အခိင်ကမ္မယှေန်ပၞာန်တအ် ဖျေံကၠုင်ကိုန်စဳဇန် ထိင်ဒဝ်သွံရာန်သုင်စောဲကၠေင် သၞောတ်စုံ-မဂှ်တုဲ မ္ၚးဏံ သွံရာန်ဒၟံင်ကၠေင်ၚုဟ်ကမၠတ် (မှောင်ခို) ပြးဇးနွံရောင် တၠကွဳစက် ဒမြိပ်လာင်မွဲတၠ ဟီုထ္ၜးရ။

“ၚုဟ်ကၠေင်ပ္ဍဲဆေင်ဍေံဂှ် အခိင်လၟုဟ်ဏံ ဟွံစုတ်လဝ်ၚုဟ်ရ မွဲလဳတာမုစိဒှ်မံင်ဂှ် ကေတ်ဟွံဒးရ၊ နူကၠာတေံဂှ်တှ်ေ ကၠေင်ဓာတ်မွဲလဳတာ နွံအကြာ (၃၇၀၀-၃၉၀၀) ရ၊ လၟုဟ်တှ်ေ မွဲလဳတာဂှ် ဆေင်တအ်ဟီုဂှ် အကြာ (၄၀၀၀) ပြင်ညိ ဂးဟဂှ်၊ ဆဂး ပ္ဍဲဆေင်ဂှ် ပၟိက်စိုတ်ဂှ် ရာန်ဟွံဂွံပုဟ်တှ်ေ ရာန်မ္ၚးတှ်ေ မွဲလဳတာ (၇၀၀၀) နွံ (၁၀၀၀၀) လေဝ်နွံ၊ ကၠတ်သွံမံင် ၚုဟ်ကမၠတ် (မှောင်ခို) ပြးဇး” သာ်ဝွံ တၠကွဳစက်ဒမြိပ်လာင် ဇြပ်ဗု – မတ်မလီု မွဲတၠဂှ် ဟီုရ။

ပ္ဍဲကဵုဆေင်သွံကၠေင်စက်ဂမၠိုင်တအ်ဂှ် သွံကဵုဒၟံင်ကၠေင် နကဵုဗၞတ်ဗ္ၜတ်တုဲ ၜိုတ်ကေတ်ဂှ် ရာန်ကေတ်ဟွံဂွံကီုလေဝ် ဗွဲမ္ၚးဏံဂှ် မၞိဟ်ဆက်စပ်ကဵု မၞိဟ်တာလျိုင်ဗိုလ်ပၞာန်တအ်၊ မၞိဟ်ဆက်စပ်ကဵု တၠကမၠောန်ဆေင်သွံကၠေင်တအ်ဂှ် နကဵုၚုဟ်ကမၠတ် (မှောင်ခို) ဂှ် ဗက်သွံမံင်နကဵုဂါလန် ပြးဇးနွံရ။

ကမ္မယှေန်ပၞာန်တအ် ဖျေံကၠုင်ကိုန်စဳဇန် ထိင်ဒဝ်သုင်စောဲကၠေင်စက် နကဵုသၞောတ်စုံ-မဂှ် ပ္ဍဲကဵုစၟတ်တ္ၚဲစုံဂှ်မ္ဂး မဂၞန်ကွဳစက်ယာန် က္ဍိုပ်ဂတစုံဂှ် အခေါင်ရာန်ကၠေင်နွံတုဲ စၟတ်တ္ၚဲမဂှ်မ္ဂး မဂၞန်ကွဳစက်ယာန် မဂၞန်က္ဍိုပ်ဂတမဂှ်ဟေင် အခေါင်ရာန်ကၠေင်ဂွံ ပတိတ်ကၠုင်ကီုလေဝ် ဒှ်ဒၟံင်ပကတိလၟုဟ်ဏံဍာံဍာံဂှ် ညးဍုင်ကွာန်တအ် တိတ်ၜေတ်ရေင်ရာန်ဒၟံင်ကၠေင် လၟိဟ်ဂၠိုင်နူကဵု အခိင်အကာဲအရာပကတိကၠာတေံဏီရောင် တၠဆေင်သွံရာန်ကၠေင်တအ် ဟီုရ။

