ကၠာလသိုန်တၟိ အခိင်ကသီု ဟွံတိတ်ဏီဏံ ၚုဟ်လသိုန်ဗ္ကေတ် သၠုင်တိုန်မံင်အဆက်ဆက်တုဲ ပ္ဍဲဗွဝ်ဖျာတွဵုရးဍုင်မန်ဂှ် မွဲပသာ စဵုကဵု (၁၀၀၀၀) ဒကေဝ် ၚုဟ်သၠုင်တိုန်ကၠုင်မံင်နွံရောင် ဂွံတီကေတ် နူညးရာန်စကာတံကဵု တၠဆေင်ဖျာတံရ။
အပ္ဍဲဍုင်ဂှ် လသိုန်သှ်ေသၟေဟ် အောန်ကၠုင်တုဲ ကပေါတ်ဗၞိက်လုပ်ဇရေင် ဒေင်ဗၞိက် (သၟာဗၞိက်) တံ အောန်ကၠုင်ကီု၊ ဗၞိက်လုပ်အောန်တုဲ ဇြဟတ်ရာန် နူအပ္ဍဲဍုင်/မ္ၚးဍုင်ဂၠိုင်ဂှ်ရ ၚုဟ်သၠုင်တိုန်ဒၟံင်အဆက်ဆက်ရောင် ဂွံတီကေတ်ရ။
ပ္ဍဲဂိတုသေပ်တေမ်ဗာ သတ္တဟဒုတိယတုဲကၠုင်တေံ နူကဵုမွဲပသာ အကြာ (၇၀၀၀) ဒကေဝ်ဂှ် စနူဂိတုအိုတ်တုဲ မွဲပသာမ္ဂး ၚုဟ်သၠုင်တိုန်ကၠုင် စဵုကဵု (၁၀၀၀၀) ဒကေဝ်ရောင် တၠဆေင်ဖျာ နူပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင်မွဲတၠ ဟီုရ။
“ပ္ဍဲအဒိုတ်ဏံရ ၚုဟ်လသိုန်ဗ္ကေတ် သၠုင်တိုန်အာကွေံကွေံရ။ ကၠာတေံတှ်ေ မွဲပသာဂှ် သွံ (၇၀၀၀) ရ။ လၟုဟ် မွဲဠက်ဟီုတှ်ေ တိုန်အာ ပိလ္ၚီရ။ ၚုဟ်တိုန်အာဂှ် အကြာတ္ၚဲတဏံရ။ ဒၞာဲလ္ၚဵုဂှ်တှ်ေ မွဲဠက်ပြင်” သာ်ဝွံ ညးဟီုရ။
လသိုန်တၟိ အခိင်ကသီုဏံဝွံ ပ္ဍဲဂိတုအံက်ဝ်ဗာအိုတ်၊ ဂိတုနဝ်ဝေမ်ဗာမံက်တေံမှ စလုပ်စိုပ်ကၠုင် အပ္ဍဲဗွဝ်ဖျာဂှ်ရ ၚုဟ်လသိုန်က္ညင်ဂှ် သွက်ဂွံဆက်တိုန်ဟေင်နွံမာန်ရောင် ဂးရ။
လသိုန်ဗ္ကေတ်ဝွံ ဒှ်မံင်စၞစသဇိုင် ဇၟာပ်တ္ၚဲ ဒးစကာဍုန်တိုပ်မံင်တုဲ ၚုဟ်သၠုင်တိုန်ဏံဂှ်ဝွံ ဂုန်ဖဵုတိုန်စိုပ် လ္တူစရိတ်ပရေင်စသုင်မံင်စံင်သ္ၚိကၟိန်တိုက်ရိုက်ရောင် ဗြဴတၠသ္ၚိမွဲတၠဂှ် ဟီုရ။
“ကၠာတေံတှ်ေ ရာန်လသိုန်ဗ္ကေတ်ကဵုရိုက်ရ။ လၟုဟ် ရာန်ဗီုကၠာတေံ ဟွံမာန်ရပုဟ်။ ၚုဟ်တိုန်ဗီုဏံဂှ် ဟွံကေင်ဆဵုပုဟ်။ လၟုဟ်ဏံ ကဵုပသာလေဝ် ရာန်ဟွံမာန်ပုဟ်။ ဗၞတ်ညိညဟေင် ရာန်မာန်ရ။ ဟွံရာန်လေဝ် ဟွံဂွံပၠန်ပုဟ်။ အရိုဟ်တ္ၚဲ ဒးဍုန်တိုပ်မံင်ဏောင်တှ်ေ။ စရိတ်ဖဴဂှ် အိုတ်ဂၠိုင်ကၠုင်” သာ်ဝွံ ညးဟီုရ။
လသိုန်ဗ္ကေတ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုပွိုင်ဍုင် (ပခုက္ကူ၊ မုံရွာ၊ တောင်သာ၊ ရေစကြို၊ ဆိပ်ဖြူ) ၊ ဒေသအညာ သ္ကုတ်လ္ဒောဝ်ကၟိန်ဍုင်ဗၟာဂှ်ဟေင် တဵုလွဳမံင်အဓိကတုဲ ပလံင်ဗစိုပ်သွံဒၟံင်ကဵု လ္ပာ်တွဵုရးဍုင်မန်ကီု သီုလ္ပာ်ရး/တွဵုရးတၞဟ်တၞဟ်တေံရ။
အခိင်လၟုဟ်ဏံဝွံ ပ္ဍဲကဵုဒေင်ဗၞိက်ဂမၠိုင်ဂှ် သွံ (လက်ကားအရောင်း) ဂြိပ်မံင်တုဲ ပရေင်သွံရာန် (လက်လီ) နွံမံင်အတိုင်ဓမ္မတာရဂှ်လေဝ် ဂွံတီကေတ် နူမုက်လိက်ဇာနှိက်ပရေင်မၞိဟ်ဒေင်ဗၞိက်ဂမၠိုင်ရ။
သၞာံကၠာတေံဝွံ ဟိုတ်နူကလိဂွံ ၚုဟ်လသိုန်ဗ္ကေတ် မွဲပသာ နူ (၁၅၀၀) ဒကေဝ် (၂၀၀၀) ဒကေဝ်ဟေင်ဂှ်ရ ညးတဵုလသိုန်ဂမၠိုင်တံ ကျအာရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ အပ္ဍဲသၞာံဏံဝွံ သၟာတဵုလွဳတံ သၟာင်နူတဵုဖအောန်ဖျေံ လသိုန်ဗ္ကေတ်တုဲ ဇြဟတ်ရာန်ဍုင်မ္ၚးခိုဟ်ကၠုင်ဂှ်ရ ၚုဟ်လသိုန်ဗ္ကေတ်အပ္ဍဲဍုင် သၠုင်တိုန်ကၠုင် ဗီုၚုဟ်မးအခိင်လၟုဟ်ဏံရောင် ပ္ဍဲဇာနှိက်ပရေင်မၞိဟ်ဒေင်ဗၞိက်ဂမၠိုင်တံ ဟီုဂးသ္ၚဳဂၠိပ်မံင်အိုတ်ရ။