လိက်ပရေင် – အဗၠာဲ
အခိင်ကာလခေတ်ပြံင်လှာဲဗက်ဟွံဂတာပ် ပရေင်လွဳလွတ်ဂၠဴတံ အောန်စှ်ေကၠုင်တုဲ စၞးဂၠဴဇေတ်ဇေတ်ဂှ် ဒးစကာထ္ပက်အဇာ ဗီုရုပ်ဂၠဴကီုလေဝ် အခိုက်ကၞာစိုတ်ဓာတ် ကောန်ဂကူမန်တံ တီဂုန်ဂှ် စဵုကဵုတ္ၚဲဏံ ဟွံပြံင်လှာဲအာဏီရ။
ဇၟာပ်သၞာံ စိုပ်ဂိတုဘတ် (၁၄) မံက်မ္ဂး ဂွံဆဵုကေတ် ဂကောံမၞိဟ် မွဲကရောံကဵု ရမျာင်ခဗိုန်၊ ဓါပ် လ္တူဂၠံင်ဍာန်ဍုင်လၟိုင်ဂှ် နဒဒှ်အကာဲအရာ ဓမံက်ထ္ၜးဂုန်ဂၠဴတုဲ ကၠောန်ဗဒှ် “သဘင်ကဝါ်ဂၠဴ” မဒှ်ရ။
ပ္ဍဲကဵုအခိုက်ကၞာ ကေုာံ ယေန်သၞာင်မန်ဝွံ သဘင်ကဝါ်ဂၠဴ နဒဒှ်အခိုက်ကၞာတၟေင်မွဲဏံလေဝ် စမံက်ပါလုပ်ကၠုင် နူ (၁၀၀) သၞာံပြင် လောန်ကၠုင်တေံရဂှ် ညးဒေသဍုင်လၟိုင်တံ ဟီုရ။
အခိုက်ကၞာဏံဝွံ ဆက်စပ်ဒၟံင်ကဵု အခိင်ကာလ ပလေဝ်ပလေတ်လဟဵုပ္တိုန် ကျာ်ဓာတ်သော်ကေလာသ၊ ပ္ဍဲဍုင်လၟိုင် ဒးဘဲလဗိုတ်ကျာ လီုလာ်အာဂှ်တုဲ က္တဵုဒှ်မံက်ဂတဝ်ကၠုင်ရ။
အခိင်ဂှ်ဝွံ ပရေင်ဆက်စၠောံဂၠံင်ဍာန်ဝါတ်ဂါတ်တုဲ စက်ယန်ဂမၠိုင်ဟွံမွဲဏီဂှ်ရ ကာလပလေဝ်ပလေတ်လဟဵုပ္တိုန် ကျာ်ဓာတ်သော်ကေလာသဂှ်မ္ဂး သွက်ဂွံဇက်ဖ္ဍိုက် တၟံ၊ ဗတဳ၊ ဍိုတ် ကေုာံ သ္ဂောံဓက်ဖ္ဍိုက်သအးဇ္ၚး တၞံဆုဒေါမ်ကၟိုင်ဒၟံင်ဂမၠိုင်ဂှ် စကာဂၠဴ၊ ကွဳ ပ္ဍဲကွာန်တံတုဲ ကၠောန်သ္ပရေင်တၠုင်ကၠုင်လဝ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုပရူဒဒှ် / ကမၠောန် ပလေဝ်ကျာ်ဂှ်မ္ဂး ကောဒေံဂၠဴ (၂) ပါလုပ်ကဵုကၠုင်လဝ်ရီုဗင် ကတုိုင်ကတိုင်ကၟိုဟ်ကၟိုဟ်ရောင် အတိုင်ဟီုဂးလဝ်ကၠာတေံမွဲတဆံင်ဂှ် ညးဒေသတံ က္လေင်ဟီုထ္ၜးရ။
