ကိစ္စယိုက်ဝန်ပၞာန် ပ္ဍဲဍုင်မန်ဂှ် သၠုင်ပတေင်ပတိုန်မွဲအဆံင်ပၠန်

မယံင် (ဍုင်မန်)

ပရေင်ယိုက်ဝန်သ္ပပၞာန်ပ္ဍဲဍုင်မန်ဂှ် ကေတ်ဒၟံင်ဓဝ်ပလိုဟ် ကဵုကေတ်ဒၟံင်ဩန်၊ ကဵုဩန်တုဲ လိင်ကေတ်ဒၟံင်မၞိဟ်ဂှ် ဟွံလုပ်ကဵုသၞောဝ်ဥပဒေ သ္ဂးတုဲ နူကဵုအလဵုအသဳတၠအဝဵုပၞာန်တအ် ဟွံကဵုအခေါင်ရ။ 

စပ်ကဵုကိစ္စညးဍုင်ကွာန် ဒးယိုက်ဝန်သ္ပပၞာန် ပရေင်ကဵုကေတ်ဒၟံင်ဩန် သွက်ဂွံလိင်စုတ်မၞိဟ်စၞးဂှ် ဗၠေင်ဒၟံင်ကဵုသၞောဝ်ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန်ဂှ်တုဲ “နဲဂွံ နဲကေတ်” ပတိတ်လဝ်ပၟိင်ရ။

သ္ပဟိုတ်နူပတိတ်လဝ်ပၟိင် “နဲဂွံ နဲကေတ်” ဂှ်တုဲ လၟုဟ်မ္ဂး ပ္ဍဲဍုင်မန် ပရေင်ရပ်တံင်မၞိဟ် သွက်ဂွံယိုက်ဝန်ပၞာန်ဂှ် တေင်ဂြတ်ကၠုင်ဒၟံင်နွံရ။ 

ပ္ဍဲဒေသဍုင်မန်ဂှ် အလဵုအသဳတၠအဝဵုတအ် သ္ဂောံကေတ်ဗီုပ္ဍဲဒေသရးဂကူဗၟာတုဲ မၞိဟ်ဒးအလန် ဒးယိုက်ဝန်သ္ပပၞာန်အတေင်ဂှ်လေဝ် ဒှ်ဂဝိင် ဖေက်ၜက်တိတ်အာ ပ္ဍဲဂကောံပၠန်ဂတးတအ်၊ ဖန်အလန်တုဲ ဂွံကဵုဂၠံက်မာဲဂှ်လေဝ် ဒှ်ဂဝိင်ကဵု ပရေင်ဒစဵုဒစး ထတ်သ္ကာတ်အာတုဲ ကေတ်လဝ်ဓဝ်ပလိုဟ် ကဵုကေတ်ဒၟံင်ဩန်၊ ဗက်ကေတ်ဒၟံင်ဩန်ပ္ဍဲသ္ၚိတုဲ စၞးဂှ် လိင်စုတ်ဒၟံင်မၞိဟ်ဂကူဗၟာတအ်ရ။

ဗီုပြင်ဏံဂှ် ဒှ်ဒၟံင်ညံင်ရဴကူသာန်သွံရာန်မၞိဟ်ရောင် အမာတ်ကၠတ်ထဝ်လ္ၚဵု သဳကၠဳပတိုန်ထ္ၜးကၠုင် ပ္ဍဲကောံဓရီုကၠတ်ထဝ် နွံကၠုင်ဂှ်တုဲ ပရေင်ကဵုကေတ်ဩန် သွံရာန်မၞိဟ်ဂှ် နူကဵုအဆံင်လတူတေံ ဟွံကဵုအခေါင်ရ။

ကဵုကေတ်ဩန်တုဲ ရာန်လိင်စုတ်မၞိဟ်စၞးဂှ် ဟွံကဵုအခေါင်တုဲဂှ် လၟိဟ်မၞိဟ်ဒးကေတ်ဂှ်လေဝ် ညံင်ဂွံပေင်မာန် ကဵုလဝ်စၞောန်ပၟိင်သာ်ဂှ်တုဲ မၞိဟ်မၞုံတာလျိုင် ဒးဂၠာဲဗပေင်သ္ပပၞာန်တအ် သၠုင်ပတေင်ပတိုန်မွဲအဆံင်တုဲ ဒးဗက်ရပ်ဒၟံင် မၞိဟ်အဝဲလုပ်အဝေါင်သ္ပပၞာန်တအ်ရ။

