Categories
ပရိုင်ပတောံ: Fact-Checking ပရိုၚ်

ပွမစၟဳစၟတ် ဂၠိုက်ဂၠာဲ ဂကောံ RFM (Radio Free Myanmar) ဂှ် ပရိုၚ်ဍာံ ဟွံဍာံ

“RFM ဟီုဂှ် ၜိုတ်ပိုဲလ္ၚတ်ဂၠုက်ဂၠာဲဆဵုဂှ်တှ်ေပရိုၚ်ချူလဝ်တံဂှ် ညးတံဟွံကုတ်ဆက်မွဲသာ်၊ ပိုဒ်လိက်တံဂှ် ညးတံဟွံ ပြံၚ်ချူလှာဲမွဲသာ် နကဵု 100% ပေၚ် ညးတံချူတဴဒၟံၚ်ပရိုၚ်ဗၠေတ်ဗၠေတ်ဏောၚ်” …

ဂကောံ RFM (Radio Free Myanmar) ဝွံ ကၠောန်စွံလဝ် ဒၞာဲသ္ၚိသွက်ဂွံတြးဝါဒ Template မွဲတုဲ ချူတဴဒၟံၚ်ပရိုၚ် ပတောံကီု၊ ဂလာန်ဍုဟ်မၠေံလတူညးမွဲကေုာံညးမွဲကီု၊ ပရိုၚ်အလီလတူမုက်လိက် Facebook တုဲ တြးဒၟံၚ်ရ။

ဂကောံ RFM တံကိုပ် ကၠာအိုတ်ဂှ် စတံနူ ၂၀၁၉ ဂိတုနဝ်ဝေမ်ဗာ ၁၃ တေံတုဲ စချုတြးကၠုၚ် ပရိုၚ်ပတောံ-ပရိုၚ်အလီရောၚ် နူကဵုဂကောံ စၟဳစၟတ်ဂၠိုက်ဂၠာဲ ပရိုၚ်ဍာံ-ဟွံဍာံ (ဟုတ်တယ် Vs မဟုတ်ဘူး) တံစဂၠိုက်ဂၠာဲဆဵုလဝ်ရ။

နူစတမ်ဂှ် နကဵုက္ဍိုပ်လိက် “နေပြည်တော်တွၚ် ကျၚ်းပသည့်ဒေါၚ်းပြတိုက် ဖွၚ့်ပွဲကို မကြွရောက်သည့် အတွက်ပါ ချုပ်ဆရာတော်ကို တာဝန်မှ အနားယူရန် NLD အစိုးရက ဖိအားပေးခြိမ်းခြောက်”သ္ဂးတုဲ စချူတြး ကၠုၚ်ပရိုၚ် ပတောံ-ပရိုၚ်အလီရ။ နူဂှ်တုဲ စချူတြးကၠုၚ် ပရိုၚ်ပတောံ-ပရိုၚ်အလီ လၟေၚ်အဆက်ဆက်မွဲဒမြိပ်ရ။

“RFM ဟီုဂှ် ၜိုတ်ပိုဲလ္ၚတ်ဂၠုက်ဂၠာဲဆဵုဂှ်တှ်ေပရိုၚ်ချူလဝ်တံဂှ် ညးတံဟွံကုတ်ဆက်မွဲသာ်၊ ပိုဒ်လိက်တံဂှ် ညးတံဟွံ ပြံၚ်ချူလှာဲမွဲသာ် နကဵု 100% ပေၚ် ညးတံချူတဴဒၟံၚ်ပရိုၚ်ဗၠေတ်ဗၠေတ်ဏောၚ်” ဖက်ဆောညးအုပ်ကာ နူကဵု ဂကောံ (မြန်မာနိုၚ်ၚံစာနယ်ဇၚ်းကောၚ်စီ) (ဦးမြၚ့်ကျော်) သ္ဂးရ။

နူကဵု (မြန်မာနိုၚ်ၚံစာနယ်ဇၚ်းကောၚ်စီ) တံဂှ်လေဝ် အတိုၚ်ဆဵုလဝ်တၚ်နၚ် ပရိုၚ်အလီ-ပရိုၚ်ပတောံတံဂှ် ၂ ဂိတုမွဲ အလန် ၃ ဂိတုမွဲအလန် လးထ္ၜးကဵုမံၚ်ကုညးဍုၚ်ကွာန်တံရ။ နကဵုညးဗှ်လိက်တံလေဝ် ညံၚ်ဟွံပတှ်ေလတူ ပရိုၚ် ပတောံ-ပရိုၚ်အလီတံဂှ် ဆဝ်ဗ္ၚုဟ်လဝ်ကီုရ။

