မယံၚ် (ဍုၚ်မန်)
ဆက်စပ်ကဵုသၞောဝ်ဥပဒေ ညးဍုၚ်ကွာန်ဒးယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန် (ဗၟာ) ဂှ်တုဲ လၟုဟ်မ္ဂး အပ္ဍဲတိဍာ်ဍုၚ်မန်ဂှ် သ္ပဟိုတ်နူမၞိဟ်ဒးယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန် (ဗၟာ) လ္ၚဵုတအ် နကဵုတာလျိုၚ်ပြေ ကလေၚ်စိုပ်ကၠုၚ်တုဲ ပြသၞာတမ်ရိုဟ်လၟိဟ်ဂကူ၊ ပြသၞာယေန်သၞာၚ်အခိုက်ကၞာ၊ ပြသၞာပရေၚ်မၞိဟ် စတမ်ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်ရ။
ပ္ဍဲဍုၚ်မန်ဂှ် နကဵုညးဍုၚ်ကွာန်မန်တအ် သ္ဂောံလုပ်ကေတ်တာလျိုၚ်ယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန် (ဗၟာ) ဂှ် ဆန္ဒဟွံမွဲတုဲ စၞးဂှ် နကဵုဓဝ်ပလိုဟ် အကြာဒပ်ပၞာန်၊ ဂကောံအုပ်ဓုပ်တၠအဝဵုပၞာန်ကဵု ဂကောံအုပ်ဓုပ်ကွာန်၊ အုပ်ဓုပ်အရာပ်တအ် ပညဳပညပ်တုဲ စၞးညးဍုၚ်ကွာန်မန်ဂှ် လိၚ်စုတ်မၞိဟ်စၞး (ဂကူဗၟာ) နကဵုဩန်ရ။
အဓိပ္ပါဲဝွံ နကဵုမၞိဟ်ဂှ် နူကဵုညးဍုၚ်ကွာန်မန်ဟွံသေၚ်ကီုလေဝ် နကဵုစရၚ်ဂှ် သ္ဒးတၞီလုပ် စရၚ်သ္ၚိကၟိန် စရၚ်ကာဒ်ကောန်ဍုၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်မန်ရ။ ပူဂဵုနူကဵုဒေသတိဍာ် ဍုၚ်ဗၟာသကုတ်လ္ပာ်လတူတေံမွဲတၠ လိၚ်သ္ပယိုက်ဂၠေၚ်သ္ပပၞာန် စၞးကွာန်မန်မွဲမွဲကွာန်မ္ဂး စရၚ်ဂှ် သ္ဒးဒှ်ကောန်ကွာန်ဂှ်တုဲ ကာဒ်ကောန်ဍုၚ်ဂှ်လေဝ် ဒးကၠောန်စုတ်စရၚ် နဒဒှ်ကောန်ကွာန်ဂှ် သ္ဒးသ္ပကောန်ကွာန်ဂှ် နကဵုစရၚ်အၚ်လုပ်သၞောဝ် ပ္ဍဲရုၚ်ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ မၞိဟ်ဒးလုပ်ကေတ်တာလျိုၚ်ယိုက်ဂၠေၚ်ပၞာန်ဂှ် ၜိုန်ရဂကူမန်ဟွံသေၚ်ကီုလေဝ် နကဵုစရၚ်အၚ်ရုၚ်ဂှ် မၞိဟ်ဂှ် သ္ဒးဒှ်စရၚ်ကွာန်မန်၊ ဂကူမန်၊ လုပ်လၟိဟ်စရၚ်အၚ်မၞိဟ်နူကွာန်မန် လုပ်လၟိဟ်ဂကူမန်ရ။
