လိက်ပရေင်၊ သ္ဂံင် ပၠတရဴ

(က) သဘာဝ သၟတ်

ဇၟာပ်မၞိဟ်တံဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မ္ဂး ဒးတတ်ကၠောံအာ ဘဝသၟတ်တံရ။ နူကဵုဘဝသၟတ်ဂှ် ပိုဲတံ ကတ်ပညာ၊ ပံင်ဖက်ရဲသကအ်၊ ဆက်စၠောံ ဆက်ဆောံကဵု ညးဂမၠိုင် ကေုာံ ပံင်တောဲကၠောန်ကမၠောန်လေပ်တုဲ တိုန်အာ ဘဝညးဇၞော် အာက္ဍိုပ်ညးဂမၠိုင်မာန်ရ။

သဘာဝသၟတ်တံဂှ် လညာတ်တပ်တး အးဇ္ၚးတဴရ။ သဘာဝသၟတ်တံ ဗွဲအပြောံဝွံ –

(က) ဟွံမွဲပၟိက်ကဵု ပရေင်ဍဵုဍိုက်တုဲ နွံပၟိက်ကဵု ပရေင်ဓရ်ဍာံရ။

(ခ)   ဒုင်ဂိ သၠးဂုန်ဖဵု သွက်ညးဂမၠိုင်မာန်ရ။

(ဂ)   နွံပၟိက်ကဵုပရေင်သၠးပွးရ။

(ဃ)  ရုန်ဂစာန် သွက်ပြံင်သၠာဲတၟိတံနွံရ။

ဆဂး ဟိုတ်နူကဵု ဍုင်ပိုဲဂှ် ဒှ်မံင်ပဋိပက္ခပၞာန်ကီု ဟိုတ်နူကဵု အလဵုအသဳပၞာန်တံ အုပ်ဓုပ်လဝ်ဍုင်တုဲ အခိင်တ္ၚဲဏံမ္ဂး သၟတ်တံ ဒးဒုင်ဍဵုဍိုက်မံင် ဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။

သၟတ်တံ ပါလုပ်ချဳဒရာင်မံင် သွက်ပရေင်ဂကူ သွက်ပရေင်ပရဟိတ ဗွဲမဂၠိုင်တံဂှ် မံင်တန်တဴအာ ပ္ဍဲကဵုသၟဝ်တဲ တၠအဝဵုပၞာန်တံ ဟွံလောဲသွာရ။ ပၞာန်ဗၟာတံ ဗက်ရပ်ရ။

တၟော်ရံင်ကဵု ပၞာန်ဗၟာတံ သီအဝဵု နူအခိင် ၂၀၂၁ တေံကီု သၟတ်ဂကူဗၟာတံ ပါလုပ် ပ္ဍဲကဵုပၠန်ဂတး ဒစဵုဒစးတၠအဝဵုပၞာန်တံ အတိုင်အလုံမွဲဍုင်ရောင် ဟီုစဂွံရ။ ဟိုတ်နူအသိင်ပၞာန် သၠုင်တိုန် ဒြဟတ်ကောန်ပၞာန်ဗၟာတံ အောန်တုဲ လၟုဟ် ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတံ တံင်ကေတ်သၟတ်တံ အဓမ္မ ကဵုလုပ်ပၞာန်ရ။ အကြာဂှ် သၟတ်မန်ပိုဲ ပါလုပ်အာ တၟာဂလိုင်ရ။ ပ္ဍဲကဵုတွဵုရးဍုင်မန်ဂှ် တၠအဝဵုပၞာန်တံ တံင်ဂွံဏာ သၟတ်တံ လၟိဟ် (၃၀၀၀) ပြင်အာကီုရ။

ဆဂး ပ္ဍဲကဵုပၠန်ဂတးမန်ဂှ် သၟတ်မန်တံ ပါလုပ်အောန်မံင်ဏီ ဟီုစဂွံရ။ မုဟိုတ်ရော။

(ခ) အရေဝ်ဝိဝိင်၊ သၟတ်မန်တံ ဒးဒုင်သ္ပကွး

ဘဝသၟတ်မန်တံ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် အခေါင်အရာကတ်လ္ၚတ်ဂှ် အောန်ရ။ ဇၞော်ဂေါဝ်ကၠုင် အတိုင်အခိုက်ကၞာတုဲ အခေါင်အရာကတ်လ္ၚတ်ဂှ် ဒးဒုင်ကၟာတ်လဝ် အဆက်ဆက်ရ။ ဟိုတ်နူကဵု လညာတ်တံ ဟွံသ္ၚောဲကွေံတုဲ အတိုင်ခမဳသင်ကဵု ညးဇၞော်တံ ဒလေံဗတောန်ဟေင် ပါအာဂၠိုင်ရ။ ဒးဒုင်သ္ပကွးဂှ် ဂၠိုင်တုဲ အတိုင်ညးဇၞော်တံ ခမဳသင်တံ စကာဂှ်ရ ဗၠိုက်အာတုဲ ညးမဂၠာဲ ပရေင်တဴတက်ဂှ် အောန်ရ။

