ပ္ဍဲရာသဳခၟာဲၜုက်သၞာံဏံဝွံ အပ္ဍဲဗွဝ်ဖျာတွဵုရးဍုင်မန်ကဵု ကရေင်ဂှ် ခၟာဲၜုက်မွဲပသာ ၚုဟ်ပံက်ဒၟံင် (၂၀၀၀) ဒကေဝ်ဓဝ်တုဲ ၚုဟ်အောန်စှ်ေနူသၞာံတုဲကၠုင်တေံ ကြပ်ကဝက်ဒှ်ရောင် ဂွံတီကေတ် နူညးတဵုလွဳၜုက်တံရ။
ခၟာဲၜုက်ဂမၠိုင်ဂှ်ဝွံ စပ္တံနူဂိတုသေပ်တေမ်ဗာမံက်ဂှ် ညးတဵုလွဳတံ စၜံက်ခဲါသွံမံင်တုဲ ဟိုတ်နူဟွံဂွံၚုဟ်ခိုဟ် ဗီုသၞာံကၠာတေံဂှ်ရ ညးၜံက်ခဲါသွံအောန်ဒၟံင်ရောင် ဂွံတီကေတ်ရ။
ပ္ဍဲရာသဳခၟာဲၜုက်သၞာံတုဲကၠုင်တေံဂှ်ဝွံ မွဲပသာ စဵုကဵု (၄၀၀၀) ဒကေဝ် ကလိဂွံၚုဟ်ကီုလေဝ် အခိင်လၟုဟ်ဏံ မွဲပသာ အကြာပွဳပွူ (၂၀၀၀) ဒကေဝ်ဓဝ်ဟေင် ဒးသွံရာန်မံင်ရောင် ညးသွံရာန်ခၟာဲၜုက် နူပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု၊ ဒေသအဆက်စပ် မန်-တၞင်သဳ မွဲတၠဂှ် ဟီုရ။
“သၞာံဏံဂှ် ဟွံတုပ်ကဵုသၞာံတုဲတေံပုဟ်။ စပံက်ၚုဟ်ဂှ် ၚုဟ်စှ်ေအာကွေံကွေံရ။ မွဲပသာ ဂွံ (၂၀၀၀) ဒကေဝ်ဓဝ်ရ။ သၞာံတုဲတေံဂှ်တှ်ေ စပံက်ၚုဟ်ဂှ် ဂွံၜိုတ် (၄၀၀၀) ဒကေဝ်ပြင်ရ။ ဆဂး ဗြဲအိုတ်တှ်ေ ၚုဟ်ဂှ် ဠတိုန်တှ်ေ က္လေင်တိုန်မာန်ရ။ ဆဂး လၟုဟ်ဂှ် စှ်ေမံင်ဏောင်” သာ်ဝွံ ညးဟီုရ။
ခၟာဲၜုက်ဂမၠိုင်ဂှ်ဝွံ ၜံက်ခဲါတုဲ ညးသွံအတိုင်ဍုက်ဍုက်လေဝ်နွံရ။ ညးလ္ၚဵုတံဂှ် ဗကှ်တုဲမှ က္လေင်သွံလေဝ်နွံရ။
အတိုင်ၚုဟ်ပံက်ဒၟံင် ပ္ဍဲဗွဝ်ဖျာလၟုဟ်ဏံမ္ဂး ခၟာဲၜုက်ဍုက်ဍုက်မွဲပသာဂှ် ၚုဟ်နွံဒၟံင် အကြာ (၂၀၀၀ – ၂၂၀၀) ဒကေဝ်တုဲ ခၟာဲၜုက်ကှ်ကှ်မွဲပသာမ္ဂး ၚုဟ်နွံဒၟံင် အကြာ (၁၁၅၀၀ – ၁၂၀၀၀) ဒကေဝ်ရောင် ဂွံတီကေတ်ရ။
ၚုဟ်ခၟာဲၜုက်ဝွံ တန်တဴဒၟံင် လ္တူဇြဟတ်ရုင်စက်ရာန်ကဵု ခြိုင်စွံဂှ်တုဲ ခၟာဲၜုက်ပေင်မံင် ပ္ဍဲရုင်စက်မ္ဂး ၚုဟ်မးစှ်ေအာမာန်တုဲ ဇြဟတ်ရာန်ဂၠိုင်/သၠုင်တိုန်မ္ဂး ၚုဟ်မးက္လေင်သၠုင်တိုန်ကၠုင်မာန်ရောင် ညးလ္တူဂှ် ဆက်ဟီုလဝ်ရ။
