ကရောၚ်ပၞာန် နူတမ်ဒပ်ကမ္မယှေန်ပၞာန် ဖျေံသဇိုၚ်ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုၚ်မန်ဝွံ သွက်ဂွံလုပ်စိုပ် ဇရေၚ်ဍုၚ်ကျာ်ပိမာန်ဂှ် ကၠောန်သ္ပရေၚ်တၠုၚ်ဒၟံၚ် ပရေၚ်ချဳဓရာၚ်ပၞာန်ရောၚ် ဂွံတီကေတ် နူတမ်ရိုဟ်ပရိုၚ်ပၠန်ဂတးရ။
စပ္တံနူကၞောတ်ဂိတုဂျောန်အိုတ်ဏံ ဇြဟတ်ကောန်သ္ဂံၚ် (၁၅၀) ပြၚ် နူတမ်ဒပ်ဖျေံသဇိုၚ်ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်ဂှ် ပကောံလဝ်ပ္ဍဲကွာန်ဘာတုဲ နူတိဍာ်ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ NMSP ထိၚ်ဒဝ်ကဵု တိဍာ်ဗော်သွးကရေၚ် KNU ထိၚ်ဒဝ်မွဲတဆံၚ် သွက်ဂွံလုပ်စိုပ်ဍုၚ်ကျာ်ပိဂှ် ဂိုတ်ဂ္စာန်ဒၟံၚ်ရ။
ပါ်ကရောၚ်ပၞာန်တုဲ သွက်ဂွံလုပ်စိုပ် နူကဵုဂၠံၚ်ဍာန်ဝါဗိုၚ်၊ ဓမ္မပါလ၊ ခလံက်ဒနဳ၊ ကျာ်ပိ မၞုံလ္ပာ်တိဍာ်ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိထိၚ်ဒဝ်ဂှ်ကဵု နူဂၠံၚ်ဍာန်ဂြိုပ်ကျာ်ပိ၊ သဝ်ထ၊ (ကျောက်တိုၚ်) မၞုံလ္ပာ်တိဍာ်ဗော်သွးကရေၚ်ထိၚ်ဒဝ်မွဲတဆံၚ်ဂှ်နွံရောၚ် ဂွံတီကေတ်ရ။
“တၚ်ရန်တၟံအဓိကဂှ်တှေ် ညံၚ်ဂွံလုပ်စိုပ်ကျာ်ပိရ။ ဂကောံပၠန်ဂတး မၞုံပ္ဍဲမွဲဒမြိပ်ဂၠံၚ်တံဂှ်လေဝ် သွက်ဂွံပသောၚ်ဏာမွဲတဲဓဝ်ဂှ် ဗီုကဵုရန်တၟံလဝ်ရ။ ဇြဟတ်ဂှ်တှေ် (၁၅၀) ပြၚ်ရ။ ဆဂး လ္ပာ်ဝါဗိုၚ်၊ လ္ပာ်ကာန်နဳတံဂှ်တှေ် မွဲမွဲဂကောံ ပါ်လဝ်ဒစာံဒစာံတၠဂှ်ရ ဒၞာဲဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ် ကရောၚ်ပၞာန်နွံမံၚ်ရ။ ဒၞာဲလဵုစိုပ်မံၚ် စိုပ်မံၚ် တၚ်ပတဝ်က္ဍိုပ်အိုတ်ကၞောတ်ဂှ်တှေ် ကျာ်ပိဟေၚ်ရ” သာ်ဝွံ တမ်ရိုဟ်ပရိုၚ်ပၠန်ဂတးမွဲတၠ ဟီုရ။