ပ္ဍဲကဵုပ္ၚံက်ပၠန်ဂတးတၟိဏံလေဝ် မုဟိုတ် ဒြဟတ်သၟတ်တံ အောန်ရော၊ မုဟိုတ် သၟတ်တံ လုပ်ကၠုင်အောန်ရောဂှ်လေဝ် ဟိုတ်နူကဵု ညးဇၞော်ဇၞော် အဓိက သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန် အပ္ဍဲဍုင်တံ ဓလုလဝ်မတ် ဟီုဂးလဝ် အရေဝ် သွက်သၟတ်တံ ဂွံဝိဝိင်ဂှ် ဂၠိုင်ရ။

အဃော ပၞာန်ဗၟာတံ သီအဝဵုတၟိတၟိတေံဂှ်လေဝ် “လ္ပလုပ်ထ္ၜးဆန္ဒ၊ ကိစ္စဏံဂှ် ကမၠောန်ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳရောင်၊ ဂုန်ဖဵု သွက်ဂကူပိုဲ မုဟွံမွဲရောင်” ဂးတုဲ လတူသၟတ်တံ ဒတူလိုင် သွက်ဓရ်ဍာံဂှ် စဵုဒၞာကၠုင်ရ။ လတုဲမ္ဂး “ဒပ်ပၞာန်တံဂှ် ဍေံဓဇန်မံင်၊ ဍေံရပ်ဏောင် ဍေံဂစိုတ်ဏောင်”ဂးတုဲ ဘပဠလေဝ် နွံရ။

အခိင် သၟတ်အလုံဍုင်တံ၊ လုပ်ပၠန်ဂတး ကုတၠအဝဵုပၞာန်တံဂှ်မ္ဂးလေဝ် “ပဋိပက္ခဏံဂှ် ပဋိပက္ခအကြာဗမာကဵု ဗမာတံရောင်၊ လ္ပလုပ်ပထုဲ”ရဴဝွံ သၟာပၠန်ဂတးတြေံ ပါလဝ် ဒေါံပန်ပှော် NCA တံကီု၊ သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန် အပ္ဍဲဍုင်ကီု ခမဳသင်ဇၞော်ဇၞော်တံကီု ဟီုဂးတုဲ ဓလုမတ်သၟတ်ညးဍုင်ကွာန်ရ။

အဓိကဝွံ ညးတံဂှ် ဖေက်အခေါင်အရာညးတံ ကၠေံအာ၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ညးတံလီုအာ၊ ခုင်ဂဇံညးတံ (ပံင်လဝ်ကဵု တၠအဝဵုပၞာန်) တုဲ ဓလုမတ် လတူညးဍုင်ကွာန် လတူသၟတ်တံရ။

ပ္ဍဲဍုင်ကရေင်ဍာဲ (ကယားပြည်နယ်) ဂှ် ဟိုတ်နူကဵုသၟတ်တံ ပါလုပ်တုဲ လက္ကရဴ ဒက်ပတန်ဍုင်ကရေင်ဍာဲ သၠးပွးမာန်ရ။ အကာဲအရာတ္ရဲဏအ်မ္ဂး ဍုင်မန်ဂှ် ဒးဆက်တန်တဴအာ သၟဝ်တၠအဝဵုပၞာန်တံဏီရ။

(ဂ) ဂဥုဲၜူမာဲ

တ္ၚဲဏံ သၟတ်မန်တံ စောဲလာံမံင်ဂဥုဲၜူမာဲ ဇၞော်ကဵုဒြဟတ်တုဲ မိမတံ ဒှ်ဒဒိုက်ရ။ ဆဂး ဗွဲမအောန်စိုတ် ဒးဆဵုကေတ်မွဲသာ်ဂှ် ညးမကူသာန် သွံမံင် ဂဥုဲၜူမာဲတံဂှ် ဂကူမန်တံ ဗွဲမဂၠိုင်ရ။ လ္ၚဵုတံဂှ် ဂကောံရပ်လွဟ်တံ နွံရ။ လ္ၚဵုတံဂှ် ညးမကေင်ကၠောန်လဝ် ပၠန်ဂတးတံလေဝ် နွံရ။ သွံကဵု ဂဥုဲချေံ ဂဥုဲၜူမာဲတံတုဲ ပတိတ်စပရဲ နူကဵု သၟတ်တံရ။