“နူရုင်စက်ရာန်ခၟာဲၜုက်တံ ပံက်လဝ်ၚုဟ်တုပ်တုပ်ရ။ ဆဂး မွဲဒၞာဲကဵုမွဲဒၞာဲ ၚုဟ်မး ကွာအာညိညရ။ ဥပမာ – လ္ပာ်ဍာ်ဗု ဂွံၚုဟ်ဏံကီုလေဝ် လ္ပာ်ရေဝ်၊ လ္ပာ်လှာဒကှ်ကဵု လ္ပာ်ထဝဲါဂှ်တှ်ေ ၚုဟ်ကွာအာညိညရ။ ဆဂး သၞာံဏံ ၚုဟ်စှ်ေရ” သာ်ဝွံ ဟီုရ။
ပ္ဍဲသၞာံတုဲကၠုင်တေံဂှ် နူကမ္ပဏဳဍုင်သၟာင် ကေုာံ ကမ္ပဏဳဂျပါန်တံ ရာန်ခၟာဲၜုက်ဂၠိုင်ဂှ်ရ ဇြဟတ်ရာန်သၠုင်တိုန်တုဲ ၚုဟ်မးလေဝ် သၠုင်တိုန်ကီုရောင် ညးဗြဴသွံရာန်ခၟာဲၜုက် နူပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်မွဲတၠ ဟီုရ။
ပ္ဍဲသၞာံဏံဝွံ ကမ္ပဏဳကြုက်ဂမၠိုင်ဟေင် ရာန်ဒၟံင်အဓိကတုဲ ကမ္ပဏဳမရာန်ဒၟံင် ပ္ဍဲသၞာံတုဲကၠုင်တေံလ္ၚဵု ရာန်အောန်စှ်ေကၠုင်ဂှ်ရ ၚုဟ်မးခၟာဲၜုက်စှ်ေ ဒှ်မာန်ရောင် ညးဟီုရ။
“သၞာံကၠာတေံဂှ်တှ်ေ ကမ္ပဏဳဂျပါန်ကီု သီုကမ္ပဏီ ကၟိန်ဍုင် (၃) ဍုင်တံ ရာန်မံင်တှ်ေ ၚုဟ်တိုန်ရ။ သၞာံဏံ ကမ္ပဏဳကြုက်တံရ ရာန်မံင်ခၟာဲၜုက်တှ်ေ ဗီုဒးစိုတ် ဖျေံၚုဟ်ဂွံရ။ ကမ္ပဏဳဍုင်တဂှ် ဟွံကၠုင်ရာန်ဗီုကၠာတေံဂှ်တှ်ေ ဟိုတ်နူပရေင်ဂၠံင်ဍာန်ဆက်စၠောံ၊ အခေါန်၊ ပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂှ်လေဝ် ဒှ်မာန်ရ” သာ်ဝွံ ညးဗြဴသွံရာန်ခၟာဲၜုက်ဂှ် ဟီုရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးတဵုလွဳခၟာဲၜုက်လ္ၚဵုတံ ဟွံၜံက်ခဲါမွဲသာ်ဏီတုဲ မင်ရံင်ဒၟံင် အကာဲအရာၚုဟ်မးနွံရောင် ဂးရ။
ခၟာဲၜုက်ဂကူအရံင်ဗု၊ သာ်မိတ် ကေုာံ အရံင်သာ်မိတ်ခပဵု (ပန်းရောင်) ဂမၠိုင်ဝွံ အပ္ဍဲဗွဝ်ဖျာကၟိန်ဍုင်ဂှ် ဒှ်သွံရာန်ဂၠိုင်အိုတ်တုဲ နကဵုကှ်ကှ်ဂှ်လေဝ် ပလံင်ဗ္စိုပ် ဇရေင်ဍုင်သၟာင်တေံဂၠိုင်မံင်ရောင် ဂွံတီကေတ်ရ။