“ပရေင်ဗက်ဩန်ပ္ဍဲကွာန်တုဲ လိင်စုတ်ဒၟံင်မၞိဟ်ဂှ် နူကဵုကဆံင်လတူတေံ ဟွံကဵုအခေါင်ရ၊ ပရောဏံဂှ် နူကဵုအမာတ်လ္ၚဵုတအ် သဳကၠဳကၠုင် ပ္ဍဲကဵုကၠတ်ထဝ်လတူတေံတုဲတှ်ေ ပရေင်ကူသာန်သွံရာန်မၞိဟ်ဂှ် ဒှ်မံင်ညံင်ရဴ သွံစမၞိဟ်၊ ပရောဏံမံက်အာတုဲတှ်ေ ကဵုဩန်တုဲ လိင်စုတ်မၞိဟ်စၞးဏံဂှ် ဍေံတအ် ကၟာတ်ထောံ ဟွံကဵုအခေါင်ရပုဟ်၊ လၟိဟ်ၜိုတ်ဍေံဒးကေတ်ဂှ်လေဝ် ညံင်ဂွံဂွံ ဍေံစၞောန်လဝ်ဗီုဂှ် ဒှ်ဗီုဂှ်တှ်ေ ရဲညးတာလျိုင်သၟဝ်ဏံဂှ် ဗီုဂွံဂှ် ဒးဖန်ရ၊ ဒၞာဲဒးရပ်ဂှ် ရပ်ကေတ်ဏောင်၊ ဒၞာဲ ကော်ကေတ်ဂွံတှ်ေ ဍေံကော်ကေတ်ဏောင်၊ ဒၞာဲဒးဂၠံက်မာဲတှ်ေ ဍေံဖန်ဂၠံင်ဂၠံက်မာဲဏောင်၊ မွဲဒေသကဵုမွဲဒေသ ဟွံတုပ်ပုဟ်၊ ဗီုဍေံပြေပြံင် ဗီုဍေံဖန်ဂွံဂှ် ဍေံဒးဖန်ရ” သာ်ဝွံ ညးဆက်စပ်ကဵု အမာတ်ကၠတ်ထဝ်မန်မွဲတၠ ဟီုထ္ၜးရ။

ဟိုတ်နူစၞောန်ပၟိင်တိတ်ကၠုင်သာ်ဂှ်တုဲ ဍုင်မန်ဂှ် ပရေင်စၟဳစၟတ်တေင်ဂြတ်ကၠုင်တုဲ ပရေင်ရပ်တံင်ဓဇက်ဒၟံင်သၟတ်တအ်လေဝ် ကတဵုဒှ်ဂၠိုင်တိုန်ကၠုင်၊ ဒေသရပ်တံင်ဓဇက်သၟတ်တအ်လေဝ် သၠဲလးတိုန်ကၠုင်ရ။

ပရေင်ရပ်တံင်ဓဇက်မၞိဟ်အဝဲစိုပ်တအ် တေင်ကြံင်ကၠုင်ဂှ်တုဲ လ္ၚဵုဂှ် ဂွံပရိုင်လေဝ်နွံ၊ လ္ၚဵုဂှ် ဟွံဂွံပရိုင်တုဲ ၜက်အာ ဒၞာဲပကောံပၞာန်တၟိနွံရ။ လ္ၚဵုဂှ် ဂွံမိင်ပရိုင်ဂတာပ်တဲတုဲ ပညဳသၠာဲကဵုဩန်ဂၠိုင်ဂၠိုင် ဗၠးကၠုင်လေဝ်နွံရ။ 

သ္ပဟိုတ်နူပတေင်ရပ်တိုန် သၟတ်ဒးယိုက်ဂၠေင်ပၞာန်တအ် တေင်တိုန်ကၠုင်ဂှ်တုဲ ပရိုင်ဒးဒုင်ရပ်ဂှ် အတေံ အဏံ မိင်မံက်ကၠုင် ရုသံင်ဒၟံင်အဆက်ဆက် က္တဵုဒှ်ကၠုင်ရ။

ကိစ္စညးဍုင်ကွာန်ဒးယိုက်ဝန်ပၞာန် (ဗၟာ) ဂှ် အတိုင်သၞောဝ်ဥပဒေမ္ဂး ဇၟာပ်မၞိဟ်အဝဲစိုပ် (၁၈) သၞာံ တြုံဗြဴဟွံသှ်ေ ဇၟာပ်မၞိဟ် ဒးယိုက်ဂၠေင်ဖအိုတ်ရ။ ဆဂးဂှ် ပ္ဍဲဒေသကောန်ဂကူ ကောန်ဍုင်အရင်တအ်မ္ဂး ကေတ်လဝ်ဓဝ်ကၠိုဟ်ခၠင်တုဲ ဗက်ဩန် လိင်စုတ်မၞိဟ်စၞးအိုတ်ရ။

ညးဍုင်ကွာန်ဍုင်မန်တအ်ဂှ် ဒးကဵုဩန်သောင်ဍေံ မၞိဟ်ဟွံဒးအာတှ်ေတုဲ သၞောတ်ဏံဂှ် ဒးစိုတ်ဂၠိုင်ရ။ ဒှ်သာ်ဂှ်တုဲ ကဟဳ ကၠတ်ကဵုဒၟံင်ဩန် ဗီုညး ဗီုညးတုဲ လိင်စုတ်ဒၟံင်မၞိဟ်စၞးအိုတ်ရ။