“ဌာနပရိုၚ် ဂှ် ဌာနပရိုၚ်နွံဍာံဟာ၊ ဌာန်ဒၟံၚ်ဆက်စၠောံဂွံ၊ ဂၞန်ဖုၚ်နွံဟာ၊ သၟာပရိုၚ်တံလေဝ် သၟာပရိုၚ်နွံမံၚ်မ္ၚးတံဍာံဍာံ ရဟာ လုပ်ဂၠာဲ ပ္ဍဲ google တုဲ စၟဳစၟတ်ဂၠိုက်ဂၠာဲဂွံမာန်မံၚ်ဏောၚ်” ဖက်ဆောညးအုပ်ကာ ဂှ် ဆက်ဟီုရ။

RFM ဝွံ ကၠောန်ပတုပ်လဝ် ဗီုပြၚ် ဌာန်ပရိုၚ် အလုံဂၠးတိမွဲတီမံၚ် RFA (Radio Free Asia) တုဲ တဆိပ် logo လေဝ် ကၠောန်ပတောံလဝ်၊ သ္ပလဝ်ဗီုပြၚ်အယောၚ်အလာ ဌာန်ပရိုၚ်မွဲတုဲ ဂစာန်ဗဒှ်မံၚ် ဗီုညးဍုၚ်ကွာန် တံဂွံ စှ်ေစိုတ်ကဵု ကမၠောန်ပရိုၚ်ညးတံရ။

ဒးထ္ၜးသက်သဳမွဲမ္ဂး သုၚ်စောဲလဝ် RFM Template ဂှ်တုဲ ဗက်တြးမံၚ်ပရိုၚ်အလီ-ပရိုၚ်ပတောံနကဵုယၟု မုက် လိက် Facebook (ပြည်စောၚ့်သားကောၚ်း) ဂှ် ဆက်စၠောံလဝ်ကဵု မုက်လိက်ဂကောံ (Group) တၞဟ်တၞဟ်နွံ ၅၃ ဂကောံ နွံမံၚ်ရ။ နူဏံမွဲအဆံၚ် ထပ်တြးသၠဲပတိတ်မံၚ်ပရိုၚ်ပတောံ-ပရိုၚ်အလီတံဂှ်ရ။

နကဵု ဂကောံ (ဟုတ်တယ် Vs မဟုတ်ဘူး) တံ သုၚ်စောဲ crowdtangle Tool တုဲ စၟဳစၟတ်လဝ်ဂှ် စတံနူဂိတုအဝ် ဂေတ် စဵုစိုပ် ဂိတုသေပ်တေမ်ဗာ ပွိုၚ် ၁ ဂိတုဂှ် ဗက်တြးမံၚ်ပရိုၚ်ပတောံ-ပရိုၚ်အလီ ၅၀၀ ပိုတ်ပြၚ်နွံရ။ ဣဏံဂှ် ပ္ဍဲ ကဵုမုက်လိက်ဆက်စၠောံလဝ် ဂကောံမုက်လိက်ဏံမွဲဓဝ်ဟေၚ်ညိကွေံဏီရ၊ ဗီုဏံကီု မုက်လိက်ဂကောံသာ်ဏံကီု ယၟု account လၟိဟ်နွံကဵု ၁၀၀ ဏီရ။

