အရေဝ်ဝေါဟာ ‘ကောံသၟဟ်ဒှ်မွဲမှ ပၠန်ဂတးအံင်ဇၞး’ ဂှ် သဘဴဓဝ်ပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ပၞာန်၊ ဂကောံပၠန်ဂတးတအ် အဓိကကြက်ဍေံရ။ ဆဂးဂှ် နတဲ ဂွံကောံသၟဟ်ဒှ်မွဲဟီုဂှ် ဗီုဟီုလောဲ ကၠောန်လောဲ ဟွံသေင်ရ။ ဒၟာနူ ကောံသၟဟ်ဒှ်မွဲ ဟွံမာန်ဂှ်ရ ပၠန်ဂတးဂွံအံင်ဇၞးဟီုဂှ် ဂၠံင်တရဴသဗုင်သပါ ဒှ်ကၠုင်ရ။
ပေါဲဗတိုက်ကၟိန်ဍုင်ဗၟာတ္ၚဲဏံဂှ် ဂကူမွဲမွဲ၊ ဂကောံပၠန်ဂတးမွဲမွဲ ၜိုတ်လဵုစောန်စောန် ၜိုတ်လဵုဗတိုက်သၞဂအုံတအ်မာန်၊ ဂွံဗတိုက်သရိုဟ်ပလှ်ဖျေံအဝဵု ဒြဟတ်ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ်ဂှ် ဟွံလောဲ၊ ဂကူဂလိုင်၊ ဂကောံပၠန်ဂတးဂလိုင် ပံင်ကောံ (ဝါ) မွဲအခိင်ဓဝ် ပန်ဗတိုက်ညဳညဳမာန်မှလေဝ် ပရေင်အံင်ဇၞံဂှ် တင်စၟဳနွံမာန်ရ။
အကာဲအရာဂကောံပၠန်ဂတးတအ် ပန်ဗတိုက်ဒၟံင်အတိက်တုဲကၠုင်ဏံကီု၊ ပစ္စုပ္ပန်တ္ၚဲဏံကီုဂှ် ပရေင်ဂွံစၟဳစ ဟွံမွဲသက်သက်ရ။ ဟိုတ်ဍေံဂှ် ဂကောံပၠန်ဂတးဂမၠိုင်တအ် ဟွံညဳသာ၊ ဟွံဒှ်မွဲရမျှာင် ဍုင်တီ ကွာန်တီရ။
ကြက်ဂလာန်သဘဴဓဝ်ညဳသာဏံဂှ် ကောန်ၚာ်ဍာ်တှ်လေဝ် တီလဝ်တုဲတုဲဒၟံင်ရ။ ဆဂး ဓဝ်ညဳသာဏံဂှ် ကၠောန်ဝါတ်အိုတ်ရ၊ ဒၟာနူကၠောန်ဝါတ်ဂှ်ရ ပေါဲပၞာန်အပ္ဍဲဍုင် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ ပၠန်ဂတး ဂွံလအ်ဂၠိင်ကၠုင် ပွိုင် (၇၀) သၞာံဂှ်ရ။
ဟိုတ်ဍေံတီဖိုဟ် ကၠောန်ဟွံဂွံ၊ ကၠောန်ဟွံမာန်ဂှ် ကျာတ်ဝါတ်အိုတ်ရ။ ဟိုတ်ကၠောန်ဟွံဂွံ ကၠောန်ဟွံမာန်ဏံဂှ် ဒုဟ်တာလျိုင်ညးအာက္ဍိုပ် ဂကောံပၠန်ဂတးတအ် သီုဖအိုတ်ရ။ ပေါဲပၞာန်ပ္ဍဲဍုင် ဂွံလအ်ကၠုင်ပွိုင် (၇၀) သၞာံပြင်ဏံဂှ် ဒုဟ်တာလျိုင် နွံတာလျိုင် ညးအာဂတ ဂကောံပၠန်ဂတးတအ်ရောင် သ္ဒးဟီုတပ်တပ်ရ။
တၠအဝဵုတအ်ဂှ် လၟေင်ကမၠောန်ဍေံ ဍေံဖန်ကၠောန်ဂှ် သွက်ဒးဒှ်သၠေဟ်ပၟာ သွက်ဒးဒှ်ဝိဝါဒဟွံသေင်၊ ကမၠောန်ပၠန်ဂတး ဂၠံင်တရဴအံင်ဇၞးနွံဖိုဟ် ကၠောန်ဟွံမာန်ဂှ်ဟေင် ဒုဟ်တာလျိုင် ဂကောံအာက္ဍိုပ် ပ္ဍဲဂကောံပၠန်ဂတးဂမၠိုင်တအ်ရ။
