ယက္ခဂုမ္ဘဏ် (လိက်ပရေင်)
လောန်ကၠုင် ဂိတုသေတ်ဒေန်ပါ ၄၊ သၞာံ ၂၀၂၆ ဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ် စထ္ပက်ပၞာန် (ကလေင်ဝေင်ပၞာန်) ကုဒပ်ပၞာန်ရခေင် (အေအေ) တအ်ရ။ ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ် ဒးအာစိုတ် ပရေင်ဝေင်ပၞာန် ၁၀၂၇ ဒပ်ပၞာန်မဟာမိတ်သၟဝ်ကျာ (၃) ဂကောံ မကေင်ကၠောန်လဝ်တေံဟာဂှ် ကေတ်ဟွံဒးရ။ လၟုဟ် ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ် တင်ခုတ်လဝ်ယၟု တၠုင်လအာ ညံင်ရဴသာ်ဂှ်ကီု ဒုင်သဇိုင်ကဵုစၟတ်တ္ၚဲဂှ်တုဲ နကဵုယၟု ပရေင်ဝေင်ပၞာန် ၄၉၂၆ ကီုရ။
တီကၠးမွဲဂှ် ပ္ဍဲပေါဲပၞာန်ဏအ် ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ် စကာလဝ် ၝောံဒပ်ဗွဲမဂၠိုင်တုဲ သၟတ်အနာဂတ် ကောန်သ္ဂံင်တအ် ဒးဒုင်သၠးလမျီု ဟွံအောန်ပၠန်ရောင်ဂှ် ချိုတ်ပၠိုတ်ရ။ ဒပ်ပၞာန်မေန်အံင်လှာင်တအ် ဒးကဵုပရေင်ဝေင်ပၞာန် ၁၀၂၇ တုဲဂှ်ရ ရပ်စပ်စကာ ပၠောပ်ကၠုင်လမျီု သၞောဝ်ယိုက်ဂၠေင်ပၞာန်ရ။ ဟိုတ်နူစကာသၞောဝ်ဏအ်တုဲ ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုတအ် လမျီုယီုဆက်ကၠုင်ရ။ သွက်အာယုက်တၠအဝဵုတအ် ဂွံဂၠိင်ကၠုင်မာန်ဂှ် သၟတ်မလုပ်ယိုက်ဂၠေင် ပၞာန်တအ် သၠးကၠုင်လမျီု ဟွံအောန်လးလးရ။
အနာဂတ်သၟတ်တအ်
အခိင်စဓမံက်ရုပ်ရဴ သၞောဝ်ယိုက်ဂၠေင်ဒၠေင်ပၞာန်တၟိတၟိတေံ အာနကဵုလၟေင်ဂၠံက်မာဲရောင် ညးမၞုံအခေါင်ဟီုဂး သကိုပ်ဗိုလ်ဇၞော် ဇြဝ်မေန်ထောန် ဟီုဂးပတိတ်ကၠုင်လဝ်ပရိုင်ရ။ ၜိုန်ဟီုလဝ်သာ်ဂှ်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲဗလးတိ ကတဵုဒှ်ဒၟံင်ဍာံဍာံဂှ် နူညးတာလျိုင်လ္ပာ်ပၞာန်တအ်ကီု၊ ညးမၞုံတာလျိုင် လ္ပာ်အုပ်ဓုပ်တအ်ကီုဂှ် ထ္ၜးဟိုတ်ကဵု