 မွဲအခိင်ဓဝ် ညးမကူသာန်သွံရာန်မံင် ဂဥုဲၜူမာဲ ဂကူမန်တံဂှ် ပံင်ဖက်လဝ်ကဵု တၠအဝဵုပၞာန်ဗၟာတံ ကၠောန်ၜိုတ် ပတိတ်စပရဲကီုရ။ လ္ၚဵုဂှ် ပံင်ကဵုဗၠာဲသၟိင်ဗမာ ဒေသမဆေင်စပ်တံတုဲ ကၠောန်စမံင်ရ။ လ္ၚဵုဂှ် ပံင်မံင်ကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတံရ။ သွက်ပရဲပရင်ဇကု သွက်အိန်ထံင်ဇကုတုဲ ကၠောန်စမံင် အကြာသၟတ်တံ ပလီုပလာ်မံင်သၟတ်တံ ပလီုပလာ်မံင် ကလောမသဇကုပၠန်တုဲ လညာတ်သမ္တီ ပူဂဵုတံဂှ် သဝ်ကွေံရ။

အရာဇီုကပိုက် ဂဥုဲၜူမာဲ လတူသၟတ်ဂှ် ဇၞော်ကွေံရ။ သၟတ်တံ စကာဂဥုဲၜူမာဲ စောဲလာံအာ ဂဥုဲၜူမာဲမ္ဂး ကၠာအိုတ် ပရေင်ပညာဂှ် လီုလာ်ရ။ စောဲလာံအာဂဥုဲ မဒးကေတ်မံင် သြန်လၟိုန်ကာလ နွံတုဲ ကၠတ်ဂၠံက်လေပ် မိမ ဒှ်ဒဒိုက်ရ။ ထပိုတ်ဂဥုဲ ဒးအာရုင်ဂဥုဲတုဲ သြန်အိုတ်ရ။ လွဳလွတ် ထပိုတ်နင် ဂဥုဲၜူမာဲကီုလေဝ် သၟတ်ကေင်ဒးလေဝ် ဂဥုဲၜူမာဲဂှ် ဟွံဒှ်ပကတိ ဒးဆောံလေင်ဘဝရ။

(ဃ) ကဵုဒြဟတ်ကုသၟတ်မန်ပိုဲညိ

သၟတ်မန်ပိုဲ အခိင်တ္ၚဲဏအ်ဂှ် ရံင်အာ ပ္ဍဲအသေအဟာန်မွဲမွဲမ္ဂး ညံင်ရဴ ဂွံဒြဟတ် ဒှ်ကီုလေဝ် တၟော်ရံင်ကဵု သၟတ်ကောန်ဍုင်အရင်တၞဟ်ဂမၠိုင်မ္ဂး အရာလညာတ်သမ္တီ ဗၠးၜးဂကူကီု အရာပရေင်ပညာကီု အရာစိုတ်ဓာတ်ဗၠးၜးကီု အောန်မံင်ဏီ။ ဝိဝိင်မံင်ကဵု ပရေင်ပေါဲသဘင် အရာမိပ်လဟိင် သီုကဵုဂဥုဲၜူမာဲတံ နွံဂၠိုင်မံင်ဏီ။

ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ညးဇၞော်ဇၞော်တံ တာလျိုင်နွံ သွက်ဂွံထ္ၜးဂၠံင်ဍာံပြသွက်သၟတ်တံ နွံတဴမံင် တၟာဂလိုင်ဏီရ။ အရာပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂှ် သၟတ်တံ ဒးတီကၠးလဝ်တုဲ ဂၠံင်တရဴဍာံဂှ် ဍေံတံ သွက်ဂွံရုဲစှ်ကေတ်မာန်ဂှ် ပၟိက်ဇၞော်ရ။ သွက်ဂွံကတ်ပညာတုဲ သွက်ဂွံဝေင်ပါဲ စပ်ကဵု စကာဂဥုဲၜူမာဲဂှ် ဒးထ္ၜးဂၠံင်ရ။ ဒးကေတ်အရေဝ် အတိုင်သၞောဝ် ကုညးမလီုပလာ်မံင် သၟတ်တံရ။ အရာဒတောဲကဝါ်ကဵု သၟတ်တံဂှ် ရန်လဝ် သွက်ဂွံသ္ပကွးဇကု သၟးဟွံသေင် နကဵုသၟတ်တံ ဂွံဒှ်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်အနာဂတ်ဂှ် ဒးဒတောဲကဝါ်အာရောင် ပတိုန်ထ္ၜးဏာ ပ္ဍဲကဵုတ္ၚဲသၟတ်မန် ဒဳဇြေန်ဗါ (၂၈) ဏံရ။

သၟတ်မန်တံဟေင် ဒးကေတ်ဍုင်မန်ရောင်။