ကရောၚ်ပၞာန်ကမ္မယှေန်ပၞာန် မလုပ်စိုပ်ကၠုၚ် အပ္ဍဲတိဍာ်ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိထိၚ်ဒဝ်ဂှ်ဝွံ သွက်သ္ဂောံကဵုအခေါၚ်စကာဂၠံၚ်ဍာန်ဂှ် အာတ်မိက်လဝ်ကီု၊ ယဝ်ဟွံဂွံအခေါၚ် နူ NMSP မ္ဂး စကာဂၠံၚ်ဍာန်ဂြိုပ်တုဲ လုပ်စိုပ်ကၠုၚ် ဇရေၚ်ဍုၚ်ကျာ်ပိမာန်ရဂှ်လေဝ် ညးဟီုရ။
အခိၚ်လၟုဟ်ဏံ ပ္ဍဲကဵုကွာန်လ္ၚဵု မၞုံအပ္ဍဲတိဍာ်ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိထိၚ်ဒဝ်ဂှ်ဝွံ ကောန်သ္ဂံၚ်ကမ္မယှေန်ပၞာန်တံ လုပ်စိုပ်ဇူဒီုဒၟံၚ်နွံတုဲ အာတ်မံၚ်အရီုဗၚ် ကုညးအာကၠအ်ဂူတံ သွက်ဂွံထ္ၜးဂၠံၚ်နွံဂှ်ရ အကြာညးဒေသတံ ဓဝ်ဖေက်လကိုတ်သၠုၚ်တိုန်မံၚ်ရောၚ် ညးဒေသရေဝ်မွဲတၠ ဟီုရ။
“လၟုဟ်ဏံတှေ် ပ္ဍဲကဵုကွာန်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ် ဍေံတံနွံမံၚ်ရ။ ကွာန်လ္ၚဵုတံဂှ်တှေ် ဇူမွဲဗ္တံတုဲ တ္ၚဲတၟးတှေ် ဆက်အာကွာန်တၞဟ်ရ။ လောန်ကၠုၚ်ၜိုတ် (၂) တ္ၚဲဂှ်တှေ် ညးဒေသကွာန်တၟံကျာံကဵု ဝါဇြေန်တံ သွက်ဂွံထ္ၜးကဵုဂၠံၚ်ဂှ် အာတ်လဝ်အရီုဗၚ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ မၞိဟ်တံ ဟွံဂံၚ်အာ ကၠအ်ဂူပုဟ်” သာ်ဝွံ ညးဟီုရ။
ပ္ဍဲဒေါဝ်ဂိတုဂျောန်တုဲကၠုၚ်ဏံဝွံ သွက်သ္ဂောံက္လေၚ်လှောဲကဵု ဍုၚ်ကျာ်ပိ မၞုံပယျဵုသေံ-ဗၟာဂှ် ကမ္မယှေန်ပၞာန်တံ အာတ်မိက်လဝ်ရောၚ် ပရိုၚ်မံက်တိတ်ကၠုၚ်တုဲဂှ် ပ္ဍဲသ္ကုတ်ဂၠံၚ်ၜါသွာၚ်-လှာဒကှ်-ကျာ်ပိကဵု သ္ကုတ်ဂၠံၚ်ရေဝ်-ကျာ်ပိဂှ် ဗပေၚ်လဝ်ဇြဟတ်ပၞာန်တုဲ စချဳဓရာၚ်ကၠုၚ် ပရေၚ်ပၞာန်ရ။
အပ္ဍဲဂိတုဂျာန္နဝါရဳ သၞာံ (၂၀၂၃) တုဲကၠုၚ်တေံဝွံ ဍုၚ်ပယျဵုကျာ်ပိဂှ် ဒပ်ပံၚ်ကောံပၠန်ဂတးတံ သီဂွံဏာတုဲ ပရေၚ်စက်ယန်အုပ်ဓုပ်ဒေသဂှ် ဗော်သွးကရေၚ် ကေအေန်ယူ အုပ်ဓလီုလဝ်တုဲ ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်လ္တူဍုၚ်ဂှ် ဒပ်ပၞာန်ကရေၚ်ဒတုဲဖဵုဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ဒဳကေဗဳအေ ထိၚ်ဒဝ်လဝ် စဵုကဵုတ္ၚဲဏံရောၚ် ဂွံတီကေတ်ရ။