မယံင် (ဍုင်မန်)
ညးစၞးအမာတ်ကၠတ်ထဝ်/စၠတ်ထဝ် (Member of Parliament / MP) ဟီုမ္ဂးဂှ် နူကဵုညးဍုင်ကွာန်မရုဲစှ်လဝ် နကဵုဆန္ဒမာဲ အတိုင်သၞောဝ်ဥပဒေ ဒက်ပ္တန်ဍုင်မွဲမွဲဂှ် ညးစၞးခၞံသၞောဝ်ဥပဒေ မဂွံအဓိပ္ပါဲရ။
ဝတ်တာလျိုင် ညးစၞးအမာတ်ကၠတ်ထဝ်/စၠတ်ထဝ်ဂမၠိုင်တအ်ဝွံ ခၞံသၞောဝ်ဥပဒေ – သွက်ညးဍုင်ကွာန်ဂမၠိုင် တင်မနွံပၟိက်တအ်ဂှ် ပွမချူခၞံဗဒှ်ပ္တိုန် သၞောဝ်ဥပဒေတၟိကီု၊ သၞောဝ်ဥပဒေ တင်ဟွံဒှ်ဖဵုကဵုညးဍုင်ကွာန်ဂမၠိုင်တအ်ဂှ် ပွမချူပလေဝ်ကီု၊ သၞောဝ်ဥပဒေဟွံမွဲပၟိက်တအ်ဂှ် ပွမပလီုကီုတအ်ဂှ် သ္ဒးသဳကၠဳ ပါ်မာဲ သ္ဒးရေင်တၠုင်အာ နကဵုဂုန်ဖဵုညးဍုင်ကွာန်သၞောတ်စှ်ေစှ်ေရ။
ရမျှာင်ညးဍုင်ကွာန် – နူကဵုဒေသဆန္ဒမာဲညးဍုင်ကွာန် ဇကုမဂွံဒုင်ရုဲစှ်လဝ်ဂှ် တင်ခက်ခုဲညးဍုင်ကွာန်၊ တင်နွံပၟိက်ညးဍုင်ကွာန် ပရေင်ကဏ္ဍနာနာသာ်တအ်ဂှ် နကဵုစၞးညးဍုင်ကွာန် ပ္တိုန်ထ္ၜးသဳကၠဳ အာတ်မိက်အာ နကဵုစၞးညးဍုင်ကွာန် မဒှ်ရ။
ထိင်ကြာပ်အလဵုအသဳ – စက်ယန်အလဵုအသဳ ပရေင်ကမၠောန်အလဵုအသဳ သီုဖအိုတ်တအ်ဂှ် ပရေင်သုင်စောဲဩန်ဘဏ္ဍာကီု၊ ပရေင်မူဝါဒဂမၠိုင်တအ်ဂှ်ကီု စၟဳစၟတ်သ္ၚဳဂၠိပ်တုဲ ပ္တိတ်တင်သၟာန် ညံင်ဂွံစိုပ်ဂၠံင်ဓဝ်ဍာံဂှ် သ္ၚိရုင်ညးစၞးအမာတ် ကၠတ်ထဝ်/စၠတ်ထဝ်ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲထိင်ကြာပ် ပတဝ်ဂၠံင်ဍုင်မွဲရ။
သရောပ်ထောံမ္ဂး ဝတ်တာလျိုင်ညးစၞးအမာတ်ကၠတ်ထဝ်/စၠတ်ထဝ်ဂမၠိုင်တအ်ဂှ် သၞောဝ်ဥပဒေ ဒတုဲဖဵုကဵုညးဍုင်ကွာန်တအ်ဂှ် ညံင်ဂွံပေါတ်ပလေဲပတိုန် ရနုက်ဗပေင်ပလေဝ်ပလေတ်ပ္တိုန်၊ တင်နွံပၟိက်ညးဍုင်ကွာန်တအ်ဂှ် သ္ပစၞးတုဲ ညံင်ဂွံ ပ္တိုန်ထ္ၜးပ္ဍဲသ္ၚိရုင်ကၠတ်ထဝ်၊ လၟေင်ကမၠောန်စက်ယန်အလဵုအသဳအိုတ်သီုဂှ် မင်ရံင်ကျောဝ်တုဲ မင်ပတပ်ဂၠံင်ဍာန် ပွကမၠောန်အလဵုအသဳ မဒှ်ရ။
