မယံၚ် (ဍုၚ်မန်)
ဍုၚ်မန်တ္ၚဲဏံဝွံ မၞုံဒၟံၚ်သၟဝ်အုပ်ဓုပ်အဝဵုကၟိန်ဍုၚ် နကဵုသၞောတ်မဟာဝါဒဳ တၠအဝဵုတအ်တုဲ နကဵုအခေါၚ်အဝဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကမ်ကုသဵုဂကူမန် ဂကူမန်သ္ဂောံ ပြုပြေၚ်ဖန်ဖက်ကေတ်ကေတ်ဟီုဂှ် သ္ၚောဲမံၚ်ဏီ သ္ဒးဟီုရ။
ဍုၚ်မန်မၞုံကဵုအဝဵုပေၚ်ပေၚ် (အဝဵုအုပ်ဓုပ်၊ အဝဵုချူခၞံသၞောဝ်၊ အဝဵုစဳရေၚ်သၞောဝ်ဓဝ်) ဍုၚ်မန် မန်အုပ်ဓုပ်ကေတ်ကေတ်ဂှ် လဂွံကဵုဇၟောဝ်ဍာ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် အကာဲရာတ္ၚဲဏံမ္ဂး အတိုၚ်ဂၠံၚ်တရဴ ဂကူမန်မရန်စၟဳလဝ် ဂွံစိုပ်ကၠုၚ်ဂတမတ်ပြဟ်ပြဟ်ဏံဂှ် သ္ၚောဲလ္တူ သ္ၚောဲမံၚ်ဏီရ။
အဃောမရုန်ဂစာန်ဒၟံၚ် ဍုၚ်မန်မၞုံကဵုအဝဵု (အဝဵုပိတန်) ပေၚ်ပေၚ်ဂှ် ဒးကေတ်အခိၚ်ကာလ လလအ်ကာလလဵု ဟီုဟွံဒးဏီတုဲ စပ်ကဵုသ္ဂောံထိၚ်ဒဝ် မၚ်မွဲဂကူ၊ တမ်ရိုဟ်လၟိဟ်မၞိဟ်ဂကူ လမျီုပရေၚ်ဂကူမန် သ္ဂောံဆက်ဂျိုၚ်တဴအာ အနာဂတ် အဓာန်ဂတမဂၠိၚ်သ္ၚောဲမာန်ဂှ် ပၟိက်ဇၞော်တဴဗွဲမလောန်ရ။
ကလေၚ်ရံၚ်အာ ပ္ဍဲကဵုဒြဟတ်လုပ်ဒၟံၚ် ပေါဲဗတိုက်အခေါၚ်ဂကူမန်တ္ၚဲဏံမ္ဂး ဒြဟတ်ပေါဲဗတိုက်ရပ်လွဟ်ကဵု ဒြဟတ်ပေါဲဗတိုက်ဗွိုၚ်ပ္ဍဲစၠတ်ထဝ် နွံဒၟံၚ်ၜါဗွိုၚ် ဂွံဆဵုကေတ်မာန်ရ။ ပ္ဍဲဂကူမန်တ္ၚဲဏံဂှ် ဒြဟတ်ၜါဗွိုၚ်ဏံ ဗွဲမထေက်ကြိုက် နွံဒၟံၚ်သီုၜါဒြဟတ်ရ။
ပရေၚ်ရုန်ဂစာန် ပေါဲဗတိုက်အခေါၚ်အရာဂကူ ဗွိုၚ်ပ္ဍဲဂၠံၚ်တရဴ ပေါဲဗတိုက်ရပ်လွဟ်ကီု၊ ဗွိုၚ်ဂၠံၚ်တရဴ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဗွိုၚ် အပ္ဍဲ (ဗွိုၚ်စၠတ်ထဝ်) ဂှ်ကီု ဟိုတ်နူသ္ဒးပံၚ်ဗစပ်လဝ် ဒဒှ်ပကတိရုပ်မွဲထပ်ကဵုကၟိန်ဍုၚ်တုဲ ဍုၚ်မန် ဗွမဗၠးၜး လဂွံကဵုပရေၚ် သၠးပွးနူသၟဝ်တဲအုပ်ဓုပ်ကၟိန်ဍုၚ် ပါ်ကရေက်ပတိတ်ဟွံဂွံဏီဂှ်ရ လမျီုသတီုလၟိဟ်ဂကူမန် ညံၚ်သ္ဂောံဆက်ဂျိုၚ်တန်တဴအာဍာ်ဇမၠိၚ်မာန်ဂှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဂကူမန်ဂမၠိုၚ် သ္ဒးဖျေံဂၠံၚ်တရဴ ပရေၚ်ဂကူမန်ထေက်ရ။
ဂၠံၚ်တရဴပရေၚ်ဂကူဟီုဂှ် မုရော …
အတိုၚ်ချူဟီုကၠုၚ်လဝ်ဗွဲလတူတေံဂှ်ရ အဃောလုပ်ဒၟံၚ်ပေါဲဗတိုက် သွက်အခေါၚ်အရာ ကမ်ကုသဵုမန် မန်သ္ဂောံဖန်ဖက်ကေတ်ကေတ်မာန်၊ လလအ်အဝဵုအုပ်ဓုပ်မန် မန်သ္ဂောံပြုပြေၚ်ဖန်ဖက်ကေတ်မာန်ဂှ် တမ်ရိုဟ်သတီုလၟိဟ်ဂကူမန် ညံၚ်ဟွံဂွံဆုတ်ယောၚ်စှေ်အာဂှ် ဗီုပြၚ်သၞောတ်စှေ်စှေ်မာန်၊ သတီုလၟိဟ်ဂကူမန် ဂွံဆက်ထိၚ်ဒဝ်မၚ်မွဲအာ မဗဳဇလမျီုဂကူမန် အဓာန်မဂၠိၚ်ဂှ် သ္ဒးဖျေံအာဗီုပြၚ် လၟေၚ်ကမၠောန်ဂၠံၚ်တရဴ ပရေၚ်ဂကူမန်ရ။
လၟေၚ်ကမၠောန်ဂၠံၚ်တရဴ ပရေၚ်ဂကူမန်ဂှ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု မဟာဗျူဟာကောန်ဂကူမန် (၂၀၂၀-၂၀၃၀) ချူဓဇက်လဝ် တုဲကၠုၚ် တေံဂှ်တုဲ သ္ပသ္ဇိုၚ်ကဵုလမျီုဂကူ မပ္တံကဵု ပရေၚ်ဂကူ၊ ပရေၚ်လိက်ပတ်ယေန်သၞာၚ်၊ ပရေၚ်အရေဝ်၊ ပရေၚ်ဗွိုက်လ္တက် လက်သန်ဂကူ၊ ပရေၚ်အခိုက်ကၞာဂကူ စတမ် သ္ဒးဖျေံအာ ကိုန်စဳဇန် နဒဒှ်ပရေၚ်ထိၚ်ဒဝ်မၚ်မွဲဂကူ နနဲဒြဟတ်ၜတ်ၜတ် Soft Power ဗွဲမစှေ်ကဵုသၞောတ်ထေက်ရ။
ပ္ဍဲအရာဖျေံဗီုပြၚ် ပရေၚ်ထိၚ်ဒဝ် သတီုလမျီုလၟိဟ်ဂကူဟီုဂှ် ကဏ္ဍသွာၚ်နာနာ သ္ဒးဖျေံအာဗီုပြၚ် နဒဒှ်ပရေၚ်အလုံဂကူတုဲ ပရေၚ်ဖျေံဗီုပြၚ်ဏံ ကမၠောန်နတဲ လမျီုညံၚ်ဂွံလုပ်ဂှ်လေဝ် ဂကောံဖန်ဇန်ဓမံက်ရုပ်ရဴမွဲဂကောံ သ္ဒးဒက်ပ္တန်အာထေက်ရ။
ပရေၚ်သုၚ်စောဲလိက်မန် …
