မယံၚ် (ဍုၚ်မန်)
အပ္ဍဲဗွိုၚ်သၞာံ (၂၀၂၀-၂၀၃၀) ပွိုၚ် (၁၀) သၞာံဏံ ဒပ်ပၞာန်မန် ညံၚ်ဂွံပေၚ် အောန်အိုတ် ဗၞတ် (၁၅၀၀၀) (မွဲလက်ဘာ်) နာဲ၊ ဗီုဂှ်ကီု ဗွိုၚ်ပ္ဍဲစၠတ်ထဝ်လေဝ် ညးစၞးအမာတ်စၠတ်ထဝ်မန် ညံၚ်ဂွံစိုပ်လၟိဟ်ဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ် ဒးဂစာန်အာရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်တအ် ဟီုသောၚ်ကလးလဝ် အပ္ဍဲကာလချူဓဇက် မဟာဗျူဟာဂကူမန် ပ္ဍဲသၞာံ (၂၀၁၉-၂၀၂၀) တေံ ဂှ် ချပ်ဂွံသတိရ။
အခိၚ်တေံ (၂၀၁၉-၂၀၂၀) ဂှ်မ္ဂး ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ၊ ဗော်ညဳသၟဟ်မန်၊ ဗွိုၚ်ခမဳသၚ်မန်၊ ဗွိုၚ်ဂကောံဘိက်ထေက်၊ ဗွိုၚ်မှာဇန် ပါလုပ်ထေက်၊ ဗွိုၚ်ဂကောံမှာဇန်နာနာ ပံၚ်ကောံတုဲ ချူဓဇက်ဒၟံၚ် မဟာဗျူဟာဂကူမန် ဗွိုၚ်သၞာံ (၂၀၂၀-၂၀၃၀) နွံရ။
အခိၚ်တေံဟီုမ္ဂး ပေါဲသဳကၠဳပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ၜိုဟ်လလမ် လက်ထက်အလဵုအသဳ အေန်အေလ်ဒဳဂှ် အသိၚ်ခိုဟ်ဒၟံၚ်တုဲ ဂကောံရပ်လွဟ်ကောန်ဂကူ ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဂမၠိုၚ်တအ်လေဝ် ဂွံအခေါၚ်ပါလုပ် ပ္ဍဲကဵုစၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ၜိုဟ် လလမ်ဂှ်တုဲ ဂွံအခေါၚ်သဳကၠဳပတိုန်ထ္ၜး ဂၠံၚ်တရဴဂကောံရပ်လွဟ်ပၠန်ဂတးဂမၠိုၚ်တအ်နွံရ။
ဆက်ဖဵုပေါဲသဳကၠဳပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဂှ်မ္ဂး ဖဵုသွဟ်ကလိဂွံနၚ် နူကဵုပေါဲသဳကၠဳပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ် သွက်ဂွံဇက်အာ ဍုၚ်သၞောတ်ဖေဝ်ဒရာဒဳမဵုကရေသဳ-ဒဳမဵုကရေသဳဖေဝ်ဒရာ ရောၚ်သ္ဂးတုဲ ဂကူညးကဵုညး ချူဓဇက်တိုန် ဂၠံၚ်တ ရဴဂကူညးကဵုညးအိုတ်ရ။
ရံၚ်အာတၠုၚ်လအာ ပ္ၚံက်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်အခိၚ်ဂှ်မ္ဂး ဂၠံၚ်တရဴပရေၚ်ဂကူမန် ကော်ဂး မဟာဗျူဟာဂကူမန်-ကိုန်စဳဇန် ပရေၚ်ဂကူမန် (၂၀၂၀-၂၀၃၀) ပွိုၚ်ကာလ (၁၀) သၞာံခုတ်စၟတ်တုဲ ညးစၞးဗွိုၚ်ဇဳပံၚ်ကောံ ချူဓဇက်ဒၟံၚ်အိုတ်ရ။