သၞောဝ်ဥပဒေ ယိုက်ဂၠေင်ဒၠေင်ပၞာန်တုဲ ပွမစၟဳစၟတ်စရင်ကၟုဲကီု၊ ပွမစၟဳစၟတ်အကြာသၞေဟ်ကင် ဂၠံင်ကွဳစက်ကီု အာတ်မိက်ကၠုင်သြန်ရ။ ကဵုသြန်ဟွံမာန်မ္ဂး ဒးယိုက်ဂၠေင်ပၞာန်ရောင် ဘပဠတုဲ ဂၠာဲစသြန် သြန်ဟၟဲမ္ဂး သၟတ်တအ် စိုပ်အာဒပ်ပၞာန် နနဲအဓမ္မအိုတ်ရ။
ဗွဲကြဴဏအ် ဇၞော်ဍောတ်ဟွံရုဲ ဆဵုမၞိဟ်တြုံအကြာဂၠံင်မ္ဂး ရံင်အကာဲအရာတုဲ ဒပ်ပၞာန်တအ် ရပ်ကော်ဏာအိုတ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သၟတ်တအ် နကဵုနဲကဲဇဳ တိတ်အာဍုင်မ္ၚးအိုတ်ရ။ ညးသြန်နွံတအ်မ္ဂး သုင်စောဲ VIP Pass ထ္ပက်သြန်ကဵုဗၠာဲသၟိင် (လဝက) ပၞာန်တအ်ဗွဲမဂၠိုင်တုဲ တိတ်အာဂၠံင်လုပ်သၞောဝ်အိုတ်ရ။ ညးသြန်အောန်တအ်ဂှ်မ္ဂး ကၠတ်တိတ်အာဂၠံင်ပယျဵု ဟွံလုပ်သၞောဝ် ဍုင်ဇိုင်ဝုတ်ဒိုဟ် အကြာအန္တရာဲနာနာရ။ စိုပ်အာဍုင်သအာင်တုဲ ကမၠောန်ၝဂွံဂှ် ခိုဟ်ဟ်ပရေအ်ပရေအ် ဒးကၠောန်အာဟဂှ်ရ။ ဟိုတ်နူကဵုက္ဍိုပ်သကိုပ်ပၞာန် ကြအ်အဝဵုတုဲ သၟတ်ကောန်ဍုင်တအ် အနာဂတ်ကၠေံအာ အကြာရုင်ကမၠောန်၊ အကြာကမၠောန်သိုင်ခၞံတိုက်၊ အကြာကမၠောန်တမ္ၚာဂၠုင်ဇာ ဍုင်သအာင်တအ်အိုတ်ရ။
ဘဝညးသ္ၚိကၟိန်ဒပ်ပၞာန်ဍောတ်တ်ဂမၠိုင်
ၜိုန်ရတင်လဝ်ယၟု ပကောံဒြဟတ် ပရေင်ယိုက်ဂၠေင်ပၞာန်ကီုလေဝ် ဟိုတ်ဒၟါနူကၠောန်သ္ပဒၟံင် နနဲအဓမ္မ ရပ်ဏာ ကော်ဏာအနိင်အထတ်တုဲ ညးဍုင်ကွာန်တအ် စကာတဴဝေါဟာ ရပ်ပဝ်တာရ။ ပရေင်ဒးဒုင်ရပ်ပဝ်တာဏအ် ကောန်ညးဍုင်ကွာန် ဓမ္မတာတအ် သၟးဟွံသေင် ဒးဒုင်ရပ် ကောန်ဇာတ်သ္ၚိကၟိန် ပ္ဍဲဒပ်ပၞာန်တအ်လေဝ် ဒးဒုင်ရပ်ဒၟံင်နွံရ။ လောန်ကၠုင်ခြာဟွံလအ်ဏအ် ပရိုင်ပြးဒၟံင် လတူလပှ်ကျာမွဲပရိုင်ဂှ် ဒဝ်ဌေဂှ် ဒှ်မိကောန်တြုံ(၃)တၠတုဲ ကောန်ဇၞော်ၜါဂှ် ယိုက်ဂၠေင်ဒၟံင်တာလျိုင်ပၞာန်ရ။ ဒှ်ပေါဲဗတိုက်တုဲ ကောန်နွံပ္ဍဲပၞာန်ဂှ် ချိုတ်အာမွဲရ။ ခြာဟွံလအ်ဂှ် ကောန်ဍောတ်သှ်ေဒၟံင် ပ္ဍဲဒဝ်ဌေဂှ် ဒးဒုင်ရပ်ဏာပဝ်တာပၠန်တုဲ ဒဝ်ဌေမဒှ်မိကောန်ပၞာန်ၜါဂှ် ဒးဒုင်စသိုင်ဟွံသာရ။