ဟိုတ်သာ်ဝွံတုဲ မၞိဟ်လိၚ်ကေတ်လဝ်တာလျိုၚ်ယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန် (ဗၟာ) စၞးအရာပ် စၞးကွာန်မန်တအ်ဂှ် လၟုဟ်မ္ဂး မၞိဟ်လ္ၚဵု တာလျိုၚ်ဍေံပြေအာတုဲ ကလေၚ်စိုပ်ကၠုၚ်တိဍာ်ဒေသဍေံတုဲ ဂွံအာအခေါၚ်လုပ်သၞောဝ် ဒၟံၚ်တန်တဴ ပ္ဍဲဍုၚ်ကွာန်/ အရာပ် ဗွဲမလုပ်သၞောဝ်ရ။ လုပ်အာလၟိဟ်ကောန်ဍုၚ် ကောန်ကွာန် ကောန်အရာပ်ဂှ်၊ လုပ်အာလၟိဟ် စရၚ်လၟိဟ်ဂကူမန် ဗွဲမလုပ်သၞောဝ်ပ္ဍဲရုၚ်ရ။
လၟုဟ်မ္ဂး မၞိဟ်ပူဂဵုလုပ်ကေတ်လဝ်တာလျိုၚ် လိၚ်လဝ်စၞးအရာပ်/စၞးကွာန်/စၞးဍုၚ်မန် မၞိဟ်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် တာလျိုၚ်ပြေ နူကဵုဒးယိုက်ဂၠေၚ်ပၞာန် (ဗၟာ) ဂှ်တုဲ ကလေၚ်စဴစိုပ်ကၠုၚ် ဌာန်ပၠုပ်လဝ်စရၚ်ဍုၚ်/စရၚ်ကွာန်ဂှ်ရ။
ဟိုတ်ဒှ်ထုဲနှဴသာ်ဂှ်တုဲ ပြသၞာတမ်ရိုဟ်လၟိဟ်ဂကူ(မန်)၊ ပြသၞာယေန်သၞာၚ်အခိုက်ကၞာဒေသ၊ ပြသၞာပရေၚ်သ္ဇိုၚ်ဒၟံၚ်မၞိဟ် စတမ် စတမ် သွက်သ္ဒးဆဵုဂဗ ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်ဒၟံၚ်ဣရ။
ဗီုပြၚ်လဵု ဇီုကပိုက်ဒၟံၚ်ကဵု တမ်ရိုဟ်လၟိဟ်မၞိဟ် (ဂကူ) ရော?
အတိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေညးဍုၚ်ကွာန်ဒးယိုက်ဂၠေၚ်ပၞာန် (ဗၟာ) ဂှ် ဇၟာပ်မၞိဟ်တြုံ-ဗြဴဟွံရုဲ အဝဲစိုပ်မ္ဂး ဒးလုပ်ယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန် (ဗၟာ) ဖအိုတ်ရ။ ဗွဲအပြောံမ္ဂး ပ္ဍဲတိဍာ်ဍုၚ်မန်ဂှ် ဘာပၞာန်သ္ဇိုၚ်မွဲလၟေၚ်မ္ဂး မွဲကွာန် (၂) တၠ ဒးဗပေၚ်ကဵုရ။ ပ္ဍဲဍုၚ်ကွာန်မန်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုၚ် လိၚ်စုတ်မၞိဟ်စၞးသၟးတုဲ လိၚ်စုတ်ဏာ ဂကူဗၟာတအ်သၟးဂၠိုၚ်ရ။
မၞိဟ်လိၚ်သ္ပစၞးယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန် (ဗၟာ) ဂှ် ဍေံဂွံဒှ်စၞးညးဍုၚ်ကွာန်မန်၊ ဂွံဒှ်စၞးကွာန်ဇကုဂှ် စရၚ်ဍေံ သ္ဒးဒှ်စရၚ်ကောန်ကွာန်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲကဵုစရၚ်အၚ်ကီု ကာဒ်ကောန်ဍုၚ် (မှတ်ပုံတၚ်) ကီု ဒးကၠောန်စုတ် စရၚ်ကွာန်ဂှ် ပ္ဍဲရုၚ် နကဵုလုပ်သၞောဝ်ပေၚ်ပေၚ်ရ။