“နူကၠာအခိင်ရာန်ကၠေင်ဟွံဝါတ်ဏီ အခိင်ပကတိတေံဟီုတှ်ေ ဆေင်ပိုဲ မွဲတ္ၚဲ သွံကၠေင်တိတ်မံင်အကြာ (၁၀၀၀) လဳတာ ဟီုဍေံရ လၟုဟ်တှ်ေ မွဲတ္ၚဲ ပံက်မံင်ပွိုင် (၂) နာဍဳကဵု (၃) နာဍဳဂှ် ကၠေင်အကြာ (၂၀၀၀) လဳတာ သွံအိုတ်မံင်၊ တော်ရံင်ဗီုဏံတှ်ေ နဲထိင်ဒဝ်ဖအောန်သုင်စောဲကၠေင်ဟီုဂှ် ဟွံဒးရပုဟ်၊ သၞောတ် (စုံ-မ) ဏံဂှ် ဟွံဒးရပုဟ်ဂှ် ညးဍုင်ကွာန်လေဝ် ဒှ်ဒဒိုက်ဏောင်၊ ကၠေင်လေဝ်အိုတ်ဂၠိုင်မံင် ဇၟာပ်ဆေင်ဏောင်” သာ်ဝွံ တၠဆေင်သွံကၠေင် ပွိုင်မုဟ်ဍုင်မွဲတၠဂှ် ဟီုထ္ၜးရ။

ၚုဟ်ကၠေင်စက်ဂှ် နူကဵုအခိင်ကာလပကတိ ကၠာဟွံဒှ်ပရေင်ရုသံင်ဏံမ္ဂး ကၠေင်ဓာတ်မွဲလဳတာဂှ် ၚုဟ်နွံမံင် အကြာ (၃၇၀၀-၃၉၀၀) တုဲ လၟုဟ်မ္ဂး မွဲလဳတာ (၄၀၀၀-၄၅၀၀) ရ။ ယဝ်ရဂၠိုက်ဂၠာဲ ဗက်ရာန်ကေတ်မ္ၚး မၞိဟ်ဆက်စပ်ကၠောံက္ဍကဵု မၞိဟ်တာလျိုင် (ကမ္မယှေန်ပၞာန်) တအ်မ္ဂး နကဵုၚုဟ်ၜါဆ၊ ၜါဆပြင် ဗက်ရာန်ကေတ်ဂွံနွံ ဂွံတီကေတ်ရ။

အသိင်အလိုန်ပေါဲဗတိုက် အမေရိကာန်၊ အေဿရေဝ်ကဵု အဳရာန် ဒှ်ဒၟံင်ပၞာန်တုဲ အခိင်ကာလ ရာန်ကၠေင်ဝါတ်ဒၟံင်ဏံဂှ် ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ သွက်ဂွံထိင်ဒဝ် ဖအောန်သုင်စောဲ ကၠေင်စက်သ္ဂးတုဲ ကွဳလိုန်ဓာတ်မွဲဖ္ဍိုက်မ္ဂး (၅၀၀၀) ၊ ကွဳသၠာပိ (အိုဝ်ဝေ) မွဲဖ္ဍိုက်မ္ဂး (၁၀၀၀၀) ၊ ကွဳစက်ဍိုက် သုင်စောဲသ္ၚိ မွဲဖ္ဍိုက် (၃၀၀၀၀) ၊ ကွဳစက်ဒမြိပ်လာင်မွဲဖ္ဍိုက် (၁၀၀၀၀၀) ၊ ကွဳစက်ပရဳမဳယာန်ဒဳဇြေဝ်ဂှ် (၄၀၀၀၀) ဟေင် အခေါင်သွံကဵုနွံရောင် ကမ္မယှေန်ပၞာန် တွဵုရးဍုင်မန်တအ် ပ္တိတ်လဝ်စၞောန်နွံရ။

ကၟိန်ဍုင်ဗၟာဝွံ စတမ်နူဂိတုမာတ် စၟတ်တ္ၚဲ (၇) တုဲကၠုင်ဏံ နကဵုသၞောတ်စုံ-မဂှ် ပ္တိတ်ကၠုင်လိက်ကုညးဍုင်ကွာန်တအ်တုဲ စၟတ်တ္ၚဲစုံမ္ဂး ကွဳစက်ယာန် မဂၞန်ဂတစုံဂှ်ဟေင် အခေါင်ရာန်ကၠေင်ဂွံတုဲ စၟတ်တ္ၚဲမဂှ်မ္ဂး ဂၞန်ကွဳစက်ယာန် မဂၞန်ဂတမဂှ်ဟေင် ရာန်ကၠေင်ဂွံရောင် ပ္တိတ်လဝ်ပၟိင်စၞောန်ရ။