ပ္ဍဲလက်ထက်အလဵုအသဳပၞာန် (ဝါ) တၠအဝဵု အလဵုအသဳတအ် အုပ်ဓုပ်လဝ်ဍုင်ဂှ် ညးဍုင်ကွာန်တအ်က္တဵုဒှ်ဒဒိုက်ဇၞော်အိုတ် ကိစ္စယိုက်ဝန်ပၞာန်ရ။ ညးဍုင်ကွာန်တအ်က္တဵုဒှ်ဒဒိုက်ဇၞော်အိုတ်ကဵု သၞောဝ်ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန်ဂှ် နကဵုညးစၞးကၠတ်ထဝ်လ္တူ၊ ကၠတ်ထဝ်သၟဝ်တအ် ဟွံပ္တိတ်တင်သၟာန်/ဟွံသဳကၠဳ၊ ဟွံပ္တိုန်ထ္ၜးအိုတ်ရ။
သၞောဝ်ပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန်ဂှ် စတမ်သၞာံ (၂၀၂၄) ဒဵုစိုပ်သၞာံ (၂၀၂၆) ကြပ်အိုတ်ဏံမ္ဂး တၠအဝဵုပၞာန်တအ် ပံက်ကၠုင်ဘာပၞာန်သ္ဇိုင် သွက်ပၞာန်တၟိ ပေင်ဂွံလၟေင် (၂၉) ဝါ တုဲအာရ။ ဘာပၞာန်သ္ဇိုင် (၁) လၟေင်မ္ဂး ကောန်ပၞာန်တၟိ ဗၞတ် (၄၇၀၀) တၠ ပြင် သ္ဒးတိုန်စိုပ်တုဲ ပေင်ဂွံလၟေင် (၂၉) တုဲအာတုဲမ္ဂး လၟိဟ်ကောန်ပၞာန် (၁၃၆၃၀၀) တၠနွံရောင် နူဂကောံ ပရေင်ကေင်ကာပၞာန်ကဵု ပရေင်လ္ၚတ်ဂီုကၠီု (မြန်မာ့စစ်ဘက်ရေးရာနှၚ့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာလေ့လာရေးအဖွဲ႕) (MDSI) တအ် ပ္တိတ်လဝ်တင်ဂၞေင်ရ။
ကောန်ပၞာန်တၟိတအ်ဂှ် နနဲဒးအလန်တုဲ ဒးအာ၊ နနဲဂၠံက်မာဲ၊ နနဲရပ်တံင်ကေတ်၊ နနဲလိင်ထတ်စုတ်မၞိဟ်စၞး ညံင်လၟိဟ်ဂွံပေင် မပ္တံနဲနာနာသာ်စကာတုဲ ဖန်ဖက်ရေင်တၠုင်ဒၟံင်ရ။
ပ္ဍဲကဵုနဲနာနာသာ် စကာဖန်ဖက်ကၠုင်ဒၟံင်သာ်ဏံဂှ် ညးဍုင်ကွာန်အလုံမွဲဍုင်ဂှ် ဒှ်ဒဒိုက် ကတေဝ်ကရေဝ်ကရောတ်ကၠုင်ဒၟံင် ဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရ။ လ္ၚဵုဂှ် ပါဲဒဴနူသ္ၚိဌာန်ဍုင်ကွာန်နွံ၊ လ္ၚဵုဂှ် ဂြိပ်စိုပ်အာ ဌာန်တိဍာ်ဗၠးၜးနွံ၊ လ္ၚဵုဂှ် ဆုဲပြံင်ဒေသ ဗ္စလာပ်ဗဇဴ ပါဲဓလေတ်ကၠုင်နွံတုဲ နဲညးကဵုညးနွံဗွဲဟွံသာရ။
အတိုင်နူကဵုတင်ဂၞေင် အာင်အေသ်ပဳ ISP တအ် လ္ၚတ်ဂၠိုက်ဂၠာဲလဝ်ဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲကဵုကာလတၠအဝဵုအလဵုအသဳ မေန်အံင်လှာင် တိုန်ဒှ်တုဲဂှ် ပ္ဍဲကဵုကောံဓရီုကၠတ်ထဝ်ညးဍုင် (ပြည်သူ႔လႊတ်တော်) မွဲဒမြိပ်ဂှ် တင်သၟာန် (၄၉၅) တင် ညးစၞးကၠတ်ထဝ်တအ် ပ္တိတ်ကၠုင်တင်သၟာန်တုဲ အပ္ဍဲဂှ်မ္ဂး ညးစၞးကၠတ်ထဝ်လ္ၚဵုဂှ် ပ္တိတ်ကၠုင်တင်သၟာန် စပ်ကဵု သၞောဝ်ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန် နွံ (၃) တင်ရ။