ဗီုပြၚ်ဏံဂှ် စတမ်နူသၞာံစဓမံက်ရုပ်ရဴ (၂၀၂၄) ဖေဖဝ်ဝါရဳတေံ လၟုဟ် (၂၀၂၆) ဏံမ္ဂး ပေၚ်ကၠုၚ်ပွိုၚ်ၜါသၞာံပြၚ်အာရ။ မၞိဟ်လိၚ်အာစၞးကွာန်မန်လ္ၚဵုတအ်လေဝ် မၞိဟ်ဂှ်တာလျိုၚ်ပြေအာတုဲ ကလေၚ်စိုပ်ကၠုၚ်ကွာန် လုပ်လဝ်စရၚ်ကွာန်မန်ဂှ် နွံကၠုၚ်ရ။
ဥပမာ – ပ္ဍဲဍုၚ်မန် ပွိုၚ်ဍုၚ်မွဲမွဲ (၅၀) အရာပ် – ကွာန်မ္ဂး မွဲအရာပ် – မွဲကွာန် မၞိဟ်ဒးယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန် (၂) တၠ၊ (၅၀) ကွာန်မ္ဂး သွက်ဘာပၞာန်သ္ဇိုၚ် (၁) လၟေၚ်ဂှ် ဒးဂၠာဲမၞိဟ်ယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန် (ဗၟာ) (၁၀၀) တၠရ။
ပ္ဍဲတွဵုရးဍုၚ်မန် (၁၀) ပွိုၚ်ဍုၚ်ဂှ် အရာပ် – ကွာန် နွံလၟိဟ် (၁၁၀၀) ကွာန်ပြၚ်နွံရ။ မွဲအရာပ် – မွဲကွာန် (၂) တၠမ္ဂး အလုံမွဲတွဵုရးဍုၚ်မန်ဂှ် (၂၀၀၀) တၠပြၚ်ရ။ လၟုဟ်မ္ဂး ဘာပၞာန်သ္ဇိုၚ် ပေၚ်ကၠုၚ်လၟေၚ် (၂၄) ဝါတုဲအာရ။
တော်သရောပ်ကဵု ဘာပၞာန်သ္ဇိုၚ် (၂၄) ဝါမ္ဂး မွဲပွိုၚ်ဍုၚ်ဂှ် လၟိဟ်မၞိဟ်ပဵုဒှ်အာ (၂၄၀၀) တၠတုဲ တော်သရောပ်အလုံမွဲတွဵုရး ဍုၚ်မန် (၁၀) ပွိုၚ်ဍုၚ်မ္ဂး လၟိဟ်မၞိဟ်ပဵုတိုန်ကၠုၚ် (၂၄၀၀၀) ဒှ်ရ။ ဣဏံဂှ် ပ္ဍဲကဵုပွိုၚ် (၂၀၂၄-၂၀၂၆) ၜါသၞာံဏံဂှ် လၟိဟ်မၞိဟ်ပဵု တိုန်ကၠုၚ် (၂၄၀၀၀) ၜါလက်ပန်လ္ၚီတၠရ။
တၟော်ကေတ်ဍန်ဍန် ပ္ဍဲကဵုကွာန်မန်မွဲကွာန်မ္ဂး ပ္ဍဲကဵုပွိုၚ် (၂) သၞာံဏံ လၟိဟ်မၞိဟ်ပဵုတိုန်ကၠုၚ် (နကဵုစရၚ်ရုၚ်) (၄၈) တၠရ။ လၟုဟ်မ္ဂး ဒးလိၚ်စုတ်ဏာ စၞးကွာန်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ပရေၚ်ဒးယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန်ဂှ် တာလျိုၚ်ပြေအာတုဲ ကလေၚ်စိုပ်ကၠုၚ် ကွာန်ဌာန်ဒေသပၠုပ်လဝ်စရၚ်ဂှ် နွံကၠုၚ်ရ။