ကောဒေံဂၠဴ (၂) ဂှ်ဝွံ က္ဍိုဟ်ကေက်တုဲ တၠဟွံပါမွဲသာ် ကွဳဖဍိုက်လဝ်တၟံ၊ ဍိုတ်တံဂှ် နအလဵုဇကုဇကု တံင်ဓဇက်ဏာ နူကျာ်ဇူ စဵုကဵုဒၞာဲကျာ်ဓာတ်သော်ကေလာသ ဇရေင်ကုန်ကျာ်တေံရောင် ဂးရ။
ဟိုတ်နူပါလုပ်ရီုဗင် ပ္ဍဲကမၠောန်ဝေယျာဝစ္စကျာ် စဵုကဵုပလေဝ်ကျာ်တုဲဒှ်ဂှ်ရ ဒှ်ကၠုင်ဝင်စၟတ်သမ္တီ အကြာညးဒေသတံရ။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာဘာမြာင် (မရမ်းကျောင်းတိုက်)၊ သ္ကုတ်သၠုင်ကျာဍုင်လၟိုင် မဆဵုဂဗလဝ် ပရူဒဒှ်နမတ်မွဲဇကုဂှ်ဝွံ ကောဒေံဂၠဴ (၂) ဏံဂှ် နကဵုတင်ဂုန်ပ္တိုန်စရာဲဂုန်တုဲ ဇၟာပ်သၞာံ ပ္ဍဲဂိတုဘတ် (၁၄) မံက်ဏံ သွက်ဂွံကၠောန်ဗဒှ် “သဘင်ကဝါ်ဂၠဴ” ဂှ် စစၟတ်ပညပ်ကၠုင်လဝ်ရောင် ညးဒေသလၟိုင် ပါလုပ်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ပ္ဍဲသဘင်ဂှ်မွဲတၠ ဟီုရ။
“အခိုက်ကၞာမန်ကဝါ်ဂၠဴဏံဂှ်တှ်ေ ကၠောန်ကၠုင်မံင် လၟုဟ် ပေင်အာ (၁၀၀) သၞာံပြင်ရ။ ကာလပလေဝ်ပလေတ် ကျာ်ဓာတ်သော်ကေလာသဂှ်တှ်ေ ကၠောန်ဝေယျာဝစ္စကျာ် ဗွဲတၟေင်တုဲ နကဵုပ္တိုန်စရာဲဂုန် ကောဒေံဂၠဴ (၂) ကေတ်လဝ်ကုသဵုဂှ်တုဲ အခိုက်ကၞာဏံဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာဘာလၟိုင် စစဳဇန်လဝ်ရ” သာ်ဝွံ ညးဟီုရ။
အခိင်ကောဒေံဂၠဴ (၂) နွံဂှ်ဝွံ ကၠာဟွံဂွံစိုပ်တ္ၚဲသဘင်ဏီမ္ဂး ဂၠဴတံဂှ် သအးဇ္ၚးဖုံကဵုဍာ်တုဲ စုတ်ကဵုဇုက်ပၠာဖေဝ်အရံင်ဇဳ ပ္ဍဲကအ်ကီု၊ စုတ်ကဵုခရေဲကီု၊ ဗွိုက်လ္တက်ကဵုယာတ်ကတ္တဳပါ ပ္ဍဲဇကုကီု ကေုာံ နကဵုပ္ကဴသဴဂမၠိုင်ကီု ကျိုင်ကျဝ်ပယျေဝ်ကဵုလဝ်ရောင် ဂးရ။
