လိက်ပရေင်၊ ယက္ခဂုမ္ဘဏ်

ပ္ဍဲကဵုဒေသအဂၞဲအာယှ အလဵုအသဳကြုက်တအ် ဗက်ဗတိုက်သရိုဟ်ကၠေံဒၟံင် ကမၠောန်လီဠာန်သြန် လ္တူလပှ်ကျာတအ် အဆက်က်ရ။ ညးမဆက်စပ်ပါလုပ် အပ္ဍဲကမၠောန်ဂှ် ဗေဝ်သုက်ၛိင် ကေုာံ ကောန်မၞုံယၟုဗေဝ်ယေန်ၛာန် ပံင်ဖအိုတ်မၞိဟ်မသုန်တၠ ပ္ဍဲကဵုဂိတုနိုဝ်ဝေန်ပါ ၄ ဂှ် ကြုက်တအ် ကဵုဒုဟ်ဒဏ် ဖျေံပၟိင်ဂစိုတ်ရ။

ဂကောံသ္ၚိကၟိန် “ဗေဝ်” ၂၁ တၠ ကေုာံ ဂကောံပြဝါညးတအ် နကဵုဒုဟ် ပရေင်လီဠာန်၊ ပရေင်ဂစိုတ်မၞိဟ်၊ ပရေင်ပျဲပျာံသ္ပမာန် ကေုာံ ပရေင်ရာဇာဝတ်တၞဟ်ဟ်ဂမၠိုင် ကလိလောန်လဝ်တုဲ နူကဵုဝေပ်သာ် ရုင်သၞောဝ်ဓဝ်ညးဍုင်ကွာန် “ယှာန်ကျာန်” တွဵုရးကောန်ဒုင် ဍုင်ကြုက် ချူဗမံက်လဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။

ဂကောံသ္ၚိကၟိန် “ဗေဝ်” ဂှ် က္ဍိုပ်သကိုပ်ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ် ထ္ၜင်သၠုင်ကၠုင်လဝ် အဆက်က် နဒဒှ်ညးသပ္ပုရိုဟ်တုဲ ပ္ဍဲဒေသကိုဝ်က ဍုင်လုက်ဂါင်ဂှ် ဇၞော်မောဝ်ကၠုင် နကဵုကမၠောန် ရုင်ကာဇြဳနိုဝ်၊ နာ်ကလာပ်၊ ဟိုဝ်တေဝ်တအ်ရ။ လက်ကြဴဏအ် ပြံင်လှာဲဂတးကၠေံ ကမၠောန်လီဠာန်သြန် လ္တူလပှ်ကျာ ကော်ဂး (ကျားဖြန့်လုပ်ငန်း)ရ။ သွက်ကမၠောန်လီဠာန်သြန် လ္တူလပှ်ကျာဂှ် သ္ဒးသုင်စောဲ သၟာကမၠောန်လုပ်လၟိဟ်ကဵုလ္ၚီတုဲ ကော်လီလဝ် သၟာကမၠောန် ဗွဲမဂၠိုင်ဒှ်ကောန်ဍုင်ကြုက်ရ။ သၟာကမၠောန်တအ်ဂှ် ဒးဒုင်စကာ ဖအောဝ်ကဵုလီဠာန်သြန် ဒဝ်ဠာအမေရိကာန် လုပ်လၟိဟ်ကဵုဗဳလဳယာန်တုဲ ခြိုင်လဝ်သၟာကမၠောန်တအ်ဂှ် တိတ်မ္ၚးဟွံဂွံရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အိုတ်ကၞောတ် ဒးဒုင်ရပ် နူကဵုအလဵုအသဳကြုက်ရ။

ညးမ္ဒးဒုင်ဖျေံပၟိင်ဂစိုတ် နူအလဵုအသဳကြုက်တအ် ၅ တၠဂှ် ဗေဝ်သုက်ၛိင်၊ ဗေဝ်ယေန်ၛာန်၊ ယာန်လဳကျေန်၊ ဟူယှုက်ဂျေန် ကေုာံ ၛာန်ဂေါန်ဂျဳတအ် မဒှ်ရ။ ဂကောံသ္ၚိကၟိန် “ဗေဝ်” မသှ်ေသၟေဟ် ၂ တၠဂှ် ဒးဒုင်ဗဒေါံလဝ် နူပၟိင်ဂစိုတ်တုဲ ၅ တၠဂှ် ဒးထံင်မွဲလ္အိတ်အာယုက်၊ ၉ တၠဂှ် ဒးဒုင်ဒုဟ်ဒဏ် ထံင် ၂၀ သၞာံရ။ ဂကောံသ္ၚိကၟိန် “ဗေဝ်” တအ်ဂှ် လောန်ကၠုင်တေံ ကေင်နွံကၠုင်သီုဒပ်ပၞာန်တုဲ ရုင်ကမၠောန်လီဠာန်သြန် လ္တူလပှ်ကျာ ကေုာံ ရုင်ကာဇြဳနိုဝ် နွံလၟိဟ် ၄၁ ဒၞာဲရောင် ညးတာလျိုင် အလဵုအသဳကြုက်တအ်ဟီုရ။