မၞိဟ်ယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန် တာလျိုၚ်ပြေတအ်ဂှ် ဂွံအခေါၚ်အရာတၟေၚ် ဂၠိုၚ်နူကဵု မၞိဟ်ညးဍုၚ်ကွာန်တအ်နွံရ။ ဗလးကဵု အကံက်အခေါန်ၚာၚ်နာနာသာ်ကီု၊ ပံက်ရုၚ်ကမၠောန်ဂှ် ဗလးကဵု အကံက်အခေါန်ၚာၚ်ကီု၊ စိုတ်ဆန္ဓမိက်ဂွံယိုက်ဂၠေၚ် ဝန် ပ္ဍဲအရာပ်/ပ္ဍဲကွာန်မ္ဂး ကဵုအခေါၚ်ဂၠိုၚ်ကီု ကဏ္ဍနာနာဂှ် ကဵုလဝ်အခေါၚ်အရာတၟေၚ်ရ။
မၞိဟ်ပူဂဵုယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန်တာလျိုၚ်ပြေ စိုပ်ကၠုၚ်ဇရေၚ်ကွာန်မန်တအ်ဂှ် ဒှ်ဒၟံၚ်ဂကူညးတၞဟ် (ဗၟာ) တုဲ အရေဝ်ခြာကီု၊ အခိုက်အလိုက်ဒေသကီု၊ ယေန်သၞာၚ်အခိုက်ကၞာကီု၊ ပရေၚ်ဒၟံၚ်မၞိဟ်ကီု၊ ပရေၚ်ဆက်ဆောံကၠောံက္ဍကဵု ညးဒေသတအ်ကီု၊ ဒ္ဂေတ်စရိုတ်မၞိဟ်ကီု အရာရာအိုတ်သီုဂှ် ဟွံတုပ်ရေၚ်သ္ကအ်ရ။
မၞိဟ်ပူဂဵုဏံဂှ် သီုကဵုဂွံလဝ်အခေါၚ်အရာတၟေၚ်တုဲ အခိၚ်အခါဟွံရုဲ မိက်ဂွံကေတ်တာလျိုၚ် သ္ကိုပ်အုပ်ဓုပ်ကွာန်ကီု၊ မိက်ဂွံယိုက်ဂၠေၚ်တာလျိုၚ်ပ္ဍဲကွာန် တာလျိုၚ်မွဲမွဲဒၞာဲကီုဂှ် သွက်ညးတေံ ဂွံလဝ်အခေါၚ်အရာတုဲတုဲရ။ သာ်ဂှ်ဟွံသေၚ်မ္ဂး ပူဂဵုဂှ် စိုတ်နွံလ္ပာ်ဒ္ဂေတ်ပရေံပရေံ မပ္တံကဵု ကၠတ်ဂၠံက်ဒြပ်ညး၊ ပလီုပလာ်ကောန်သမ္ဘာညး၊ ကဵုဒြဟတ်ကဵု လ္ပာ်ဝိုၚ်ဝေၚ် လံၚ်ဇျေၚ် သာ်ဏံလေဝ် ကတဵုဒှ်လေပ်ရ။
သရောပ်ကေတ်မ္ဂး မွဲတၚ်ဂှ် လၟိဟ်မၞိဟ် တမ်ရိုဟ်မၞိဟ်ပဵုတိုန်ကၠုၚ် အတိုၚ်ချူဓမံက်ထ္ၜးလဝ် လ္တူတေံဂှ်မွဲသာ်၊ မွဲတၚ်ပၠန် ဒ္ဂေတ်စရိုဟ်မၞိဟ်ဂှ် ဟိုတ်နူကောန်ဒေသ (ဍုၚ်မန်) ဟွံသေၚ် မၞိဟ်နူဒေသအလဵုရောဟွံတီ ကၠုၚ်ဒှ်ကောန်ကွာန်ပ္ဍဲဌာန်ဒေသကွာန် (ကွာန်မန်) ဇကုဂှ် ဒ္ဂေတ်စရိုတ်မၞိဟ် ဂွံတုပ်ကဵုဗီုပြၚ်ကောန်ညးကွာန်ဒေသ (မန်) ဂှ် ဒှ်ဟွံမာန်တုဲ ညးဒေသ ကောန်ညးဍုၚ်ကွာန် (မန်) တအ် ကြက်သ္ဒးဆဵုဂဗအာ ဍာံဍာံရ။