ဒဝ်ဌေဂှ် ဒှ်ဗြဴကၟာဲတုဲ ကောန်သှ်ေမွဲဂှ်ရ ကၠောန်ဗ္စဒၟံင်ဒဝ်ဌေရ။ ကောန်ဂှ်လေဝ် နွံကဵုသမ္ဘာတုဲ သမ္ဘာဂှ်လေဝ် ယိုက်လဝ်ဂဝ်ဂၞဴ နွံကဵုယဲဒိုက်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဒဝ်ဌေဂှ် ချူပရေင်ဒဒှ်ဇကု ဒးဒုင်စသိုင်ဒၟံင်တအ်ဂှ်တုဲ ပတိုန်ဏာလတူပှ်ကျာ အာတ်မိက်ကဵုဗလးကောန်ဇကုရ။ ဟိုတ်ဒၟါနူပတိုန်ုဒး လတူလပှ်ကျာတုဲ တ္ၚဲယးဂတဂှ် ညးမဒှ်သကိုပ်ဗိုလ်ပၞာန်ကျာ အံင်မေန် နူကဵုဒပ်(၂၀၃၀) နကဵုအလဵုဇကုညးတေံ ကၠုင်ရပ်ဏာ ဒဝ်ဌေ ပ္ဍဲသ္ၚိရ။ ပရေင်ပရူဏအ် နူကဵုသ္ၚိကၟိန်ဒပ်ပၞာန်တၞဟ်ဟ်တအ်လေဝ် အာတ်မိက်ဒၟံင်အိုတ်ရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ဒဝ်ဌေဂှ် ဟွံဗၠးတိတ်ကၠုင်ဏီရ။
ဒပ်ပၞာန်တၠအဝဵုတအ်မ္ဂးဂှ် ကေမ်ၛာပ်လဝ်အဝဵု လတူညးဍုင်ကွာန် ဓမ္မတာတအ် သၟးဟွံသေင် ညံင်ရဴဂလာန်ညးဟီုစ ကဇၞော်စကဍောတ် ကဍောတ်စကောန်ၚုဲ ကောန်ၚုဲစထၜိုဟ်ဍာ်တုဲ ဒးကဵုဂုဏ်သိက္ခာ အဝဵုဍေံမ္ဂး မၞိဟ်ပ္ဍဲဍေံ ညံင်ရဴဒဝ်ဌေဂှ် ဒက်ဝဲတုဲ ကၠုင်ရပ်ဏာ ဒဵုစိုပ်တၞိန်သ္ၚိရ။ ပရေင်ဏအ် မြဟ်တမ္ညဝ်ဒၟံင်တုဲ ဒပ်ပၞာန်ဂှ် ရံင်ကဵုပရေင်စန်ဒက်လီုတုဲ ကာလဗလးပတိတ်ဒဝ်ဌေ ကာလဒှ်လေဝ် ဒှ်မာန်ရ။ ဆ္ဂး ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ် ကြေပ်ဒၟံင်ကောန်ပၞာန်တုဲ တဟင်ဒၟံင်ဒြဟတ်ကောန်ပၞာန်ဂှ်ရ ဒဝ်ဌေဂှ် ၜိုန်ရဒှ်မိယာဲကောန်ပၞာန်ကီုလေဝ် အကြာမိဌေပၟိက်ဆန္ဒဟွံပါဂှ် ကောန်ဇကုဒးဒုင်ရပ်ဏာ နကဵုအနိင်အထတ်ရ။ ပါဲနူဒဝ်ဌေတုဲ မိယာဲကောန်ပၞာန်တၞဟ်ဟ်လေဝ် ပရိုင်ဟွံပြာကတ် ဒးဒုပ်ရပ်ဏာလဝ် နကဵုအနိင်အထတ်နွံချိုတ်ပၠိုတ်ရ။ ဂတနူဏအ်လေဝ် အကာဲအရာဗီုဗီုတအ်ဏအ် ကြက်နွံအာချိုတ်ပၠိုတ်ရ။