“ဒးကဵုကေတ်လှုဲဂှ် ပိုဲမၞိဟ်ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဒုင်တဲမာန်မံင်ရ၊ မွဲဂိတု (၁) လက် (၁) လက်ဘာ်၊ လ္ၚဵုဂှ် ဒဵုကဵု (၂) လက် ဒးလေဝ် နွံမံင်၊ ပိုဲညးဍုင်ကွာန်တအ်ဂှ် ဒးကဵုလှုဲ မၞိဟ်ဟွံဒးအာ မုဟွံဒှ်ပုဟ်၊ လှုဲဂှ်ကၠောန်ကေတ် မၞိဟ်ဟွံဒးအာတှ်ေတုဲ ဒုင်တဲမာန်မံင်၊ လ္ပကဵုဒးအာတှ်ေတုဲ” သာ်ဝွံ မိယာဲသၟတ် နူဒေသဇြပ်ဗုမွဲတၠ ဟီုရ။

သၟတ်အဝဲစိုပ်ဒးလုပ်ပၞာန်တအ်ဂှ် နူစပရိုင်တိတ် ဇၟာပ်မၞိဟ် ဒးလုပ်ကေတ်တာလျိုင်ယိုက်ဝန်ပၞာန်ရောင်ဗက်ဂှ် ဗီုညးကဵုညး ပါဲဓလေတ်တိတ်အာဍုင်မ္ၚး ဗွဲမဂၠိုင်တုဲ သၟတ်ဗွဲမအောန်ဂှ်ဟေင် သှ်ေဒၟံင် ပ္ဍဲဍုင်/ကွာန်တအ်ရ။

နူကဵုအလဵုအသဳတၠအဝဵုတအ် ပတေင်ဂရတ်ပတိုန် ကိစ္စဒးယိုက်ဝန်ပၞာန် ပ္ဍဲဒေသဍုင်မန်တုဲဗက်ဂှ် သၟတ်သှ်ေဒၟံင် ပ္ဍဲဍုင်/ကွာန်လ္ၚဵုတအ်လေဝ် ထပ်ပါဲဓလေတ်ဒၟံင်ပၠန်တုဲ သၟတ်သှ်ေဒၟံင် ဂတာဍုင်/ဂတာကွာန်လ္ၚဵုတအ်ဂှ်ဟေင် ဒးဒုင်ဒၟံင်ဘဲ ပရေင်ကရေပ်ဂရတ် ကိစ္စဒးယိုက်ဝန်ပၞာန်ဂှ်ရ။

ပရေင်ကိစ္စညးဍုင်ကွာန် ဒးယိုက်ဝန်ပၞာန်ဏံဂှ် နကဵုညးဍုင်ကွာန်တအ် ၜိုန်ဟွံဒးဂၞပ်စိုတ်ကီုလေဝ် ဟိုတ်ဒးဒၟံင်သၟဝ်တဲ အလဵုအသဳတၠအဝဵုတအ်တုဲ “ပါဲဟွံဂွံ ဒိုအ်ဟွံဗၠး” ဒးဒုင်ဒၟံင်ဘဲအိုတ်ရ။

ဒဒိုက်သၞာညးဍုင်ကွာန် ဒးလုပ်ယိုက်ဝန်ပၞာန် (ဗၟာ) ဏံဂှ် ဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်တအ်လေဝ် တာဒၞာကဵုဟွံမာန်၊ ဂကောံပၠန်ဂတးတအ်လေဝ် စဵုဒၞာကဵုဟွံမာန်၊ အလဵုအသဳသွာင်မ္ၚး (အေန်ယူဂျဳ) လေဝ် ဟံင်ပြာ်ကဵုဟွံမာန်ရ။

ပေါဲပၞာန် အကြာဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ်ကဵု ဂကောံပၠန်ဂတးတအ် ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ဂွံဒုင်ဒဝ်ဗတိုက်ပၞာန်မာန်ဂှ် တင်အဓိက ဗပေင်ကၠုင်ဒြဟတ်ပၞာန် နကဵုသၞောဝ်ဥပဒေ ညးဍုင်ကွာန်ဒးယိုက်ဂၠေင်ပၞာန်ဏံတုဲ သၞောတ်ဏံဂှ် သွက်တၠအဝဵုတအ် ဒှ် တင်ပၟိက်ကိစ္စဇၞော်မွဲတုဲ မွဲအဆံင်တုဲမွဲအဆံင် သၠုင်ပတိုန်ဒၟံင်အသိင်နွံရ။

လၟုဟ်မ္ဂး ပံက်ဂွံကွတ်ပၞာန်သဇိုင် လၟေင် (၂၇) ရတုဲ မွဲလၟေင်မ္ဂး လၟိဟ်ပၞာန်တၟိ (၅၀၀၀) တၠ ညံင်ဂွံဂွံဂှ် နကဵုနဲကဲသွာင်ဇဳ တၠအဝဵုပၞာန်တအ် ကော်ကေတ်၊ ရပ်ကေတ်၊ ရာန်ကေတ် ဗီုဂွံ ဗီုကေတ် သၠုင်ဒၟံင်အသိင်နွံရောင် ပတိုန်ထ္ၜးဏာရ။