သွက်ဂွံက္လေင်ပလေဝ်အာ ဒဒန်ဆုမန်ဂၠိင်အိုတ် အပ္ဍဲဍုင်သေံ Mon Wooden Bridge မဆက်စၠောံလဝ် ကွာန်မန်ဝကႅကဵု ဍုင်သခႅဠဗူရဳ ခရိုင်ကမ္မရဳဂှ် ရန်လဝ် သြန်ၝာတ် အကြာ (၁၀၀) ကိုဋ်ပြင်အိုတ်မာန်ဏောင် လဂွံကဵုဂလာန်ညးဇၞော်ကွာန်ဝကႅ နာဲဝင်ဇၞး ဟီုလဴလဝ်ကဵု ဌာန်ပရိုင်ဗၠးၜးမန်ဂှ် ဂွံတီကေတ်ရ။
ကျာ်ဇၞော်အ္စာဘာဝင်ကလၟုဟ် မဟာသုချာတ်ကီု သီုညးဇၞော်ကွာန်၊ ညးတာလျိုင် နူဌာနအလဵုအသဳသေံ ခရိုင်ကမ္မရဳဂမၠိုင် သ္ပလဝ်ကောံဓရီု ပေင် (၄) ဝါရတုဲ အကြာမွဲၜါဂိတုဏအ်မ္ဂး စဗမံက်ရုပ်ရဴ ကမၠောန်က္လေင်ပလေဝ်ဒဒန်ဆုဂှ်ဏောင် ဂးရ။
“ဍာံဍာံတေံ ဒဒန်ဆုဏံဂှ် ဟိုတ်နူကဵု ဍေံအိုဟ် မံၚ်ဟွံဂွံတုဲ ဒးပလေဝ်၊ နကဵုကၟုဲကၠုၚ်ဝေၚ်တံဂှ်တှ်ေ ဖေက်ဒှ်အန္တရာဲ သၞာံတုဲတုဲကၠုၚ်တေံ ဟီုပလေဝ်ဏောၚ်ဂှ် ဒဒန်ဂှ် သုၚ်စောဲဂွံမံၚ်ဏီ၊ အန္တရာဲဍေံအောန် ဒၟံၚ်ဏီတုဲ ဍေံဟွံကျာတ်စကွေံ၊ အကာဲအရာလၟုဟ်ဂှ်တှ်ေ ဒဒန်ဂှ် နကဵုဒယိုၚ် ဒၞာဲဆက်လဝ်တံဂှ် ဍေံကဝ်ကၠုၚ်၊ အိုဟ်ကၠုၚ်ဂၠိုၚ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ကျာ်ဇၞော်မဟာသုချာတ်ကီု၊ သၟိၚ်တၠတံကီု၊ ဌာနထိၚ်ဒဝ် ဂြိုပ်ဆုကီု၊ ဌာနကၟိုန်ဍာ်ကီု ပကောံညးသ္ကံတုဲ ချပ်ဂၞန်သဳကၠဳကောံဓရီုကၠုၚ်နွံ” သာ်ဝွံ နာဲဝၚ်ဇၞးဂှ် ဟီုထ္ၜးရ။
အတိုင်မသဳကၠဳပညဳပညပ်လဝ် ပ္ဍဲကဵုကောံဓရီုတံဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲကဵုက္လေင်ပလေဝ်ဒဒန်ဆုဝွံ သြန်ၝာတ် အကြာ (၁၀၀) ကိုဋ်ပြင် အိုတ်မာန်တုဲ သွက်သ္ဂောံဂွံသြန်ဂှ် ပ္တိုန်ထ္ၜးလဝ်ကဵုဌာနအလဵုအသဳအဆံင်လ္တူတေံ တုဲဒှ်ရောင် ညးဆက်ဟီုရ။
ဒဒန်ဆုမန် ကွာန်ဝကႅဝွံ ပ္ဍဲသၞာံ (၁၉၈၆) တေံ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဥတ္တမ က္ဍိုက်ပ် စသိုင်ခၞံလဝ် နကဵုဆုပြာန် မၞုံဇမၠိင် (၄၄၅) မဳတာ၊ မုက် (၆) ဟတ်တုဲ ဆုဗၞတ် (၂၀၀) တာန် သုင်စောဲလဝ်ရောင် စၟတ်သမ္တီလဝ်နွံရ။
ဒှ်သာ်ဂှ်ရ နူစသိုင်လဝ်အခိင်တေံ စဵုကဵုလၟုဟ်မ္ဂး က္လေင်ပလေဝ်လဝ် ဇၞော်ဇၞော် ဂွံ (၂) ဝါတုဲ ပ္ဍဲကဵုက္လေင်ပလေဝ်အာ မရနုက်ကဵု (၃) ဝါအလန်ဏအ်လေဝ် သုင်စောဲအာ ဆုကၠ၊ ဆုပြာန်တံပၠန်ဏောင် ဂွံတီကေတ်ရ။
နူသၞာံ ၂၀၁၃ အပ္ဍဲဂိတုဂျူလာင်တေံ ဟိုတ်နူဗြဲဂူထတ် ဍာ်ထပက်တုဲ ဒဒန်ဆုဂှ် ဇမၠိင်ၜိုတ် (၇၀) မဳတာ ပိုတ်ကဝ်အာလ္ဒောဝ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲကာလက္လေင်ပလေဝ်ဂှ် နူအလဵုအသဳသေံတံ ဖ္အိုတ်လဝ်သြန်ၝာတ် (၁၆) ကိုဋ်ပြင်နွံကၠုင်လဝ်ရ။
လောန်ကၠုၚ်နူသၞာံ (၁၉၄၉) အခိၚ်ဍုၚ်ဗၟာ စဂွံဗၠးၜးတေံဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠဝကႅ (ကျာ်ဇၞော်ဥတ္တမ) ကေုာံ ရဲဒဴပၞာန် နူဒေသမန် လၟိဟ်အိန်ထံၚ် ၜိုတ် ၆၀ သ္ၚိတံ စဗဒှ်ကၠုၚ်လဝ် ကွာန်ဝကႅတုဲ လၟုဟ်မ္ဂး ယၟုဒယှ်ပြာကတ်ဒၟံင် အပ္ဍဲဍုင်သေံ နဒဒှ်ကွာန်အခိုက်ကၞာယေန်သၞာင်မန်မွဲရ။
ဒှ်သာ်ဂှ်ရ ကွာန်မန်ဝကႅဝွံ မဒှ်ဒၞာဲကွာ်တရဴပရေလၟောၚ် ဒယှ်တှ်မွဲဒၞါဲတုဲ ကၟုဲထဳပလုင်တံ ကၠုင်စိုပ်မ္ဂး ဒၞါဲဒယှ်တှ် သွက်ဂွံဂေတ်ကြေဝ် မပ္တံကဵု ဒဒန်ဆုမန်၊ ဒၞါဲကွာန်ဝကႅတြေံ၊ ဘာကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠဥတ္တမ၊ ကျာ်စေတဳဗုဒ္ဓဂါယာ ကေုာံ ဍာ်ဂၠုင်၊ ဇူလ္တူသ္ရိဖံင်တံနွံရောင် ဂွံတီကေတ်ရ။