ပေါဲဇာတ်မွဲဇာတ် ပူရိသာဒ်ရဲဗဵုအောန် မၞိဟ်တက်တဲထံက်ဂလာန်အောန်ဂှ် တာလျိုင်နွံတဴ ပ္ဍဲရဲဗဵုပေါဲတအ်ဟာ၊ ဒှ်တာလျိုင်ရဲလှေ်ပေါဲတအ်ဟာဂှ် ညးတီ အဲတီဒၟံင်ရ။ ဒၟာနူ ကောန်သၟိင်ပၠဇာတ်တအ် တင်ဍိုန်လျနာနာသာ်၊ ပူရိသာဒ် ရဲဗဵုပေါဲအောန်တုဲ ဗက်ညာတ်ဒၟံင်ဒုဟ် လတူရဲဗဵုပေါဲတအ် ဗီုဏံဂှ် ဟွံစှ်ေသဘာဝရ။
ဂလာန်ဝွံ ညးအာဂတ ပၠဒၟံင်တရဴ ပၠန်ဂတးတအ်လၟုဟ်ဂှ် ဂၠံင်တရဴမၞိဟ်ဂလိုင်ဂွံစှ်ေစိုတ်၊ ဂၠံင်တရဴညးဍုင်ကွာန် ဂွံထံက်ဂလာန် ဂွံပူဗိုင်ဂၠိုင်လတူဂၠိုင်နူဏံဂှ် ညးအာဂတတအ် ဒးဖန်ကၠောန်ထ္ၜးကဵုကၠာရ။
ဂၠံင်တရဴဗတိုက်သရိုဟ်ဖျေံတၠအဝဵုတအ် ဗွဲမစှ်ေကဵုသၞောတ်ဒှ်မာန်ဂှ် လးထ္ၜးကဵုဟွံမာန်၊ ကၠောန်ဗက်ကဵုဟွံစိုပ်တုဲ ဗက်ညာတ်ဒၟံင်ဒုဟ် လတူညးဍုင်ကွာန်တအ်၊ ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဟွံပူဗိုင်၊ သၟတ်တအ် ဟွံဘိုင်လုပ်ကေတ်တာလျိုင် ဟီုရိုဟ်ရေင် ကရောတ်ကသဝ်ဒၟံင် သာ်ဏံ သာ်ဏံဂှ် ဒှ်သၟးသၟးရ။
ဂၠံင်တရဴသ္ဂောံဗတိုက်သရိုဟ်ဖျေံ သၞဂအုံတၠအဝဵုတအ်ဂှ် ဟွံဒးဂၠာဲအ္စာဗေင်ဒင်ဟောရာ မွဲသာ်ရ။ ဂၠံင်နဲကဲသၟဝ်တေံ ဇန်လး မဟာဗျူဟာမာန်မ္ဂး တင်စၟဳစ ပရေင်ပၠန်ဂတးဂွံအံင်ဇၞး ဂၠံင်နွံမံင်ဏီရ။ ဂၠံင်နဲကဲသၟဝ်ဏံ ယဝ်ဇန်လး မဟာဗျူဟာဟွံမာန်မ္ဂး ပၠန်ဂတးတ္ၚဲဏံလေဝ် တုပ်ကဵုပၠန်ဂတး နူတနေံတေံပၠန်ရ။
၁။ မွဲအမိင် မွဲဗျူဟာ
ဂကောံပၠန်ဂတးသီုဖအိုတ်ဂှ် စန်ပကောံတုဲ ဒပ်ပါ်၊ ဒပ်စြေက်၊ တမ်ဒပ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ခါန်ကၞက်ပ္တိုန် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်၊ သ္ကိုပ်ပၞာန်ဍောတ်တုဲ ဖျေံဗျူဟာဗတိုက်ပၞာန် မွဲအမိင် မွဲဗျူဟာရ။ နဲဏံဂှ် စိုပ်တရဴအိုတ် ကၠောန်ဝါတ်အိုတ်ရ။
အကာဲအရာဂကောံပၠန်ဂတးဂမၠိုင်တအ် တ္ၚဲဏံမ္ဂး ဂွံစန်ပကောံသ္ပမွဲဒြဟတ်ဂှ် ဟွံဒှ်လးလးဏီရ။ နဲဏံ ၜိုန်ခိုဟ်စိုပ်တရဴလေဝ် ကၠောန်ဟွံမာန်ဏီရ။
၂။ ဒေသညး ဒေသညး ဖန်ဗဒှ်ပေါဲဗတိုက်
ရံင်အခါတ်အကာဲကေတ် ပ္ဍဲကဵုဂကောံပၠန်ဂတးဂကူဂမၠိုင်တအ်တ္ၚဲဏံဂှ် ဂွံဒှ်ဒြဟတ်ကောံကလောံမွဲဂကောံဓဝ်ဂှ် ဒှ်ဟွံမာန်ရ။ ဂကောံဖအိုတ်ဂှ် ဂွံပကောံဒှ်မွဲဒြဟတ်ဂှ် အတိုင်ဒှ်ဟွံမာန်မံင်ရမ္ဂး ဂကောံပၠန်ဂတးတအ်ဖအိုတ် ပညဳပညပ် ကေတ်တင်တုပ်စိုတ်ရေင်သ္ကအ်၊ ကေတ်အခိင်ပလေဝ်ပလေတ် ဗပေင်ဒြဟတ်ပၞာန်တုဲဒှ်အိုတ်မ္ဂး မွဲအခိင်ဓဝ်ဂှ် ဖန်ဗဒှ် ပေါဲဗတိုက် ဒေသညး ဒေသညး နကဵုသၞောတ်မဟာဗျူဟာစှ်ေစှ်ေရ။