မဟာဗျူဟာဂကူမန်ဂှ် ယၟုဇၞော်အာဂးတုဲ စၞးဒးချူ ဒးဟီု မဟာဗျူဟာဂကူမန်ဂှ် ချူ ဟီု ကိုန်စဳဇန်ပရေၚ်ဂကူမန် သာ်ဏံလေဝ် ချူ ဟီု စကာကၠုၚ်နွံရ။
ပ္ဍဲကဵုမဟာဗျူဟာကူမန်-ကိုန်စဳဇန်ပရေၚ်ဂကူမန် ပွိုၚ် (၁၀) သၞာံဂှ်မ္ဂး အဓိက က္ဍိုပ်လိက်ဇၞော်နွံမသုန်ကဏ္ဍရ။ (၁) ဂှ် ကဏ္ဍပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ ကဏ္ဍပရေၚ်စဵုဒၞာဂီုကၠီု(ပၞာန်)၊ ကဏ္ဍပရေၚ်မၞိဟ်၊ ကဏ္ဍပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်၊ ကဏ္ဍပရေၚ်သယံဇာတ ကေုာံ ပွဳပွူသဘာဝ မဒှ်ရ။
ပ္ဍဲကဵုကဏ္ဍပရေၚ်မၞိဟ်ဂှ် ပရေၚ်ပညာ၊ ပရေၚ်ထတ်ယုက်၊ ပရေၚ်လိက်ပတ်ယေန်သၞာၚ် အနုသုခုမ ပါလုပ်သၟဝ်က္ဍိုပ်ဂှ်တုဲ သွာၚ်ညးစီုသကီုဂှ် ဒုၚ်သဇိုၚ်သၟဝ်က္ဍိုပ်လိက်ကဏ္ဍညးကဏ္ဍညးတုဲ ကေတ်အခိၚ်ချူဓဇက်ကၠုၚ်ကဵုသၞာံရ။
မဟာဗျူဟာဂကူမန်-ကိုန်စဳဇန်ပရေၚ်ဂကူမန်ဝွံ စတမ်နူသၞာံ (၂၀၁၉) စချူဓဇက်တုဲ ကၠာပေါဲရုဲမာဲ (၂၀၂၀) ဂှ် ဗွဲအပြောံ ချူဓဇက်တုဲဒှ်အာရ။ ဆဂး ကဏ္ဍလ္ၚဵုဂှ် ဟွံတုဲဒှ် သှေ်အာလေဝ် နွံရ။
ပေါဲရုဲမာဲ (၂၀၂၀) တုဲ ညးစၞးဇၞးမာဲဂမၠိုၚ် အဃောတိုန်ကၠတ်ထဝ်ဂှ် ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ (၁) ပၞာန်သီထောံအဝဵုရ။ ကြဴနူဂှ်တုဲ ဂၠံၚ်တရဴဂကူမန် ကော်ဂး မဟာဗျူဟာဂကူမန် ညးစၞးဂကူမန်ဗွိုၚ်ဇဳတအ် ချူဓဇက်လဝ်ဂှ်လေဝ် ဒေါံဒေၚ်ညိၚ်အာအိုတ်ရ။
အခိၚ်ဂှ်မ္ဂး ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဒှ်ကလိုက်ကၟဵုတုဲ ဂၠံၚ်တရဴပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန် လးချပ်လဝ်ဂှ်လေဝ် ဆိုအ်ဗအာအိုတ်ရ။ သာ်ဂှ်ကီု မဟာဗျူဟာဂကူမန် ချူဓဇက်လဝ်ဂှ်လေဝ် ဆိုအ်ဗအာကီုတုဲ ပရေၚ်ကမၠောန် စန်ပကောံဒၟံၚ်ဒြဟတ်မန်ဗွိုၚ်ဇဳ သွက်ဂွံသၠုၚ်အသိၚ် ဂၠံၚ်တရဴဂကူမန်ဂှ် ဆိုအ်ဗရောအ်ရေၚ်အာအိုတ်ရ။