REM ဝွံ နူကဵုဂကောံ Facebook ညးတံမွဲအဆံၚ် ဗက်တြးမံၚ်ပရိုၚ်ပတောံ-ပရိုၚ်အလီ ရ။ ပရိုၚ်ပတောံ-ပရိုၚ်အလီ ညးတံဂှ် အရေဝ်က္ဍုဟ်မၠေံညးသ္ကံကီု မွဲဒၞာဲဓဝ်လုပ်ကျော်ဗဵုမာန်ဂှ်လေဝ် ဝေပ်သာ် (website) မွဲဂှ် ပ္ဍဲသၞာံဏံ ဂိတုသေပ်တေမ်ဗာဂှ် ဒက်ပတန်ကၠုၚ်ရ။ ပ္ဍဲဝေပ်သာ် (website) ဂှ် ပွိုၚ် ၁ ဂိတု ပရိုၚ်ပတောံ-ပရိုၚ်အလီ ဗၞတ် ၃၀၀ ပိုဒ် ချူပတိုန်ထ္ၜးမံၚ်ရ။ ဗၞတ်မွဲတ္ၚဲမ္ဂး ပရိုၚ်ဗၠေတ် ပရိုၚ်ပတောံ-ပရိုၚ်အလီ နူ ၈ ပိုဒ် စဵုကဵု ၁၀ ပိုဒ်ချူဆာဲဗ္ဂေတ် မံၚ်မတ်ညးဍုၚ်ကွာန်တံရ။

“အခိၚ်ပေဲါရုဲမာဲကြပ်ကၠုၚ်တုဲ ဂကောံတဏံ ကၠောန်ကၠုၚ်ကမၠောန်လၟေၚ်တ္ၚဲတုဲ ဗက်တြးရေၚ်တၠုၚ်မံၚ် ပရိုၚ်ပတောံ- ပရိုၚ်အလီဏောၚ် သ္ၚဳဂၠိပ်ဂွံရ။ လိၚ်လဝ်မၞိဟ်တုဲ ဗက်ကၠောန်မံၚ်ကမၠောန်ပရိုၚ်ပတောံ-ပရိုၚ်အလီဏောၚ်ဂှ် သွက် ဒးချပ်ရ။ အကြာမွဲလ္ပာ်ကဵု မွဲလ္ပာ် ဗက်ဗတိုက်မံၚ် နကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဗက်ဆဵုမံၚ်ဂှ်လေဝ် ဣညအ်ဂှ် လၟေၚ်တ္ၚဲ သ္ပ ကမၠောန်တုဲ ဂကောံဏံဗက်တြးမံၚ်ပရိုၚ် အလီ-ပရိုၚ်ပတောံဏောၚ် ဟီုမာန်ဏောၚ်” ဖက်ဆောညးအုပ်ကာ (မြန် မာနိုၚ်ၚံစာနယ်ဇၚ်းကောၚ်စီ) ဂှ် ထပ်ဟီုရ။

ဂကောံ RFM (Radio Free Myanmar) ဝွံ သ္ပအဓိက ကဵု ဗော်ဂွံလဝ်အဝဵု (NLD) တံကဵု ညးဒုၚ်ကဵုကသပ်ဍုၚ် ဒဝ် အံၚ်သာန်သုကျဳ တုဲ ဗတိုက်ဟီုဂးချူဆာဲမံၚ်ရ။ စတံနူဂိတု ဂျာန်နဝါရဳ (၂၀၂၀) တေံတုဲ မွဲဒမြိပ်ဂှ် ချူပတိုန်မံၚ်ပရိုၚ် ပတောံ-ပရိုၚ်အလီ တုဲ သီုကဵု ဆက်စပ်ချူဗတိုက်ဗဇဵုမံၚ်ပရေၚ်ဘာသာကီုရ။ အကြာဗုဒ္ဓဘာသာ ကဵု ဘာသာအေ ဿလာမ်တံ ညံၚ်သ္ဂောံဒှ်သံသယညးသ္ကံရန်တၟံတုဲ ဗက်တြးတဴဒၟံၚ်ပရိုၚ်အလီ-ပရိုၚ်ပတောံ အဆက်ဆက်ရ။

အဓိကတၚ်ရန်တၟံတိုၚ်ပ္ကဴ ဂကောံ RFM (Radio Free Myanmar) တံ စနူပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ် ညံၚ်ဂွံဒှ်ပြသနာ ပရေၚ်ဘာသာဂှ် ဗက်ဂစာန်တြးဒၟံၚ်ပရိုၚ် အလီ-ပရိုၚ်ပတောံရ။ ဟိုတ်နူဏံတုဲ ဂကောံဝွံ သိုက်သိုက်ဂွံကၠုၚ်ဒၞာဲ လတူစၚ် ဗလးမုက်လိက် Social media တုဲ ဒှ်ကၠုၚ်အန္တရာဲဣရ။ ဂၠံၚ်တရဴညးတံဂှ် နူပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ညံၚ်ဂွံကၠောံ အာပြသနာ ပရေၚ်ဘာသာဂှ် ထပ်သၠဲမံၚ်ပရေၚ်ဆက်စၠောံညးတံ၊ ဗက်တြးမံၚ်ပရေၚ်တြးဝါဒ နကဵု ပရိုၚ်အလီ-ပရိုၚ် ပတောံဏံရ။