ပ္ဍဲကဵုဖန်ဗဒှ်ပေါဲဗတိုက်ဏံဂှ် ဂကောံပၠန်ဂတးဒုင်သဇိုင်ပရေင်ဂကူ၊ ဂကောံပၠန်ဂတးဒုင်သဇိုင်ပရေင်သၞောတ် သီုၜါဗီုဂှ် ဒးဖန်ဗဒှ်ပေါဲဗတိုက် ဒေသညး ဒေသညးရ။ လဟီုဏံ နတဲဂွံကၠောန်မာန်ဂှ် အဓိက ဒြဟတ်ကြိယာပၞာန်ပၠန်ရ။ ယဝ်ခါရ ဒြဟတ်ကြိယာပၞာန်ဟွံမွဲမ္ဂး ကၠောန်ဟွံမာန်ပၠန်ရ။
၃။ ပံင်ကောံ လုပ်ဗတိုက် လ္ဒောဝ်ဂြိုဟ်ဍုင်
ဂကောံပၠန်ဂတးဂမၠိုင်တအ်ဖအိုတ် ဂွံစန်ပကောံတုဲ သ္ဂောံဗတိုက်သရိုဟ်ဖျေံသၞဂအုံဂှ်လေဝ် ဒှ်ဟွံမာန်၊ ပညဳပညပ် ပ လေဝ်ပလေတ်အခိင်ညိတုဲ ဒေသညး ဒေသညး ဖန်ဗဒှ်ပေါဲဗတိုက်ဂှ်လေဝ် အကာဲအရာဟွံကဵုမ္ဂး ဂကောံပၠန်ဂတးဂမၠိုင် ပညဳသဳကၠဳဂွံတင်တုပ်စိုတ်တုဲ ပံင်ကောံဇက်အာ လုပ်ဗတိုက် လ္ဒောဝ်ဂြိုဟ်ဍုင်မာန်မ္ဂး စိုပ်တရဴရောင် စှ်ေစိုတ်ရ။
ဂကောံဇၞော်ဇၞော် ဗီုအေန်ယူဂျဳကဵု ဂကောံဍုင်သအာင်တအ်ဂှ် ကေတ်တာလျိုင်ပကောံဘဏ္ဍာ ကြိယာပၞာန်တုဲ ဂကောံပၠန်ဂတးဂမၠိုင်တအ်ဂှ် ပလေဝ်ပလေတ်စ ပရေင်ပံင်ကောံ သွက်ဂွံလုပ်ဗတိုက်လ္ဒောဝ်ဂြိုဟ်ဍုင် ဗီုကဵု ရးဗ္ဂော၊ ရးလ္ဂုင်၊ ရးမာန္တလေဝ်၊ ရးနိဂီုနေပျဳတဝ်တအ်ရ။
နိဂီု
ပ္ဍဲကဵုတရဴပၠန်ဂတးတ္ၚဲဏံဂှ် ယဝ်ခါရ ပရေင်ဖန်ဇန်ဓမံက်ရုပ်ရဴဗီုပြင်မစှ်ေကဵုသၞောတ်မွဲမွဲ ထ္ၜးလၟေင်ကမၠောန်ဟွံမာန်မ္ဂး ဂၠံင်တရဴပၠန်ဂတးဂှ် ဒှ်အာပၠန်ဂတးအတိက်တုဲကၠုင်တေံ (၇၀) သၞာံပၠန်တုဲ ပရေင်ထံက်ဂလာန်ညးဍုင်ကွာန်ဂမၠိုင်တအ်လေဝ် တင်စၟဳစ အောန်စှ်ေကၠုင်ဒှ်မာန်ရ။
အဆံင်သဝ်အိုတ်ဂှ် ဂကောံပၠန်ဂတးတအ် ဒးကောံညဳထ္ၜးတုဲ နူဂှ်မွဲအဆံင် ဒးကောံညဳကဵု ဂကောံမဟာမိတ် ဂကူဘဝတုပ်တအ်ရ၊ နူဂှ်မွဲအဆံင် ဒးကောံညဳကဵု ဂကောံပၠန်ဂတး ဒုင်သဇိုင်သၞောတ်တအ် အဆံင်ဆံင် ဒးဖန်ဇန် ပရေင်ကောံသၟဟ်ဟေင်ရ။
ပၠန်ဂတးကၟိန်ဍုင်ဗၟာဂှ် ပၠန်ဂတးဂကူတုပ် ပၠန်ဂတးဘဝတအ်တအ် ဒးကောံသၟဟ်ဒှ်မွဲမှ ကလိဂွံပရေင်အံင်ဇၞးမာန်၊ သာ်ဂှ်ဟွံသေင် ဟွံကောံသၟဟ်မ္ဂး ပၠန်ဂတး ဟွံဒှ်ကမၠောန်ရောင်။