သာ်လဵုဂွံဗတိုက်သရိုဟ်အာ ပြသၞာတမ်ရိုဟ်ဂကူ ဂှ်ရော (ဝါ) ဗီုပြၚ်လဵု သ္ဂောံဗ္တိုက်သရိုဟ်အာ သၞောတ်သၞောဝ်ဥပဒေ ညးဍုၚ်ကွာန်ဒးယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန် (ဗၟာ) ဏံဂှ်ရော?
ဟိုတ်နူတၠအဝဵုပၞာန်တအ် ပၠုပ်ဏာလမျီုသၞောဝ်ဥပဒေ ညးဍုၚ်ကွာန်ဒးယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန်ဏံတုဲ တမ်ရိုဟ်လၟိဟ်မၞိဟ် တမ်မူလဟွံသေၚ်တအ် လၟိဟ်မၞိဟ်ပဵုတိုန်ကၠုၚ်ဂှ်ကီု၊ ပ္ဍဲကဵုလၟိဟ်မၞိဟ်ပဵုတိုန်ကၠုၚ်ဏံဂှ် ဒ္ဂေတ်စရိုတ်မၞိဟ် တၞဟ်ခြာဒၟံၚ်ကဵု သ္ဇိုၚ်ဒၟံၚ်ညးဒေသ (ဍုၚ်ကွာန်မန်) တအ်တုဲ ပ္ဍဲဍုၚ်ကွာန်မန်တအ်ဂှ် အနာဂတ်ဂတဏံ ပြသၞာပရေၚ်မၞိဟ် မပ္တံကဵု ကၠတ်ဂၠံက်၊ ၜုၚ်တက်ဂစိုတ်ဂယိုၚ်၊ ပလီုပလာ်နာနာသာ် ကတဵုဒှ်ဂၠိုၚ်တိုန်ကၠုၚ်ဟေၚ်ရ။
ဂွံဗတိုက်ပရိုဟ်အာ သၞောတ်ဟွံဒှ်ဖဵုကဵု ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်၊ ဟွံကဵုဖဵုကဵု ညးဒေသ ညးဍုၚ်ကွာန်မန်တအ်ဏံ ခိုဟ်အိုတ်ဂှ် ဗတိုက်သရိုဟ်အာ ဒြဟတ်တၠအဝဵုပၞာန်တအ် နကဵုဂၠံၚ်တရဴရပ်လွဟ်ဂှ် စိုပ်တရဴအိုတ်ရ။ ဆဂး ဗီုဟီုလောဲဂှ် နတဲ ကၠောန်ဝါတ်အိုတ်ရ။
သွက်ကောန်ဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်၊ သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်ဂကူဂမၠိုၚ်တအ် ဒှ်ဂုန်ဖဵုလ္ပာ်ပရေံဂှ် လ္ပာ်တၠအဝဵုပၞာန်တအ် ဒှ်ဒၟံၚ်ဂုန်ဖဵုဇၞော်ဇၞော်တုဲ ဂွံဗတိုက်သရိုဟ်ထောံကၠေံ သၞောတ်သၞောဝ်ဥပဒေညးဍုၚ်ကွာန်ဒးယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန် (ဗၟာ) ဏံဂှ် နကဵုဂကူမွဲမွဲ၊ ဗော်မွဲမွဲ ဗတိုက်ဂွံဟွံသေၚ်၊ ဂကူဂလိုၚ်/ဗော်ဂလိုၚ် ဒြဟတ်ပေါဲဗတိုက်ဒဳမဵုကရေဇြဳတအ် ကဵု ဒြဟတ်ပၠန်ဂတး ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဂမၠိုၚ်တအ် ပံၚ်ကောံတုဲဟေၚ် ဗတိုက်သရိုဟ်ဂွံရ။ အကာဲအရာတ္ၚဲဏံမ္ဂး အလုံသီုဖအိုတ်ပံၚ်ကောံတုဲ ဂွံဗတိုက်သရိုဟ်အာ တၠအဝဵုပၞာန်တအ်ဂှ် အယောၚ်အလာဟွံဆဵုဏီရ။