သွာင်ကၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုင် (ပြည်ထောင်စုလႊတ်တော်) ကဵု ကၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူ (အမျိုးသားလႊတ်တော်) ၜါသွာင်ဂှ် မွဲတင်လေဝ်သၟာန်လဝ်ဟွံမွဲရ။ သွာင်ကၠတ်ထဝ်ရးကဵု တွဵုရးဂမၠိုင်တအ်ဂှ် သ္ဇက်ဒးဟီုဟွံမွဲရ။
ရမျှာင်ညးစၞးအမာတ်ကၠတ်ထဝ်တအ်ဗွဲမဂၠိုင် ဟီုမွဲတင်ဂှ် “ပ္ဍဲကၠတ်ထဝ်အဆံင်ဆံင်ဂှ် ညးစၞးကၠတ်ထဝ်ဒပ်ပၞာန်ကဵု ညးစၞးကၠတ်ထဝ် ပျဳဃာင်ဖျဵု ဓလီုလဝ်လၟိဟ်ဂၠိုင်မံင်တှ်ေ ဂလာန်ဇကုပ္တိုန်ဂှ် ညးတအ်ဟွံစှ်ေစိုတ်တှ်ေ သာ်လဵုလေဝ် ဂွံဒှ်ဒတန်ဂှ် ဟွံဒှ်၊ ဂွံဒှ်ဒတန်ဂှ်လ္ပဟီု ပ္တိုန်လိက်တင်သၟာန်ဗက်ဂှ် ဂွံဂွံအခေါင်သဳကၠဳပ္တိုန်ထ္ၜးဂှ် ဟွံမွဲလဂှ်ရ” သာ်ဝွံ ညးစၞးကၠတ်ထဝ်တအ်ဗွဲမဂၠိုင် ဟီုကၠုင်ဂလာန်ဏံလၟိုန်ရ။
သၞောဝ်ဥပဒေဒက်ပ္တန်ဍုင် (၂၀၀၈) နူတမ်တဲကၠာတေံရရဂှ် ညးစၞးဒပ်ပၞာန်တအ် ကေတ်လဝ်ဒၞာဲပ္ဍဲကၠတ်ထဝ် (၂၅%) ဇၟာပ် ဒၞာဲရ။ မွဲကရောံဂှ် ညးစၞးကၠတ်ထဝ်ဗော်ပျဳဃာင်ဖျဵုတအ်လေဝ် ဇၞးလဝ်မာဲပၠန်တုဲ သှ်ေညးစၞးနူဗော်ကောန်ဍုင်အရင်တၞဟ်တၞဟ်တအ် ဒှ်အာဗီုပြင် ၜိုတ်ဆဗပေင်ဝိုင်ခုင် ပ္ဍဲကၠတ်ထဝ်ဂှ်ဓဝ်ရ။
ဆဂး ဗော်ကောန်ဂကူကောန်ဍုင်အရင်ဗွဲမဂၠိုင်တအ်ညာတ်ဂှ် ပေါဲရုဲမာဲ (၂၀၂၅-၂၀၂၆) ဏံဂှ် ၜိုတ်ဆဘိုင်လုပ်ဗဒှ်ဝိုင်ကဵု ကရောံဒပ်ပၞာန် ကေုာံ ပျဵုဃာင်ဖျဵုတအ်ရရောင်ဂှ် ညာတ်ကၠးဒၟံင်ရ။ ပ္ဍဲကဵုဝိုင်ကၠတ်ထဝ် ဇၟာပ်ဗွိုင်ဂှ် ညးစၞးဂကူဇကု ဟွံမွဲကဵုနွံဂှ် နွံညိတှ်ေ ခိုဟ်ညိရောင် တော်လဝ်သာ်ဏံတုဲ ပါလုပ်ကၠုင်ပ္ဍဲဗွိုင် မွဲကရောံတၠအဝဵုတအ်အိုတ်ရ။