မွဲကရောံကဵုဂၠဴကျိုင်ကျဝ်ပယျေဝ်လဝ်ဂှ်မ္ဂး ကောန်ကွာန်တံ၊ ညးအဝဲသၟတ်တံ တိင်တက်ဆေင်ဝိုင်၊ ခဗိုန်၊ ဓါပ် အခိုက်ကၞာမန်တုဲ ဂေတ်အလုံဍုင်လၟိုင်မွဲ မိပ်မိပ်မြဟ်မြဟ်ရ။ ဗွဲကြဴနူကောဒေံဂၠဴ (၂) ဟွံမွဲတုဲဂှ်လေဝ် သွက်သဘင်ကဝါ်ဂၠဴ ဟွံဂွံကၠေံအာဂှ်မ္ဂး ဂၠဴလွဳလွတ်လဝ် ပ္ဍဲဘာလကျာ်တံ၊ ဂၠဴလွဳလဝ်ပ္ဍဲကွာန်တံဂှ် နလၟေင်အရာပ် ကျိုင်ကျဝ်ပယျေဝ်တုဲ ကၠောန်သ္ပကၠုင်စၞးရ။
ၜိုန်ဂှ်ကီုလေဝ် အခိင်ကာလလၟုဟ်ဏံဝွံ ဂၠဴလွဳလွတ်တံ အောန် / ဝါတ်ဂါတ်ကၠုင်ဂှ်ရ စၞးဂၠဴဇေတ်ဇေတ်တံဂှ် ကၠောန်ဗီုရုပ်ဂၠဴတုဲ နလၟေင်အရာပ် ကၠောန်ဗဒှ် ကဝါ်ဂေတ်ကၠုင်ရဂှ်လေဝ် သၟတ်မန် မပါလုပ်ဒၟံင် ပ္ဍဲသဘင်ကဝါ်ဂၠဴမွဲတၠဂှ် ဟီုရ။
“ဂၠဴတံ ဟွံမွဲလေဝ်၊ ၜိုတ်ပိုဲတံဂတာပ်ဂှ်တှ်ေ နလၟေင်အရာပ် ကၠောန်ဗီုရုပ်ဂၠဴတုဲ ကဝါ်ဂေတ်ရ။ ဂိတုဘတ်ဟီုတှ်ေ ကၠောန်အရိုဟ်သၞာံရ။ ဂၠဴတံဟွံမွဲကီုလေဝ် ချူဖန်ဗဒှ် ကာရန်ဒွက်တုဲ အခိုက်ကၞာဂေတ်ကွာန်/အရာပ် နကဵုခဗိုန်၊ ဓါပ်ဂှ် သှ်ေမံင်ဖိုဟ်ရ” သာ်ဝွံ ညးဟီုရ။
သဘင်ဏံဝွံ သၟာင်နူကဵု ဓမံက်ထ္ၜးအဓိပ္ပဲါ တင်ဂုန်ကုဂၠဴ ၊ ပ္တိုန်စရာဲဂုန်တုဲ နဒဒှ်ဓမံက်ထ္ၜး အခိုက်ကၞာယေန်သၞာင်ကောန်ဂကူမန်၊ ပရေင်ပံင်ကောံပါလုပ် ကေုာံ ပရေင်တီဂုန်ဂၞာတ် မွဲရောင်ဂှ်လေဝ် ညးဒေသတံ ထိင်ဒဝ်ကၠုင်လဝ်ရ။
အခိင်ကၠာတေံမ္ဂး ပ္ဍဲကဵုပရေင်ဘဝမၞိဟ် ဒေသမန် ကွာန်ရး/ဇနးပိုတ်တံဂှ် ဂၠဴဝွံ ဒှ်အရာမပါလုပ် ပ္ဍဲအခန်ကဏ္ဍကိစ္စဇၞော် သွက်ကမၠောန်ဇက်ဖ္ဍိုက် ပရေင်ပလံင်ဗစိုပ်ရ။