သြန်ပရဲနူကမၠောန်လီဠာန်သြန် ကေုာံ ဝေင်ၛင်လံင်သြန် ဂကောံသ္ၚိကၟိန် ‘ဗေဝ်’ တအ်ဂှ် ကလိဂွံလဝ် သြန်ယောန်(မ်) ၂၉ ဗဳလဳယာန် (ဒဝ်ဠာ ၄ ဗဳလဳယာန်)နွံတုဲ ဂစိုတ်ကၠေံလဝ် သၟာကမၠောန် ကောန်ဍုင်ကြုက် ၆ တၠ၊ နအလဵုဇကုဇကု ဂစိုတ်ကၠေံဂှ် မွဲတၠ၊ တက်ပျဲပျာံလဝ် သၟာကမၠောန်တအ်ဟွံအောန်ရောင် နူမဳဒဳယာအလဵုအသဳဍုင်ကြုက် ဗမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။

လောန်ကၠုင်ဂိတုသေတ်တေန်ပါတေံလေဝ် အလဵုအသဳကြုက်တအ် ဖျေံကၠုင်ပၟိင်ဂစိုတ် ဂကောံသ္ၚိကၟိန် “မေန်” ၁၁ တၠ နွံကၠုင်တုဲရ။ ဂိုဏ်ရာဇာဝတ် ဂကောံသ္ၚိကၟိန် “မေန်” ဂှ် ဟိုတ်နူဆက်စပ်ကဵုကမၠောန်လီဠာန်သြန် လ္တူလပှ်ကျာတုဲ ဗၠာဲသၟိင်ဍုင်ကြုက်တအ် ရပ်ဏာမေန်ယှုက်ၛာန်ရ။ မေန်ယှုက်ၛာန်ဂှ် ပါလုပ်ဒၟံင်ပ္ဍဲတာလျိုင် ပ္ဍဲဂကောံက္ဍိုက်ပ် ပရေင်အုပ်ဓုပ်ဒေသကိုဝ်က ပ္ဍဲကဵုသၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုနိုဝ်ဝေန်ပါတေံရ။ အခိင်ဒးဒုင်ရပ်ဂှ် မေန်ယှုက်ၛာန် နကဵုသေနာတ် ဇကုဇကု ပတိတ်ဒြဟတ် သွက်သ္ဂောံပန်ဂစိုတ်ဇကုဏီရ။

ဂကောံသ္ၚိကၟိန် “မေန်” ဂှ် အကြာသၞာံ ၂၀၂၀ တေံ နကဵုအရီုအဗင် ညးက္ဍိုက်ပ်ပၞာန်သီအဝဵု မေန်အံင်လှာင် ဣဒ္ဓိအဝဵုဇၞော်သၠုင်ကၠုင် အကြာဒေသကိုဝ်ကရ။ ပ္ဍဲဒေသကိုဝ်ကမ္ဂး ပိုန်ဒြပ်သိုက်အိုတ်၊ သြဇာတောအိုတ်ဂှ် ဂကောံသ္ၚိကၟိန် “ဗေဝ်” တအ် ဒှ်မုက်ဂၞန်မွဲရောင် သ္ဂးရ။ ပ္ဍဲဒေသကိုဝ်ကတေံ နကဵုအရီုအဗင် ဂကောံဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ် မဇၞော်မောဝ်တောတက်ကၠုင်လဝ် ဂကောံသ္ၚိကၟိန် “ဗေဝ်” ကေုာံ ဂကောံသ္ၚိကၟိန် “မေန်” တအ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုပေါဲပၞာန် ၁၀၂၇ တေံ ဒပ်ပၞာန် MNDAA တအ် သီကေတ်ထောံအဝဵု၊ သြဇာတအ်ဂှ်တုဲ ဒးဒုင်ရပ်ကဵုအလဵုအသဳ ဍုင်ကြုက် နကဵုဒုဟ် ပရေင်လီဠာန်သြန် လ္တူလပှ်ကျာရ။