ပရေင်ရပ်ပဝ်တာဏအ် လၟုဟ်မ္ဂး အကာဲအရာသာတုဲ ဂၠိုင်ကၠုင်ရ။ လ္ပာ်ဒေသဗၟာအညာတေံ သၟတ်မၞိဟ်တြုံတအ် အောန်အာဗွဲမလောန်ရ။ ဒေသတအ်ဂှ်မ္ဂး လဒေါဝ်တ္ၚဲလေဝ်ရပ်၊ တိုန်အာလတူသ္ၚိတုဲရပ်၊ အကြာဖျာဍာ်လက်ဖက်လေဝ်ရပ်ဒၟံင်တုဲ မိမသၟတ်တအ် ဒးဒုင်ဖအိုတ်ဒၟံင်သြန် ကိုဋ်ကဵုစှော် ကိုဋ်ကဵုကၠံ သွက်သ္ဂောံနုက်ပတိတ် ကောန်ဇာတ်ဇကုအိုတ်ရ။ နုက်ဟွံမာန်မ္ဂး သၟတ်တအ်ဂှ် ဒးဒုင်ပလံင်ဏာ ဘာဗ္တောန်ကွတ်ပၞာန်တအ်အိုတ်ရ။
ဆဂှ်သၟးဟွံက ပၞာန်တအ်ဂှ် ပတောံလကျာ်တုဲ နကဵုကယျိုင်လကျာ်လေဝ် ဗက်ရပ်ဒၟံင်နွံရ။ သၟတ်ကောန်ပၞာန်တအ်ဂှ် ဟိုတ်နူဒးဒုင်ရပ် နကဵုအနိင်အထတ်ကီု၊ ဟိုတ်နူပရေင်ဆဵုဂဗ အောန်ကီုတုဲ စီုပ်အာဗလးမုက်ပၞာန်တေံ ချိုတ်ဂၠိုင်ဂျိုင်အောန်ရ။ လၟုဟ်မ္ဂး ဟိုတ်နူသကိုပ်ဗိုလ်ပၞာန်တအ် ကြအ်ဗေဒင်တုဲ ဝေင်ပၞာန်နကဵုလၟိဟ်ဂၞန် ၄၉၂၆ ပံင် ၂၁ ဂှ် သၟတ်ဒးဒုင်ယိုက်ဂၠေင်ပၞာန်တအ် လမျီုဒးအိုတ်အာပၠန်ရ။
သရုပ်ကၠေံမ္ဂး ဍုင်ဗၟာဂှ် သ္ပပတံနူပၠောပ်လမျီု သၞောဝ်ယိုက်ဂၠေင်ပၞာန်တုဲ သၟတ် ကေုာံ ညးဍုင်ကွာန်တအ် စိုတ်ဖေက်လကိုတ် သၠုင်တိုန်ကၠုင်ရ။ သၟတ်တအ် သီုဟၟဲကဵုပၟိက်ဆန္ဒ ဒးဒုင်ဓရတ်ဗ္တောန်ကွတ်ပၞာန်၊ ကွတ်ပၞာန်ဂှ်လေဝ် ဗ္တောန်အာ ပ္ဍဲအခိင်ဂၠေံဂၠေံ သီုကဵုဟွံချိုတ်ပၠိုတ်ဂှ် ဒးဒုင်ပလံင်ဏာဒၟံင် ပ္ဍဲမုက်ပၞာန်တေံအိုတ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သၟတ်တအ် သွက်သ္ဂောံတိတ်ဗၠးနူဘဝ ဒးလုပ်ယိုက်ဂၠေင်ပၞာန်တၠအဝဵုဂှ် ပံင်လမျီုတုဲ မ္ဒးဂြိပ်ပါဲဓလေတ် ဒဴတိတ်ဍုင်မ္ၚးအိုတ်ဂှ်ရ ဘဝအနာဂတ်သၟတ်တအ်ကျေဝ်ဝ်ဂှ် ကၠေံကၠက်အာ ပ္ဍဲခေတ်တၠအဝဵုပၞာန်တအ်အိုတ်ရောင်။