ကောန်ကၟိန်ဍုင်ဗၟာ ဗၞတ် (၁၅၀၀) တၠ ဒးဒုင်ထိင်ဒဝ်လဝ် ပ္ဍဲဗဒိုပ်ကောပ်ကာဲမၞိဟ်လုပ်တိတ် ကၟိန်ဍုင်မလေဝ်ယှာဂှ် က္လေင်စိုပ်ကၠုင်ဌာန်ဒေသကီုလေဝ် ဒှ်မံင်ဂဝိင်ကဵု ပရေင်ဒးဒုင်ကော်ယိုက်ဂၠေင်ပၞာန်ရောင် ဂွံတီကေတ်ရ။
က္ၜင်ဒပ်ဍာ် (၃) ဖ္ဍိုက် မဖဍိုက်နင်ညးဒးဒုင်ပ္လံင်ဖျဴ နူကၟိန်ဍုင်မလေဝ်ယှာဂှ်ဝွံ ပ္ဍဲဂိတုအံက်တဝ်ဗာ စၟတ်တ္ၚဲ (၄) တုဲကၠုင်ဏံ စိုပ်ကၠုင်သၞေဟ်တဳလဝါ၊ ဒဒန်စၟတ် (၃) “ဆိပ်ခံ” ၊ လ္ပာ်မ္ၚးဍုင်လ္ဂုင်တုဲ အပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ်ရ ညးစစိုပ်ကၠုင် ဇရေင်တွဵုရးဍုင်မန်လေဝ်နွံရ။
ညးဂမၠိုင်တံဝွံ သၟာင်နူတၞီလုပ် ညးလုပ်အဝဲယိုက်ဂၠေင်ပၞာန်ဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲလၟေင်ကမၠောန် ပရေင်လှောဲပြံင်ပ္လံင်ဗ္စိုပ်ဂှ် ညးတာလျိုင်မဆေင်စပ်တံ ကံက်ကေတ်လဝ်တင်နင်ပူဂဵု၊ ကၠောန်သမာတ်ကာဒ် ကော်ဂး UID ကာဒ်တုဲ ကလိဂွံလဝ်စရင်ဂှ်ရ ဒှ်ဂဝိင်ကဵု ပရေင်ဒးဒုင်ကော်ယိုက်ဂၠေင်ပၞာန်ရဂှ်လေဝ် ညးဒေသမန် မစုက်လုက်ကဵု ညးဒးဒုင်ပ္လံင်ဖျဴမွဲတၠဂှ် ဟီုရ။
“မွဲမဂၠိုင်ဂှ် စိုပ်သ္ၚိအိုတ်ယျ။ ဆဂး သီုညးဖအိုတ်ဂှ် ကၠောန်လဝ်ကဵုသမာတ်ကာဒ်ဟီုတှ်ေ စရင်မၞိဟ်ကဵု တင်နင်တံဂှ် ပါအာပ္ဍဲတဲဍေံတံအိုတ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ဂွံယိုက်ဂၠေင်ပၞာန်ဂှ် အခိင်ဟွံရုဲ ကၠုင်ကော်ဏာမာန်ဂးတုဲ ဒှ်မံင်ဓဝိင်ရ” သာ်ဝွံ ဟီုရ။
စပ္တံနူဂိတုအံက်တဝ်ဗာ စၟတ်တ္ၚဲ (၄) ဏံတုဲ ညးရပ်လဝ်ကာဒ်ကောန်ဍုင်တွဵုရးဍုင်မန် နူပွိုင်ဍုင်ရေဝ် (၅၄) တၠ၊ နူပွိုင်ဍုင်ပံင် (၃၀) တၠ၊ ပွိုင်ဍုင်ၜါသွာင် (၂၉) တၠ၊ ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီု (၂၄) တၠ၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ် (၂၀) တၠ၊ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် (၁၂) တၠ၊ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု (၁၁) တၠ၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ် (၇) တၠ၊ ပွိုင်ဍုင်သဓီု (၆) တၠကဵု နူပွိုင်ဍုင်ၜဳက္လေင် (၅) တၠ၊ သီုဖအိုတ် (၁၉၈) တၠ ပါလုပ်မံင်ရောင် ဓမံက်ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲတင်နင်လလောင်ပရိုင်ကမ္မယှေန်ပၞာန်ရ။
အတိုင်သၟာန်သၟုက်လဝ် သ္ကိုပ်အုပ်ဓုပ်အရာပ်/ကွာန်မန် မဆေင်စပ်တံဂှ်မ္ဂး နူကဵုသၞေဟ်လ္ဂုင်ဂှ် စိုပ်ကၠုင်ဇရေင်ဒေသမန် သီုဖအိုတ်တုဲ က္လေင်ဒၟံင်တန်တဴ မွဲကရောံကုဂကောံသ္ၚိကၟိန်တံယျဂှ်လေဝ် ညးလ္တူဂှ် ထပ်ဟီုရ။
“လၟုဟ်ဏံ နွံမံင်ပ္ဍဲကွာန် ပြေပြေပြံင်ပြံင်ရ။ သွက်ဂွံယိုက်ဂၠေင်ပၞာန်ဂှ်တှ်ေ မုဟွံဟီုဏီပုဟ်။ ကော်လေဝ် ဟွံကော်ဏီပုဟ်။ မုမှ ဟွံကၠောန်ဏီပုဟ်။ အတိုင်ဓမ္မတာဟေင်ရ” သာ်ဝွံ ညးဟီုရ။
ၜိုန်ဂှ်ကီုလေဝ် ညးဒးဒုင်ပ္လံင်ဖျဴ ပ္ဍဲတွဵုရးတၞဟ် / ရးတၞဟ်တံဂှ် စဵုကဵုဂိတုအံက်တဝ်ဗာ စၟတ်တ္ၚဲ (၇) ၊ နူတနေံဏံ ညးဟွံဂွံဆဵုဂဗကဵု ဂကောံသ္ၚိကၟိန်တံလေဝ် နွံဒၟံင်ဏီရ။
အလဵုအသဳမလေဝ်ယှာတံဝွံ အစဳဇန်ဏံဂှ် “ပွမက္လေင်ပ္လံင်ဖျဴဌာန် အတိုင်ဆန္ဒ” ရောင် ဂးလဝ်ကီုလေဝ် ဟိုတ်နူအကာဲအရာပဋိပက္ခ ကၟိန်ဍုင်ဗၟာလၟုဟ်ဏံတုဲ UNHCR ကီု သီုဂကောံကၟိန်ဍုင်နာနာတံ ဒှ်မံင်ဂဝိင်ကဵု ပရေင်ဂီုကၠီု ညးက္လေင်စိုပ်ဌာန်ဂမၠိုင်ရောင် ဟီုဂးလလောင်ပ္တိတ်လဝ်ရ။
အခိင်လၟုဟ်ဏံလေဝ် သွက်ဂွံဒေံါကဵု အစဳဇန်ထပ်က္လေင်ပ္လံင်ပၠန်ဂှ် ကုလသမဂ္ဂကဵု ဂကောံအခေါင်အရာမၞိဟ်တံ အာတ်မိက်လဝ် အလဵုအသဳမလေဝ်ယှာရ။