စင်ပေါဲကၠတ်ထဝ်ဍေံမံက်ကၠုင်တုဲဂှ် ရံင်ကလင်အခါတ်အကာဲကေတ် ပ္ဍဲကဵုဝိုင်သဳကၠဳကၠတ်ထဝ်အဆံင်ဆံင်တအ် တင်သဳကၠဳပ္တိုန်ထ္ၜး တင်သၟာန်ဂမၠိုင်တအ်ဂှ် ညံင်ဟွံဂွံတေက်ဇီုကပိုက်ကဵု ဂုန်သိက္ခာဍုင်၊ ဂုန်သိက္ခာဂကောံတၠအဝဵုတအ်ဂှ် ဗွိုင်တၠအဝဵုတအ် ထိင်ကၟာတ်လဒဵုလဝ် ဒတုဲဒတုဲရ။
ဗီုကဵုသၞောဝ်ဥပဒေညးဍုင်ကွာန်ဒးယိုက်ဝန်ပၞာန်ဂှ် ဒှ်ဒၟံင်ကြက်အဓိက စဵုဒၞာဂုန်ဖဵု သွက်ဗွိုင်တၠအဝဵုတအ်တုဲ ညးစၞးကၠတ်ထဝ်ဂမၠိုင် ဟွံဂံင်သဳကၠဳ ဟွံဂံင်ပ္တိုန်ထ္ၜး ဟွံဂံင်ပ္တိတ်တင်သၟာန်အိုတ်ရ။
သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်ဗွိုင်မ္ၚးဗော်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်မွဲတၠညာတ်ဂှ် “တင်ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဒှ်ဂုန်ဖဵုဍာံဍာံတအ်ဂှ် ပ္ဍဲကၠတ်ထဝ်တေံ သဳကၠဳဟွံဒှ်ဒတန်လေဝ် တင်ဇကုသဳကၠဳဂှ် ယဝ်ရ ဒှ်ဒၟံင်ရမျှာင်စၞးညးဍုင်ကွာန်ဍာံဍာံဒှ်မံင်တှ်ေ ဂလာန်ဇကု ဟွံဒှ်ဒတန် ဟွံအံင်ဇၞးလေဝ် ညးဍုင်ကွာန်တအ်ဂှ် ညးစၟတ်ကၠုင်ကဵုဇကုတွဵုရ၊ ပ္ဍဲကၠတ်ထဝ်တေံ ဟွံဂွံမုက်မတ်လေဝ် ပ္ဍဲအကြာညးဍုင်ကွာန်တှ်ေ အမာတ်ဂှ် ဂွံဒုင်သ္ပသမ္တီ အကြာညးဍုင်ကွာန်တအ်ဍာံဍာံ ဂံင်ဟီု” သာ်ဝွံ ညးဟီုရ။
ရမျှာင်ညးစၞးအမာတ်ကၠတ်ထဝ်တအ်ဂှ် စပ်ကဵုပဋိပက္ခပရေင်ဍုင်ကွာန်၊ ပရေင်ပေါဲပၞာန်၊ ကြက်ရှ်သာ ပရေင်ဂွံသောင်ကလး ပဋိပက္ခပရေင်ဍုင်ကွာန်ဇေတ်ဇေတ်ဂှ် ဂွံသဳကၠဳ ပ္တိုန်ထ္ၜး ပ္တိတ်တင်သၟာန်ဂှ် ဟွံဆဵုကၠုင်ဏီရ။
ညးစၞးကၠတ်ထဝ်ဂမၠိုင်တအ် အာလုပ်ပါဒၟံင်ပ္ဍဲဗွိုင်တၠအဝဵုတအ်ဂှ် တင်သဳကၠဳ တင်ဇကုပ္တိုန်ထ္ၜးတအ်ဂှ် အတိုင်ဟွံဒှ်ဒၟံင် သတ်ပ္ကဴရတှ်ေ ဂ္ဇအ်ဖအိုတ်ထောံအခိင် ပ္ဍဲအာယုက်ကၠတ်ထဝ်ဏံရဟာ၊ ဗီုဂှ်ဟွံသေင် သ္ပဒြဟတ်ကဵုညးဍုင်ကွာန် ဒုင်သဇိုင်ကဵု ရမျှာင်ညးဍုင်ကွာန်တုဲ ဂုန်ဖဵုဍုင်၊ ဂုန်ဖဵုညးဍုင်ကွာန်ဍာံဍာံ ပရေင်ဂွံသှ်ကလး ပဋိပက္ခပရေင်ဍုင်ကွာန်ဍာံဍာံဂှ် ဒုင်ကေတ်တုဲ လုပ်အာပေါဲဗတိုက် ပ္ဍဲဗွိုင်ကၠတ်ထဝ်ဟာဂှ် ဒးဖျေံတၟော်ဂွံရရောင်။