ထံက်ရံၚ်ကဵုဂလာန် “လိက်ကၠေံမ္ဂး ဂကူကၠက်” ရောၚ်ဟီုဂှ် ဗွဲစၟတ်ဨကန်ရ။ သၟာၚ်နူဂှ်ပၠန် အရေဝ်နှဴ ဂကူကၠာဲ ဆီပြံၚ် မပ္တံသာ်ဏံလေဝ် ဂကူကၠက်အာလောဲလောဲမာန်ရ။ ရံၚ်ကဵုဇၟောဝ်ခေတ်ပ္ၚံက်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဂတမတ်တုဲကၠုၚ်ဏံကီု၊ ဂတမတ်တ္ၚဲဏံဂှ်ကီု ဂွံဆဵုကေတ်ဒဒှ်ဂတမတ် ဘောနဘောနံၚ်ရ။
သွက်ဂွံထိၚ်ဒဝ်အာဂကူ နကဵုလိက်ပတ်ဂှ်တုဲ အတိုၚ်ဓမံက်ထ္ၜးလဝ်ဗွဲသၟဝ်ဏံ သ္ဒးထိၚ်ဒဝ် မၚ်မွဲအာထေက်ရ။
၁။ ချူသုၚ်စောဲလိက်မန် – ဇၟာပ်ဍုၚ် ဇၟာပ်ကွာန်မန် ပ္ဍဲအရာချူယၟုဍုၚ် ယၟုကွာန်ဂှ် ညံၚ်ဂွံချူသုၚ်စောဲအာ လိက်မန် ဗွဲအဓိကမာန်။
မပ္တံကဵု လိက်ဂတဵုမုက်ကွာန် (ပါၚ်လုပ်ကွာန်၊ တိတ်ကွာန်)၊ ယၟုဂၠံၚ်ဍာန်၊ ယၟုဘာ၊ ယၟုဆေၚ်ဖျာ၊ ရုၚ်ဂဥုဲ ဗဒမ်ဂဥုဲ၊ ရုၚ်နာနာ၊ လိက်မန် သ္ပအဓိက သ္ဒးချူတုဲ လိက်သုၚ်စောဲဍုၚ် (လိက်ဗၟာ) ကီု၊ လိက်သုၚ်စောဲဂၠးတိ (လိက်အေၚ်္ဂလိက်) ကီု ဒၞာဲဂပ်ဂဝ်ဒးရးဂှ်လေဝ် နဒဒှ်ဘာသာအရန် သ္ဒးချူရ။
၂။ ရပ်စပ်စကာလိက်မန် – ပ္ဍဲအရာကေၚ်ကာပရေၚ်မၞိဟ်မွဲမွဲသာ် တက်လိက်ဘိက် ကေၚ်ကာမ္ၚဵုမမိက်ကဵုမွဲမွဲ မပ္တံကဵု လိက်ဘိက်သ္ပထပိုဲခၟဳ၊ လိက် ဘိက်မ္ၚဵုထပ်တဲ (သၞက်ကရောဲ)၊ လိက်ဘိက်စဝ်ကပေါဝ်၊ လိက်ဘိက်ချိုတ်ဂျိုၚ် ဆေၚ်စပ်ကဵု ပရေၚ်တက်လိက်အိုတ်သီုဂှ် သ္ပအဓိကကဵု လိက်ဂကူဇကုတုဲ သ္ဒးတက်ရ။ ဘာသာတၞဟ်တၞဟ်ဂှ် ထေက်ကဵုသ္ဒးတက်ကီုမ္ဂး နဒဒှ်ဘာသာအရန်ဟေၚ် တက်ချူဂွံရ။
အရေဝ်မန် …
၁။ ဟီုအရေဝ်မန် – ပ္ဍဲသ္ၚိကၟိန်ဇကု သ္ပအဓိကကဵု အရေဝ်ဘာသာမိ (မန်) တုဲ ကြက်သ္ဒးဟီုအရေဝ်မန်ဟေၚ်ရောၚ်။
အကာဲအရာလဵုဒှ်ဒှ်၊ ဍုၚ်ကွာန်လဵု စိုပ်စိုပ် အကြာသမ္ဘာတၠသ္ၚိဇကု၊ အကြာကောန်ဇာတ်ဇကုတအ်ဂှ် သ္ဒးသ္ပအဓိကကဵု အရေဝ်မန်ဂကူဇကုတုဲ သ္ဒးဟီုသုၚ်စောဲ အရေဝ်ဘာသာမိ ဘာသာမန်ဇကုဟေၚ်ရောၚ်။