◾ဗေဝ်သုက်ၛိင်ဂှ် ညးဂှ်ရော

ဗေဝ်သုက်ၛိင်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုသၞာံ ၁၉၉၂ တေံ အခိင်ယာန်မဝ်လျာန် ဒးဒုင်တးပါဲကၠေံ နူကဵုဂကောံ MNDAA ဂှ် ဒှ်ညးကဵုကၠုင်လဝ် အရီုအဗင် အပါဘုင်ကျာယှေန် (ညးက္ဍိုက်ပ် ဒပ် MNDAA) ရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ပ္ဍဲကဵုသၞာံ ၂၀၀၉ တေံ ကတဵုဒှ်ပရေင်ကလိုက်ကၟဵုကိုဝ်ကတုဲ ဗေဝ်သုက်ၛိင် ပံင်ကဵုဒပ်ပၞာန်ဗၟာရ။ လက်ကြဴဂှ် ပ္ဍဲဒေသကိုဝ်က ဣဒ္ဓိသြဇာ ကလေင်တောကၠုင်ပၠန်တုဲ စဵုကဵုဗေဝ်သုက်ၛိင် ဒှ်ကၠုင်အမာတ် ညးစၞးကၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ ပ္ဍဲဗော်ဇာဒိသိုင် ဂွံဒုင်ထ္ၜင်သၠုင် နူကဵုဒပ်ပၞာန်ဗၟာ နဒဒှ်ညးသပ္ပုရိုဟ်မွဲရ။

ဗေဝ်သုက်ၛိင်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုသၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုဒဳဇြေန်ပါ ၁၀ တေံ နကဵုဒုဟ်သံသယ ကမၠောန်လီဠာန်သြန် လ္တူလပှ်ကျာ အလဵုအသဳကြုက်တအ် ပတိတ်ကၠုင်လိက်ပၟိင် သွက်သ္ဂောံရပ်တုဲ ခြာဟွံလအ် လအ်အာပွိုင်မွဲဂိတုကဝက်ဂှ် ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု မေန်အံင်လှာင် ပအပ်ကဵုအလဵုအသဳကြုက် ပ္ဍဲဍုင်နေပျဳဒဝ်ရ။ ကရောံဗေဝ်သုက်ၛိင်ကီု သီုကဵုဂကောံသ္ၚိကၟိန်ညးတေံ ၂၁ တၠ ပ္ဍဲကဵုသၞာံ ၂၀၂၅ ဂိတုဂျူလာင်ဂှ် ဒးဒုင်ပတိုန်ဂဗုတ်ရ။ ပ္ဍဲဂိတုနိုဝ်ဝေန်ပါ ၄ ဂှ် ဒးဒုင်ဖျေံသ္ဂုတ်သွာတ် နကဵုပၟိင်ဂစိုတ် ကေုာံ ပၟိင်တၞဟ်ဟ်တုဲ သွက်ဂကောံသ္ၚိကၟိန် “ဗေဝ်” ဂှ် ဒှ်အခိင်တ္ၚဲပၠိုတ် အုပ်ကၠေံနိဂီုရောင် မ္ဒးဟီုရ။

သရုပ်ကၠေံမ္ဂး တၠအဝဵုပၞာန်ဟီုမ္ဂးဂှ် အခိင်ဍေံနွံပၟိက် အခိင်ဒှ်ဂုဏ်ဖဵု သွက်ဒပ်ပၞာန်ဍေံမ္ဂး ဍေံလွဳ သၞေံသၞဴလဝ် ဗ္စဖျုင်လဝ်ခိုဟ်ဟ်တုဲ အခိင်ဟွံဒှ်ဂုဏ်ဖဵု သွက်ဍေံတအ်မ္ဂး ဍေံဝးကအ်ဇြောတ်ဆီ ညံင်ရဴကၠအရိုင် မလွဳဗ္စဖျုင်လဝ် ပ္ဍဲသ္ၚိမၞိဟ်တအ်ကီုရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂကောံသ္ၚိကၟိန် “ဗေဝ်” ဂှ် ဘဝမ္ဒးအုပ်အာနိဂီု ပ္ဍဲသကေမ်တဲ တၠအဝဵုပၞာန်မွဲဘဝ နကဵုဝင်ပရေံပရေံရောင်။