ်ခါၚ်တေံဂှ်လေဝ် ညးဂြိပ်ဒဴပၞာန် နွံၜိုတ် ၃ လ္ၚီမွဲတဲ။ ဆဂး ဟွံပါ ပ္ဍဲလိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်ဏံပုဟ်” သာ်ဝွံ မာၚ်အံၚ်ကိုဝ် ညးအုပ်ကာနာနာ ဂကောံ TSYO ဂှ် ဟီုရ။

ဒၞာဲမဆက်စၠောံမံၚ် ပၠံၚ်သၟုဟ်ဓါတ် ပ္ဍဲအပ္ဍဲဒေသ ကောန်ဂကူပလံၚ်ဂှ်မ္ဂး ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကချေၚ် KIA၊ ဒပ်ပၞာန်သေံ (သၟဝ်ကျာ)၊ ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜး ကောန်ဂကူပလံၚ် TNLA တံ ချဳဒရာၚ်မံၚ်အိုတ်ရ။

ဟိုတ်နူပၠံၚ်သၟုဟ်ဓါတ်ဏံတုဲ ညးဒေသ ကောန်ဂကူပလံၚ်တံ ဒးဒုၚ်သီတိဍာ်၊ ဒးဒုၚ်စကာကမၠောန် အဓမ္မ၊ ဒးဒုၚ်တံၚ်ပဝ်တာ၊ ဒးထ္ၜးဂၠံၚ်၊ ဒးဒုၚ်ပလီုသိက္ခာ စပ်ကဵုလိၚ် ကုညးဗြဴတံ ကတဵုဒှ်မံၚ်နာနာရောၚ်ဂှ်လေဝ် ဟီုလဝ် ပ္ဍဲလိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်ဂှ်ရ။

သအာၚ်နူဏံပၠန် ပ္ဍဲညးဒးဒုၚ်သီတိတံဂှ် ညးလ္ၚဵုတံဟေၚ် ဂွံၚုဟ်လေဲတုဲ လ္ၚဵု ဟွံဂွံၚုဟ်လေဲပေၚ်ပေၚ်၊ လ္ၚဵု ဟွံဂွံသောၚ်သောၚ်ဂှ်လေဝ် နွံတဴမံၚ်ရောၚ်ဂှ် ဓမံက်ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲလိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်ဏံရ။

“မၞိဟ်စုက်လုက်ကဵု တွဳဗွိုၚ်ဒပ်ပၞာန်တံ၊ မၞိဟ်လေပ်အရေဝ်ကြုက်တံဂှ်ရ ဂွံၚုဟ်လေဲ။ မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ် ဟွံဂွံၚုဟ်လေဲပုဟ်” သာ်ဝွံ မာၚ်အံၚ်ကိုဝ် ဟီုရ။

ပၠံၚ်သၟုဟ်ဓါတ်ဝွံ မၞုံဇမၠိၚ် ၄၀၀၀ ကဳလဵုမဳတာတုဲ ကုမ္ပဏဳကြုက် မၞုံယၟု China National Petroleum Company (CNPC) ဂှ် ဂွံလဝ် အခေါၚ်တောဲဒလောဲ ပၠံၚ်သၟုဟ်ဓါတ်ဏံရ။

လၟုဟ်မ္ဂး အပ္ဍဲတွဵုရးသေံမ္ဂး ရ၀ တၟံကၠံ၊ အလုံမွဲဒမြိပ် ပၠံၚ်သၟုဟ်ဓါတ်ဂှ်မ္ဂး ၆၅ တၟံကၠံ တောဲဒလောဲ တုဲဒှ်အာတုဲ ပ္ဍဲဂိတုသေပ်တေမ်ပါ၊ သၞာံ ၂၀၁၃ မ္ဂး တုဲဒှ် အလုံအိုဿီုရောၚ်ဂှ်လေဝ် ဓမံက်ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲလိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်ဂှ်ရ။

အလဵုအသဳဗၟာတံဂှ် ဟိုတ်နူသွံ သၟုဟ်ဓါတ်ဏံတုဲ သ္ပပတမ်နူသၞာံ ၂၀၁၃ အပ္ဍဲပွိုၚ် ၃၀ သၞာံမ္ဂး ကလိဂွံ သြန်ဒဝ်ဠာအမေရိကာန် ၂၉ ဗဳလဳယျာန်ရောၚ်ဂှ်လေဝ် ဂကောံချဳဒရာၚ် စပ်ကဵုပလံၚ်သၟုဟ်ဓါတ်ဏံ ဟီုပ္တိတ်လဝ် နွံရ။

ဟိုတ်နူကိုန်စဳဇန် ပၠံၚ်သၟုဟ်ဓါတ်ဏံဂှ်တုဲ ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်နာပ်ခါမ် တွဵုရးသေံဂှ်လေဝ် ညးဒေသတံ ဒးဒုၚ်သီကၠုၚ်တိဝါဗ္ၚ ၁၅,ဝဝဝ ဨကကီုရောၚ်ဂှ် ဂကောံထိၚ်ဒဝ်ပွဳပွူသဘာဝသေံတံ ဟီုအိုတ်ရ။