နာဲအံၚ်ဇၞး (ရုတ်တံၚ်) မြဝွံ မဒှ်အဓိကတမ်ရိုဟ် သွက်ဂကူမန်တံ သ္ဂောံကၠောန်ကမၠောန် ဂူယာ ဝါဗ္ၚ သွက်ဂွံဂယိုၚ်လမျီုရ။ မြမွဲ ဟွံမွဲမ္ဂး ကမၠောန်ဂယိုၚ်လမျီု သွာၚ်ဂူယာဝါဗ္ၚဂှ် ကၠောန်ဟွံဂွံရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ၜုန်မြမုဲတံဂှ် ဒှ်အပေါတ်ကြိယာ သွက်မန်တံ ဂွံဂျိုၚ်လမျီုရ။ ပ္ဍဲသၞာံ (၁၁၁၉) တေံ...

နာဲတိုၚ်ပ္ကဴဍုၚ် ပၠန်ဂတးမန်ဂှ် ပေၚ်အာ (၇၅) သၞာံရ။ ဆဂး တိုၚ်ပ္ကဴ ကောန်ဂကူမန်ဂှ် မန်တံ ဟွံကလိ်ဂွံဏီရ။ ရံၚ်အာဝၚ်အဆက်က်မ္ဂး ကြဴနူကဵု မန်ကျဍုၚ်တုဲဂှ် ဒြဟတ်ပၞာန်မန် ဒြဟတ်ပၠန်ဂတးမန် ဍိုန်လျကၠုၚ်တုဲ ပၞာန်ဗၟာတံ သီကေတ်ဍုၚ်မန်အိုတ်တုဲ မန်တံ ဒးဒုၚ်ၚိတ်ကမၠက်ရ။ မန်တံ ဒးဂြိပ်ဒဴရ။...

မာံရဲထဝ် စပ်ကဵုကမၠောန်ကၠောန်ဗ္ၚတုဲ သၟာဗ္ၚတံ ဒးဒှ်ဓဝိၚ်ဂၠိုၚ်အိုတ်ဂှ် ဒှ်ဘဲစၟစၟန်ရောၚ် ဟီုအိုတ်ရ။ ဘဲစၟစၟန်ဂှ် ၜိုန်ဒှ်ဓဝိၚ် ဟီုဒၟံၚ်ကီုလေဝ် ပြသၞာချောဲတိုန်ဒၟံၚ် အကြာတၞံသြောံဂမၠိုၚ်ဂှ်လေဝ် ဒးဒှ်ဓဝိၚ်ဗီုဘဲစၟစၟန်ဂှ်ကီုရ။ ဟိုတ်နူချောဲ သၞဴရဴကၠုတ်တိုန်ဒၟံၚ်...

အံက်သာ (တံၚ်ပရၚ်) အပ္ဍဲတွဵုရးဍုၚ်မန် ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်ဂှ် ဒှ်ပွိုၚ်ဍုၚ်တိဍာ်ဇၞော်သၠဲအိုတ်တုဲ ဒှ်ဒၞါဲဌာန်ဒေသဂကူမန်တံ တန်တဴဂၠိုၚ်အိုတ်ရ၊ ဟိုတ်နူကောန်ဂကူမန် တန်တဴဂၠိုၚ်အိုတ်တုဲ ဇၟာပ်အလဵုအသဳတံ ကၠောန်ဗဒှ်ပေါဲရုဲမာဲ ဗော်မဒှ်စၞးဂကူမန်တံ က္လိဂွံညးစၞးအမာတ်မန်...

စေတနာ လှာၜိုပ် (၁၃/၇/၂၂) အိုတ်ကဵုပိုဲမၞိဟ် မဂျိုၚ်တဴဒၟံၚ်ပ္ဍဲလောကဏံ မၞိဟ်ဟွံမွဲကဵုဒေါသဂှ် ဂၠာဲဟွံလောဲတဴသက်က်ရ။ ပ္ဍဲကဵုညးဟွံမွဲကဵုဒေါသ ဂွံဒုၚ်လဝ်ယၟု မၞိဟ်စိုတ်ခိုဟ် မၞိဟ်စိုတ်ပြဲတံဂှ်လေဝ် ပါဲတိတ်အာနူဒေါသ ဟွံမာန်ဏီရ။ ပိုဲမၞိဟ်တံ ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ်...

မာံရဲထဝ် တၞံၜဴမ္ဂးဂှ် ……..ဘာသာမန်=တၞံၜဴ၊ ဘာသာဗၟာ=ကြံပၚ်၊ ဘာသာအၚ်္ဂလိက်=Suger cane၊ ယၟုရုက္ခဗေဒ=Saccharum officinarum၊ ယၟုတမ်မ=Gramineac၊ မူလဒေသ=နူဍုၚ်နယူဂဳနဳ ကေုာံ ဍုၚ်အိန္ဒိယျရောၚ် တၠပညာတံ ဓမံက်လဝ်ရ။ တၞံၜဴဂှ် ဒးဂၞပ်ကဵု ဥတုရာသဳကတူကတာန်တုဲ ဓါတ်ဍုက်ဍေက်နွံတဴဂှ်...