ပ္ဍဲကဵုကွာန်မၞုံကြပ်သၞေဟ်က္ၜင်ဍာ်ဇြိုဟ်ထဝဲါ၊ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု၊ ရးဒေသဇၞော်တၞင်သဳဂှ် ကရောင်ပၞာန်ကမ္မယှေန်ပၞာန် က္လေင်ဆုတ်တိတ်အာကီုလေဝ် အခိင်ဟွံရုဲ က္လေင်ထ္ပက်လုပ်ကၠုင်မာန်ဂှ်ရ ညးဒေသတံ စွံသတိညိဂှ် ဂကောံဒပ်ပၠန်ဂတးဗလးတိတံ ဟီုဂးကဵုလဝ်သတိရ။
ဂကောံဒပ်ပၞာန် မိက်ဂွံဓမံက်ရုပ်ရဴ သၞေဟ်က္ၜင်ဍာ်ဇြိုဟ်ထဝဲါဂှ်ဝွံ ပ္ဍဲဒၞာဲဗဒိုပ်ယာယဳ အပ္ဍဲသၞေဟ်က္ၜင်ဂှ် စွံလဝ်ဇြဟတ်ပၞာန် (၂၀၀) ပြင်နွံတုဲ လ္ပာ်ကွာန်မၞုံကြပ်ပွဳဗွိုင်ဂှ်လေဝ် ထ္ပက်မံင်ကရောင်ပၞာန်နကဵုအလန်တုဲ ကၠောန်သ္ပပသောင်ဒၟံင်တိဍာ်ရ။
ဂိတုအဝ်ဂေတ် စၟတ်တ္ၚဲ (၂၁၊ ၂၂) တုဲကၠုင်ဏံဝွံ ကရောင်ပၞာန်ကမ္မယှေန်ပၞာန် ဇြဟတ်ၜိုတ် (၆၀) အဃောထ္ပက်ကၠုင်ကရောင်ပၞာန် သွက်ဂွံပသောင်တိဍာ် လ္ပာ်ကွာန် (ဝက်ချောင်း) ဂှ် နူဒပ်ပံင်ကောံပၠန်ဂတးတံ ကြတ်ဗ္တိုက်ဏာတုဲ ဒးက္လေင်ဆုတ်အာ ဒၞာဲဗဒိုပ်ပၠန်ရောင် ညးတာလျိုင် နူဒပ်ဗၠးၜးညးဍုင်ကွာန်ထဝဲါ (TPLF) မွဲတၠ ဟီုရ။
“စကာဇြဟတ်တုဲ အဓိက ဍေံတံ ကၠောန်သ္ပ ပသောင်မံင်တိဍာ်ရ။ ကၠာတေံတှ်ေ အေဒၞာဲဗဒိုပ်ဂှ် ဇြဟတ်ၜိုတ် (၂၀၀၊ ၃၀၀) လုပ်ကၠုင်၊ က္လေင်တိတ်အာ ဒှ်မံင်ဗီုဂှ်ရ။ တုဲတှ်ေ (၆) ဂိတု၊ (၈) ဂိတု၊ မွဲသၞာံပအ်။ အေလအ်အခိင်ဂှ်မှ ကၠုင်မွဲအလန်ရ။ လၟုဟ်ဏံ ပွိုင်မွဲဂိတုဂှ် လုပ်ကၠုင် ၜိုတ် (၃) ဝါရ။ လၟုဟ် က္လေင်ဆုတ်အာကီုလေဝ် ထပ်ကၠုင်ပၠန်ဏောင်” သာ်ဝွံ ညးဟီုရ။
ကရောင်ပၞာန်ကမ္မယှေန်ပၞာန်တံဝွံ အခိင်ထ္ပက်ကရောင်ပၞာန် ပ္ဍဲကွာန် (ဧကနိ၊ ဝဇွမ်းတော၊ ဝက်ချောင်း၊ ခမောက်ချောင်း) ဂှ် ကေင်ဖျေံလဝ်ဒပ်နွံတုဲ လ္ပာ်ကွာန်တၞဟ်တၞဟ်ဂှ်လေဝ် သွက်ဂွံပသောင်တိဍာ်ဂှ် ချဳဓရာင်အာကၠုင်ဒၟံင်နွံရောင် ဂးရ။