ကြဴနူဂှ် စိုပ်ကောံဓရီုပရေၚ်ဂကူမန် သၞာံ (၂၀၂၂) ဂှ် ကလေၚ်သဳကၠဳကၠုၚ် လၟေၚ်ကမၠောန်မဟာဗျူဟာကောန်ဂကူမန် မွဲအခန်ကီုလေဝ် လၟေၚ်ကမၠောန်မဟာဗျူဟာဂကူမန် (ဝါ) ကိုန်စဳဇန်ပရေၚ်ဂကူမန် ဒဵုတ္ၚဲဏံ ဆိုအ်ဗပိုတ်သ္ကုတ်အာတုဲ မဟာဗျူဟာကောန်ဂကူမန် (ဝါ) ကိုန်စဳဇန်ပရေၚ်ဂကူမန်ဂှ် ဂၠံၚ်ကၠေံဒၟံၚ်လ္တူဍာန်ဖိုဟ်ရ။
ကြဴနူကဵုပၞာန်သီအဝဵုတုဲဂှ် ဂကောံပၠန်ဂတးမန်ဗွဲမဂၠိုၚ် မံက်ဒှ်တိုန်ကၠုၚ်တုဲ ဆဂှ်ဟွံက ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဒြဟတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်ဂမၠိုၚ် မံက်က္တဵုဒှ်တိုန်ကၠုၚ်လေဝ်နွံရ။
အကြာကမ္မယှေန်ပၞာန်တအ်ကဵု ဂကောံပၠန်ဂတးဂမၠိုၚ်တအ်လေဝ် ပေါဲပၞာန်ဆက်က္တဵုဒှ်ကၠုၚ်ဒၟံၚ် ညးမွဲပလော အဲမွဲပလောရ။ လၟုဟ်ဂှ် ကံၚ်သဳပၞာန်-ကမ္မယှေန်ပၞာန်တအ် ကၠောန်ဗဒှ်ပေါဲရုဲမာဲ (၂၀၂၅-၂၀၂၆) တုဲဒှ်အာတုဲ ဖန်ဇန်ဒၟံၚ်စက် ယန်ဗီုပြၚ်အုပ်ဓုပ်ဍုၚ် နကဵုအလဵုအသဳ ဗီုပြၚ်အလဵုအသဳပၞာန်တံၚ်ဇုက်ပၠန်ရ။
ပ္ဍဲဗွိုၚ်ဂကူမန်မ္ဂး ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်လုပ်ရုဲမာဲနွံ၊ ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ရပ်လွဟ် အာဂၠံၚ်တရဴၜိုဟ်လလမ်နွံ၊ ဗော်ပၠန်ဂတးရပ်လွဟ် ကုတၠအဝဵု ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ်နွံ ဗီုညးကဵုညး လုပ်ဒၟံၚ်ပေါဲဗတိုက် သွက်အခေါၚ်အရာဂကူမန်နွံရ။
ပၞောဝ်ကဵုဂၠံၚ်တရဴအာဒၟံၚ် ဗီုညး ဗီုညးဝွံဂှ် ဂၠံၚ်တရဴလဵုဂှ် ဒှ်အဓိက၊ ဂၠံၚ်တရဴလဵုဂှ် ဒှ်သာမညဂှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဗော်မန် ညးမအာဂတပၠတရဴတအ် လးထ္ၜးလဝ် ချိုတ်ပၠိုတ်ဟွံမွဲရ။
မဟာဗျူဟာပရေၚ်ဂကူမန် (၂၀၁၉-၂၀၂၀) တေံဂှ် လၟေၚ်ကမၠောန်အကာဲအရာ မကိတ်ညဳကဵု ဒဒှ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ပ္ၚံက် (၂၀၂၀) တေံတုဲ ချူဓဇက်ကၠုၚ်လဝ်ဂှ် ဒဒှ်ပစ္စုပ္ပန်တ္ၚဲဏံ စှေ်စးတၞဟ်ခြာအာအိုတ်ဂှ်လေဝ် ဒးဂွံသတိထေက်ရ။
နူတမ်ဝါဒိ ချူဓဇက်လဝ်တေံမ္ဂး ဗွိုၚ်အပ္ဍဲမ္ဂး ညံၚ်ဂွံဂွံဒၞာဲ ပ္ဍဲကၠတ်ထဝ်လၟိဟ်ဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်ဟီုဂှ် ရံၚ်ကဵုပ္ၚံက်အကာဲအရာတ္ၚဲဏံမ္ဂး ညးစၞးကၠတ်ထဝ်တအ်ဂှ် ဒှ်ကၠတ်ထဝ်ၜိုတ်ဆဒုၚ်ပလှေ်စ ဒုၚ်ဓညိက်ကအ်ကဵု တၠအဝဵုပၞာန်တအ်ဓဝ်ဟေၚ် ဒှ်မာန်ရ။