ပ္ဍဲဗွိုင်ကမၠောန်တိဗ္ၚကၠအ်ဂူဂှ်ဝွံ ပွမထောဲတိ၊ ဖ္ဍိုက်ဇက်ကပေါတ်ဗၞိက် ကေုာံ ပွမဆုဲပြံင် ကပေါတ်ဗၞိက် မတိတ်နူတိဗ္ၚကၠအ်ဂူတံဂှ် ဒးစကာကၠုင်လဝ် ဂၠဴ ကေုာံ ကွဳဂၠဴတံ အဓိကတုဲ ဂၠဴဂှ် နဒဒှ်သတ်တိရစ္ဆာန်လွဳလွတ်သ္ၚိ မကြပ်ကဵုဘဝမၞိဟ်သၟးဟွံသေင် ပ္ဍဲကမၠောန်ဂယိုင်လမျီုဂှ်လေဝ် ပတှ်ေဖျေံလဝ်စိုတ် နဒဒှ်သ္ကံရဲကမၠောန်မွဲရောင် စၟတ်သမ္တီလဝ်ရ။
အခိင်ခေတ်ကာလတ္ၚဲဏံဂှ် စကာကၠုင် စက်ယန် ကေုာံ ကွဳစက်ယာဉ်တံ ဂၠိုင်ကၠုင်တုဲ ပ္ဍဲကဵုဒေသကွာန်ရး / ဇနးပိုတ်တံဂှ်လေဝ် လွဳလွတ်ဂၠဴ အောန်စှ်ေကၠုင်ဂှ်ရ ဂၠဴတံ အောန် / ဝါတ်ဂါတ်ကၠုင်ကီုတုဲ ဗီုပြင်ဘသင် မကၠောန်ဗဒှ်ကၠုင်ကဵု ဂၠဴတိုက်ရိုက်ဂှ် ပြံင်လှာဲကၠုင်သိုက်သိုက်ရ။
ဆဂး စကာဗီုရုပ်ဂၠဴတုဲ တိင်တက် ခဗိုန်၊ ဓါပ် ဂေတ်ကွာန်ကီု၊ ဒယှေ်ဒွက်အခိုက်ကၞာကီု ကေုာံ ပရေင်ပံင်ကောံပါလုပ်ကီုတံဂှ် ဒှ်အရာဆက်ထိင်ဒဝ်လဝ် အခိုက်ကၞာသဘင် အဓိကရ။
ပ္ဍဲကဵုတ္ၚဲသဘင်ဂှ်ဝွံ အခိင်နူဂယးဂှ် သၟတ်တံ ဂေတ်ကဝါ်ဗီုရုပ်ဂၠဴရ။ အခိင်သဝ်တ္ၚဲပၠန်မ္ဂး အာလ္ၚောဝ်ကျာ်ဓာတ်သော်ကေလာသ၊ ပ္ဍဲဍုင်လၟိုင်တုဲ ဗီုရုပ်ဂၠဴ (လၟုဟ်) ကဵု ဂၠဴ (ကၠာတေံ) ဂှ် ပကောံရေင်သ္ကံ ဒၞာဲစၟတ်လဝ်ကြပ်ဗလးကျာ်ဂှ်တုဲ ကလင်ပင်မှိင်ဓဝ် နူဇရေင်ခၟဳသင်တံရောင် သၟတ်မန်ဂှ် ဟီုရ။
ပ္ဍဲအခိင်အခါလၟုဟ်ဏံလေဝ် သွက်ဂွံကၠောန်ဗဒှ် သဘင်ကဝါ်ဂၠဴမာန်ဂှ် ဂကောံသၟတ်ဍုင်လၟိုင်တံ ပကောံညးသ္ကံတုဲ ကၠောန်ဗီုရုပ် နလၟေင်အရာပ်ကီု၊ ပလေဝ်ပလေတ် တူရိယာအခိုက်ကၞာတံကီု ကေုာံ ပလေဝ်ပလေတ်အစဳဇန် သွက်ဂွံဂေတ်ကဝါ်ကီုရောင်ဂှ် ညးက္ဍိုက်က္ဍိုပ်ပါလုပ် ပ္ဍဲသဘင်ဂှ် ဟီုရ။