ညးဒေသဂြိပ်ပဲါဒဴလ္ၚဵုတံ က္လေင်စဴကၠုင်ဌာန်ကီုလေဝ် ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ်မ္ဂး ဆက်ဒၟံင်တန်တဴ ပ္ဍဲဂြိုပ်၊ ကၠအ်ဂူဂမၠိုင်ဂှ်ရောင် ညးတာလျိုင်ဂှ် ဆက်ဟီုလဝ်ရ။
“အဓိကဂှ်တှ်ေ ပ္ဍဲကွာန်ကြပ်ပွဳဗွိုင် (ဝဇွမ်းတော၊ ဧကနိ) ဂှ် စွံအဓိကတုဲတှ်ေ ထ္ပက်ကရောင်ပၞာန်နွံရ။ တုဲတှ်ေ လ္ပာ်ကွာန်တၞဟ်ဂှ်လေဝ် ဂေတ်အာကၠုင်မံင်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးပဲါဒဴဘဲပၞာန်ဂှ်တှ်ေ နွံမံင်ကဵုလ္ၚီရ။ ဒးပဲါဒဴဘဲပၞာန်လၟိုန်ဂှ် ဟွံသေင်လေဝ်ဏး။ အေဗီုဂှ် ကရောင်ပၞာန်ဍေံတံတိတ်တှ်ေ ၜိုတ်မွဲလစုတ်ဂှ် ဂံင်လုပ်ရ” သာ်ဝွံ ညးဟီုရ။
အခိင်သွက်ဂွံစသၞေဟ်က္ၜင်ဍာ်ဇြိုဟ်ထဝဲါ ကြပ်ကၠုင်ဂှ်ရ စနူကဝက်သၞာံဏံတုဲ သွက်ဂွံပသောင်တိဍာ်မာန်ဂှ်မ္ဂး ဒပ်ကမ္မယှေန်ပၞာန်တံ သၠုင်ပ္တိုန်ကၠုင်အသိင် ပရေင်လုပ်စိုပ်ထ္ပက်ပၞာန်ရောင် ဂးရ။
ပ္ဍဲဒေသပိုန်ဒြပ်တၟေင်ထဝဲါဂှ်ဝွံ နူရတ်ယှာ သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် ရုင်စက်ကၠေင်ပ္ဍေန်၊ ရုင်စက်ဇြဟတ်ဓာတ်လလဳချးတၟံ၊ သၞေဟ်က္ၜင်ဍာ်ဇြိုဟ်ဂှ် စဳဇန်လဝ်တုဲ လၟေင်ကမၠောန်မနွံပၟိက်ဂမၠိုင်ဂှ်လေဝ် ကၠောန်သ္ပရေင်တၠုင်ဒၟံင်ယျရောင် ပ္ဍဲဂိတုအဝ်ဂေတ် စၟတ်တ္ၚဲ (၂၃) တုဲကၠုင်ဏံဂှ် ညးမၞုံအခေါင်ဟီုဂး ကမ္မယှေန်ပၞာန် ဟီုဂးလလောင်ပ္တိတ်လဝ်ရ။
သၞာံ (၂၀၂၆) ၊ နူဂိတုဂျောန်တုဲကၠုင်တေံရ သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် ရုင်စက်ဇြဟတ်ဓာတ်လလဳချးတၟံ မပါလုပ်ပ္ဍဲကိုန်စဳဇန် မွဲဒကုတ်မွဲဒကဴဂှ်မ္ဂး စိုပ်လဝ်အဆံင်ထ္ပက်စၟတ်တဲ လိက်ဓဝ်ကၠိုဟ်ခၠင် (MOU) ရ။