ပ္ဍဲကဵုဒေသတိဍာ်ဍုၚ်မန်ဂှ် ဒြဟတ်ပၠဒၟံၚ်တရဴ ပရေၚ်ဂကူမန်ဂှ် ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်၊ ဗော်ရပ်လွဟ်မန် နွံတုဲ ကိစ္စပြသၞာတမ်ရိုဟ်လၟိဟ်မၞိဟ် (ဝါ) သွက်ဂွံသောၚ်ကလးအာ ကိစ္စညးဍုၚ်ကွာန်ဒးယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန် (ဗၟာ) ဏံဂှ် ညးအာဒၟံၚ်က္ဍိုပ်ပရေၚ်ဂကူမန်တအ် တာလျိုၚ်နွံရ။
ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်ဂှ် ဒးသဳကၠဳပညဳပညပ် ပ္ဍဲကၠတ်ထဝ်ရ။ ဆဂး ကိစ္စဝွံ ဒှ်ဒၟံၚ်ကမၠောန်သၞောဝ်ဥပဒေဍုၚ်တုဲ လောဲဟွံသေၚ်ရ။ ၜိုန်ဂှ်ကီုလေဝ် ဗီုပြၚ်နဲကဲနွံဂှ် ဒးဂစာန်ဂၠာဲနဲကဲ သောၚ်ကလးအာထေက်ရ။
ဗော်ရပ်လွဟ်မန်ဂှ် တာလျိုၚ်နွံပ္ဍဲဗော်ဍုၚ်မန်တၟိရ။ ဇၟာပ်မၞိဟ်အဝဲစိုပ် ဒးယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန်ဂှ် ဒစဵုဒစး တးပါဲ ဟွံလောဲရ။ နကဵုညးဍုၚ်ကွာန်တိဍာ်ဍုၚ်မန် စၞးဒးယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန် ပ္ဍဲဒပ်ပၞာန်ဗၟာဂှ် ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိကေတ်လျိုၚ်တုဲ သဳကၠဳပညဳပညပ် ကုတၠအဝဵုပၞာန်တအ်ထေက်ရ။
အတိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ညးဍုၚ်ကွာန်ဒးယိုက်ဂၠေၚ်ဝန်ပၞာန်ဂှ် ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ သဳကၠဳပညဳပညပ် ကုတၠအဝဵုပၞာန်တအ်တုဲ ညံၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်မန်တအ် ဟွံဒးလုပ်ကေတ်တာလျိုၚ် ပ္ဍဲဒပ်ပၞာန်ဗၟာ၊ စၞးဂှ် ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ ဗီုဖန်ဂွံ၊ ဗီုဇန်ဂွံ ဖန်ဇန်မာန်မ္ဂး သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်မန်တအ်လေဝ် သၠဲလးသက်သာ၊ ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိလေဝ် ဒှ်ဂုန်ဖဵုရောၚ် ပတိုန်ထ္ၜးဏာရ။