“တ္ၚဲသဘင်ဂှ်လေဝ် ဟွံလအ်ရပုဟ်။ ဇှ်ရ ဂိတုဘတ်မံက်ဗက်ဂှ်တှ်ေ သွက်ဂွံပကောံ ကောန်ဂကောံပါလုပ် ကာလဂေတ်ကဝါ်ဂၠဴ လၟေင်အရာပ်တံ၊ ချူကာရန်ဒွက်တုဲ ကၠောန်သ္ပ သွက်ဂွံတေက်ဒွက်ရ။ စနူဂိတုမံက်တုဲ ဒဵုကဵုကၠာတ္ၚဲသဘင်ဂှ် သၟတ်တံ ဂေတ်ကွာန်/ဂေတ်အရာပ် နကဵုခဗိုန်၊ ဓါပ် အရိုဟ်ဗ္တံတုဲ စန်ပကောံ ကောန်အရာပ်ဇကု ညံင်ဂွံပါလုပ်ကၠုင်ဂၠိုင်ဂၠိုင်၊ ဖတိုက်ဖအောဝ်ဆဝ်မ္ၚုဟ်မံင်ဏောင်” သာ်ဝွံ ညးဟီုထ္ၜး ဗီုပြင်ပလေဝ်ပလေတ်မံင်ဂှ်ရ။
ဂၠဴဇေတ်ဇေတ်တံဂှ် ဝါတ်ဂါတ်/အောန်စှ်ေကၠုင်ဗက်ဟွံဂတာပ် ဗီုပြင်တမ်မူလ ပြံင်လှာဲကၠုင်ကီုလေဝ် အဓိပ္ပဲါ တီဂုန်/ပ္တိုန်စရာဲဂုန်ဂၠဴတံ၊ ပရေင်ကောန်ကွာန်တံ ပံင်ကောံပါလုပ် ကေုာံ ဗီုပြင်ဂေတ်ကဝါ်၊ ဒွက်၊ တူရိယာအခိုက်ကၞာမန်တံဂှ် နကဵုဂၠံင်ဍာန်တၟိ သၟတ်ဒေသတံ ဆက်ထိင်ဒဝ်တုဲ အခိုက်ကၞာမန်ဂျိုင်တန်တဴဒၟံင်ဂှ် ဓမံက်ထ္ၜးမံင်သက်သဳဖိုဟ်ရ။
အခိုက်ကၞာယေန်သၞာင်မွဲ သ္ဂောံဂျိုင်တန်တဴမံင်ဂှ်မ္ဂး ကၠောန်ဗဒှ်ပေဲါသဘင်မွဲဓဝ်သၟးဟွံက မပ္တံကဵုဝင်အတိက် “ဝင်မူလ” ၊ အဓိပ္ပဲါ ကေုာံ ဗီုပြင်တံဂှ် သၟတ်တၞောဝ်ဒတောဝ်တၟိတံ တီကၠိုဟ်တုဲ သွက်ဂွံပါလုပ်ရေင်တၠုင် နအလဵုဇကုမာန်ဂှ်လေဝ် ကိစ္စဇၞော်မံင်ရောင်။
နကဵုညးချူလိက်ဏံလေဝ် ညးဒေသလၟိုင်တံ ထိင်ဒဝ်ကၠုင်လဝ် အခိုက်ကၞာမန်တၟေင် (၁၀၀) သၞာံပြင်ဏံဂှ် သ္ပရှ်ေသှ်ေ ကေတ်ဂုန်စရာဲတုဲ နကဵုကၟုဲညးဒေသသ္ၚောဲ/ကြပ်ဂမၠိုင်တံလေဝ် သွက်ဂွံကၠုင်စိုပ်ကတ်လ္ၚတ် “သဘင်ကဝါ်ဂၠဴ (ဝါ) သဘင်ပ္တိုန်စရာဲဂုန်” မွဲသၞာံမွဲဝါ၊ ဒၞာဲဏံမွဲဟေင် ဂွံဆဵုကေတ်မာန်ဂှ်လေဝ် မဒးကော်ဘိက်ဒုင်တၠုင်ဏာရ။