နူကဵုအဆံၚ်ပထမဂှ် ဘာသာရှ်ေသှ်ေ၊ ဂကူ၊ ပၟိက်ဒးစိုတ် ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ ဝါဒဓဝ်ပတှ်ေ စတံ အကြာမွဲလ္ပာ်ကဵု မွဲလ္ပာ်ဂှ် ဓဝ်ပတှ်ေဂွံထ္ကးပရးအာဂှ် နကဵုမဳဒဳယာပရိုၚ်အလီ-ပရိုၚ်ပတောံဂှ် ထ္ပက်ဆီကီု၊ ထ္ပက်ကၠိုက်သာ်ဏံတုဲ အကြာမွဲလ္ပာ်ကဵုမွဲလ္ပာ် လတူအန်လာၚ်တုဲ ပ္ဍဲဗလးတိ-အကာဲအရာပကတိဂွံဒှ်ကၠုၚ်မာန်ဂှ်လေဝ် ညးတံပတဝ်လဝ် ဍိုပ်ရောၚ် သ္ၚဳဂၠိပ်ဂွံရ။

“ပရိုၚ်အလီ-ပရိုၚ်ပတောံ နူ RFM ဂှ် ပရောပရာပတောံလဝ် ပရိုၚ်ပတုပ်လဝ်တံဂှ် ညံၚ်ရဴဓဝ်ပတှ်ေသ္ဂောံထေၚ် ဗၠေတ်အာကီု၊ ပွမချူလဝ် သက်သဳတၚ်နၚ်ဟွံခိုၚ်တံဂှ် ဖန်ဗဒှ်လဝ်လၟိုန်ဂွံဆဵုကေတ်မံၚ်ရ။ ဗီုပြၚ်ညးတံချူဆာဲလဝ်ဂှ် လေဝ် ဗၠေတ်ဗၠေၚ်မံၚ်ကဵု သၞောဝ်ဝတ်အ္စာပရိုၚ်တံဂှ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ နူကဵု RFM ချူဆာဲတြးမံၚ်ပရောပရာတံဂှ် အဓိက ဗော်ဂွံလဝ်အဝဵု၊ မၞိဟ်ပူဂဵုကဵု ပရေၚ်ဂကူ၊ ပရေၚ်ဘာသာ ချူဆာဲလဝ် နကဵုတၚ်ရန်တၟံဂိသ္ကေဝ်အာဂှ် လ္ၚတ်စမ်ၜတ်ရံၚ် Case Study မ္ဂး ဂွံဆဵုကေတ်ရ။

ဗော်ဒစဵုဒစးတံကီု အကြာ ဂကောံဘာသာဟွံတုပ် ရဲသုၚ်စောဲ အကြာ Social media တံ ပဵုတုဲညံၚ်ဂွံဒှ်ပရေၚ်က္ဍုဟ်မၠေံညးသ္ကံဂှ် ချူဆာဲတြးလဝ်ညးမွဲလ္ပာ်ရောၚ်” ညးသ္ၚဳဂၠိပ် လ္ၚတ်မၚ်ရံၚ် သဵုယှေဝ်မဳဒဳယာ အရေဝ်ဍုဟ်မၠေံ ဂကောံ MIDO သုတေသဳ (ကိုဝီရမိုး) ဟီုထ္ၜးရ။

နိဿဲ- မုက်လိက် (website) (ဟုတ်တယ် မဟုတ်ဘူး) ဍိုပ်လိက် “မီဒီယာအယောၚ်ဆောၚ်ထားတဲ့ RFM ရဲ့ လာရာနဲ့ လားရာကို လေ့လာခြၚ်း” ချူလဝ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ အံက်တဝ်ဗာ ရ၊ ၂၀၂၀

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.