မုဟိုတ်ရောဟီုမ္ဂး ပ္ဍဲကဵုသၞောဝ်ဥပဒေပ္တန်ဍုၚ် (၂၀၀၈) ဂှ် ညးစၞးနူဒပ်ပၞာန်တအ် ပ္ဍဲကဵုကၠတ်ထဝ်မွဲမွဲဗၠိုၚ်ဂှ် ဟွံဒးရုဲမာဲမွဲသာ် ကေတ်လဝ် (၂၅) က္ဍိုပ်ကၠံဒတုဲကီု၊ ဆဂှ်သၟးဟွံက အခန်အာက္ဍိုပ်အုပ်ဓုပ်ဍုၚ်ကီု၊ ပ္ဍဲကၠတ်ထဝ်ကီု၊ ပ္ဍဲဌာနဝန်ဇၞော် သ္ကိုပ်ဝန် ဇၞော်ရး ကေုာံ တွဵုရးအိုတ်သီုတအ်ဂှ် ညးစၞးဒပ်ပၞာန်တအ်ဖအိုတ်ဟေၚ် လုပ်ကေတ်လဝ်ဒၞာဲတုဲ ညးစၞးကၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူတအ်ဂှ် ၜိုတ်ဆဗပေၚ်လၟိဟ် ဒုၚ်ပလှေ်ထ္ၜးစမုက်မတ်ဟေၚ် ဒှ်မာန်ရ။
ပ္ၚံက်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တ္ၚဲဏံဂှ် နကဵုတၠအဝဵုပၞာန်တအ် သွက်ဂွံဆက်ကေမ်္ၚာပ်အာ အဝဵုဍာ်ဇမၠိၚ်ဂှ် နနဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ နနဲပရေၚ်ပၞာန် ဂွံလဝ်စေဝ်လတူတုဲ ဝေၚ်ပလှေ်ဒၟံၚ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပရေၚ်ပၞာန်ရ။
ရံၚ်ကဵုပိုဒ်ဏံမ္ဂး ဂလာန်ညးအာက္ဍိုပ်တအ် ဟီုလးလဝ် ပေါဲဗတိုက်ကၠတ်ထဝ်ကဵု ပေါဲဗတိုက်ရပ်လွဟ် သီုၜါဗီု ဒးအာညးသ္ကအ်မွဲစွံတုပ်တုပ်ရောၚ်ဟီုဂှ် ဒးကလေၚ်သ္ၚဳဂၠိပ်ထေက်တုဲ မဟာဗျူဟာဂကူမန် (ကိုန်စဳဇန်ပရေၚ်ဂကူမန်) (၂၀၂၀-၂၀၃၀) မချူဓဇက်လဝ်တုဲကၠုၚ်တေံဂှ်လေဝ် ဗၠေတ်ဗၠေၚ်အာတၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်နွံတုဲ အနာဂတ်ဂတ အခေါၚ်အရာဂကူမန် ဂၠံၚ်တရဴပရေၚ်ဂကူမန် ဍာ်ဇမၠိၚ် ဍာ်ဇေမၠံ ဗီုပြၚ်လဵုအာမ္ဂး စိုပ်တရဴမာန်၊ ပေါဲဗတိုက်ပ္ဍဲကၠတ်ထဝ်ကဵု ပေါဲဗတိုက်ပၠန်ဂတးရပ်လွဟ် ဣလဵုဒှ်အဓိကတုဲ အရာလဵုဒှ်သာမည၊ သာ်ဂှ်ဟွံသေၚ်မ္ဂး ဗွိုၚ်ညး ဗွိုၚ်ညး ပါ်ဂၠံၚ်တုဲ ပရေၚ်ပညဳပညပ်ဆက်စပ်နွံနွံ သၠုၚ်အသိၚ်တုဲ လုပ်အာပေါဲဗတိုက်ဟာဂှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဗွိုၚ်ဇဳတအ် ထေက်ကဵုဒးကလေၚ်ချပ်ဗ္စာရောၚ်။