၂။ ဍုၚ်ကွာန် ဌာန်လဵုဒှ်ဒှ် မန်ကဵုမန် မ္ဒးဟီုစကာ အရေဝ်ဘာသာမိ ဂကူမန်ဇကုဟေၚ်ရောၚ်။
ပရေၚ်ဘာသာ အခိုက်ကၞာမန် …
၁။ ဇၟာပ်ခမဳသၚ်မန်၊ ဇၟာပ်ညးဍုၚ်ကွာန်မန် သ္ဒးတွံဓရ်ဘာသာမန်၊ သ္ဒးဒ္ဂိုန်သဳ ဘာသာမန်ဟေၚ်ရောၚ်။
အတိုၚ်စှ်ၜါရာသဳဂှ် လ္ပာ်ခမဳသၚ်ကျာ်ဇၞော်အ္စာ တၠဂုဏ်အ္စာဂမၠိုၚ်တအ် သ္ဒးတွံဓရ် သ္ဒးကဵုသဳ ကု ဒါယကာတအ် နကဵုဘာသာမိ မန်ဟေၚ်ရောၚ်တုဲ လ္ပာ်ခရှ်ညးဍုၚ်ကွာန်တအ်ပၠန်လေဝ် သ္ဒးဒ္ဂိုန်သဳ နကဵုဘာသာမိ မန်ဟေၚ်ရောၚ်။
၂။ ပ္ဍဲအရာပြေၚ်ဝိဝါဟ မ္ၚဵုထပ်တဲကီုဒှ်၊ ပ္ဍဲအရာပြေၚ်ကမ္မဌာန် ပရေၚ်ချိုတ်ဂျိုၚ်ကီုဒှ်၊ ရေၚ်တၠုၚ်ဖ္ဍောတ်ဓရ်ဓမ္မစက်ကီုဒှ်၊ ဖ္ဍောတ်ဂါထာသံဝေဂ (စုတိချိုတ်) ကီုဒှ် သ္ဒးချူ ဟီု တွံ ဖ္ဍောတ် နကဵုအရေဝ်ဘာသာမိ ဘာသာမန်ဟေၚ်ရောၚ်။
တၚ်ချူဓမံက်ထ္ၜးလဝ်ဗွဲလ္တူဝွံ ၜိုတ်ဆချူပတိုန်ထ္ၜးလဝ် ဗွဲယျေဘုယျ အပြောံဟေၚ်ရ။ သှေ်တၚ်တၞဟ်တၞဟ် မပ္တံကဵု သွာၚ်ဂဳတနုသုခုမ ပေါဲဇါတ်ကီု၊ သွာၚ်လွဳၜံၚ်လၟိဟ်ကောန်ကီု၊ သွာၚ်တၞဟ်တၞဟ်ကီု သှေ်တဴဒၟံၚ် ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂၠၚ်ဏီရ။
ဂကောံဓမံက်ရုပ်ရဴ ပရေၚ်ကမၠောန် ကဏ္ဍသွာၚ်နာနာတအ် မံက်တိုန်ကၠုၚ်တုဲမ္ဂး သွက်သ္ဒးချူဓဇက်လၟေၚ်ကမၠောန်ကိုန်စဳဇန် ဗွဲတြးမွဲကၞပ်တုဲ သ္ၚဳဂၠိပ် သဳကၠဳ သွက်သ္ဒးသ္ပအာဒတန်၊ သွက်သ္ဒးဓမံက်အာရုပ်ရဴဍာ်ဇမၠိၚ် ဍာ်ဇမၠေံတအ်ရ။
ဂကူမ္ဒးဒၟံၚ်သၟဝ်တဲအဝဵု ဂကူဇၞော်ဇၞော် နကဵုမဟာဝါဒဳ တၠအဝဵုဂကူမွဲမွဲမ္ဂး ဒြဟတ်ၜတ်ၜတ် (Soft Power) ပရေၚ်ထိၚ်ဒဝ်မၚ်မွဲလမျီုဂကူ မပ္တံကဵု အရေဝ် လိက်ပတ် ယေန်သၞာၚ် အခိုက်ကၞာ ပြဝေဏဳ၊ ဒြဟတ်ကြံၚ်ကြံၚ် (Hard Power) ဒြဟတ်ပၠန်ဂတး ဗော်-ဒပ် ရပ်လွဟ် သီုၜါသာ်ဏံ ပၟိက်ဇၞော်တဴဗွဲမလောန်ရောၚ်ဂှ် ပတိုန်ထ္ၜးဏာရ။
