နာဲခပဝ်
ယဲကၠောံထၞာန် ယဲကိုဝ်ရိုဝ်နာ ကော်ခဴဇမၠေံ ကိုဝ်ဝေဒ် – ၁၉ (Covid-19) ဏံဂှ် နူကဵုတံသၞာံ (၂၀၂၀) စပ္တံကၠုၚ် နူကဵုဍုၚ်ဝူဟာန် ခရိုၚ်ဟဵုပေ၊ ဍုၚ်ကြုက်တေံကီုလေဝ် စဵုကဵုလၟုဟ် ဘပဠဒၟံၚ် အတိုၚ်မွဲဂၠးကဝ်ဏီတုဲ မၞိဟ်ဒးချိုတ်အာ ဗွဲမဂၠိုၚ်လောန်ရောၚ် ဂွံဆဵုကေတ်ကီုရ။ ဍုၚ်လ္ၚဵုတံဂှ် ယဲကပ်ဏံ အရာကၠောံစပ်ဂှ် ဍေံသိၚ်အာ မွဲချိုန်ခဏတုဲ လ္တုဲမ္ဂး ဍေံက္လေၚ်မွဲဝါပၠန်ရ။ ကတဵုဒှ်သာ်ဏံတှေ် ဍေံကော်ခဴစ ＂ယဲကိုဝ်ဝေဒ်-၁၉၊ လပှ်ဒုတိယ＂ ရောၚ်။
လၟုဟ်ဏံ ရံၚ်အကာဲအရာမၞိဟ်ယဲ ပ္ဍဲဍုၚ်ပိုဲ (ကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာ) ဏံတှေ် လၟိဟ်မၞိဟ်ယဲ ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ (၁၈-၈၂၀) ဂှ် ဒှ်အာဗၞတ် (၃၇၀) တၠပြၚ်ကီုရ။ မၞိဟ်ယဲတံဂှ် စဴကၠုၚ်နူကဵုဍုၚ်သအာၚ်တံဂှ် ဂၠိုၚ်ရ။ ညးတံဂှ် စွံလဝ် ပ္ဍဲဒၞာဲအလဵုအသဳတံ ထိၚ်ဒဝ်လဝ် Quarantine တုဲ အလဵုအသဳတံ လွဳဝတ်ဒၟံၚ်ရောၚ်။
ပ္ဍဲဍုၚ်သေံပၠန်လေဝ် အတိုၚ်စရၚ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ (၁၂-၈၂၀) ဂှ်တှေ် လၟိဟ်မၞိဟ်ယဲ ဒှ်အာ (၃၁၆၉) တၠကီုလေဝ် မၞိဟ်ယဲ လက္ကရဴဏံ ဗွဲမဂၠိုၚ် လၟိဟ် (၃၀၀) ပြၚ်ၚ်ဂှ် စဴနူဍုၚ်သအာၚ် မံၚ်စံၚ်ဒၟံၚ် ပ္ဍဲ Quarantine အလဵုအသဳတုဲ အာစာဂဥုဲတံ စမ်ၜတ် ဆဵုဂဗစုတ် ယဲကပ်ဝွံရောၚ်။ မၞိဟ်ယဲဏံ ညံၚ်ဂွံဗၠးအးဂှ် အလဵုအသဳတံ ကေတ်တာလျိုၚ် လွဳဝတ်ဒၟံၚ်ရောၚ်။
ဆဂး ကၟိန်ဍုၚ်ပိုဲဒှ်ဒှ် ဍုၚ်သေံဒှ်ဒှ် စပ်ကဵုယဲကပ်ဏံ က္လေၚ်ကၠောံစပ်ကၠုၚ် အလန်ဒုတိယ မာန်ဒၟံၚ်ဏီဟာဂှ် သွက်ဂွံဒးဒှ်ဒဝိၚ်နွံရ။ ရံၚ်အာ အကာဲအရာဂၠးကဝ်မ္ဂး ဍုၚ်က္လေၚ်ဆဵုဂဗယဲကပ် အလန်ဒုတိယတံဂှ်တှေ် ဍုၚ်ကဝ်ရဳယျာသၠုၚ်ကျာ၊ ဍုၚ်ကြုက်၊ ဍုၚ်ဂျပါန်ကဵု ဍုၚ်အဝ်သတေလိယျတံရောၚ်။
မုဟိုတ် ယဲကိုဝ်ဝေဒ် – ၁၉ လပှ်ဒုတိယဏံ က္လေၚ်ကၠောံစပ်ကၠုၚ်ပၠန်ရော။ ဟိုတ်ဍေံဂှ် နွံတဴတၟာဂလိုၚ်ရောၚ်။ ဟိုတ်ပထမဝွံ ဟိုတ်နူကဵု ပံက်ဒးဍုၚ်ပြဟ်အာ ညံၚ်ရဴဍုၚ်ကဝ်ရဳယျာသၠုၚ်ကျာရ။ ဆေၚ်စသုၚ်တံ ဆေၚ်အရက်တံ ဆေၚ်မိပ်လဟိၚ် ဒယှေ်ဒွက်တံ ပံက်တိုန်သာ်ဝွံတုဲ မၞိဟ်တံ ကောံကလောံဂၠိုၚ် ယဲဂှ် ကၠောံစပ်အာရောၚ်။
ဟိုတ်ဒုတိယပၠန်ဝွံ ဒၟာနူကဵု ပရေၚ်အာကၠုၚ်တုဲ ကၠောံစပ်ညးသကအ်ရောၚ်။ ဥပမာဂှ် ဍုၚ်အဝ်သတေလိယျရ။ ဍုၚ်ဏံဂှ် ဍုၚ်ညးတံ ဇၞော်ဒၟံၚ်တုဲ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ အာကၠုၚ် ကၠောံအာဒၟံၚ် မွဲတွဵုရး ကေုာံ မွဲတွဵုရး နူကဵုက္ၜၚ်ကျာ ကွဳပၟတ်တုဲ ဍေံဆက်ကၠောံပၠန်ရ။
ဟိုတ်တတိယဝွံ ဒၟာနူပၠောပ်နၚ်ကပေါတ် နူဍုၚ်မ္ၚးတံတုဲ စၟတံ ဍေံပါကၠုၚ်ရ။ ပရူဏံဂှ် ဍေံကတဵုဒှ် ပ္ဍဲဍုၚ်ကြုက်ရောၚ်။ ဍုၚ်ကြုက်ဂှ် ပၠောပ်နၚ်က ＂သာမန် (Salmon) နူကဵုဍုၚ်သအာၚ်တုဲ ယဲဏံ ဍေံဆက်စၠောံအာ ပ္ဍဲကဵုဖျာတုဲ လပှ်ဒုတိယ ယဲကပ်ဂှ် ဒှ်ပ္ဍဲဍုၚ်ကြုက်ရ။ ဆဂး ညးတံ ဒးဃရေက်ထိၚ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲအရာယဲဝွံတုဲ ဟွံမိက်ကဵု သာသ္ပအ်ဏီရ။ တိတ်မ္ၚးတှေ် သွက်ဂွံကေတ်ဏာ ယာတ်ကၟာတ်မုဟ်/ပါၚ် (Mask) ရ။ သွက်ဂွံကြာတ်တဲ လၟိုန်န်ဂှ် လ္ပဝိုတ်ညိ။ သွက်ဂွံမံၚ်သ္ၚောဲခြာ သ္ပ Social Distancing ညိ။ သောၚ်ဂှ်တှေ် ပိုဲတံ သ္ၚောဲခြာနူယဲကပ် လပှ်ဒုတိယရောၚ်အဴ။
