မယံၚ် (ဍုၚ်မန်)

သွက်ဂွံတက်ကျာသဳကၠဳ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဂှ် နူကဵုအလဵုအသဳတၠအဝဵုပၞာန်တအ် ဗလးညးစၞးတုဲ ဗက်ပညဳပညပ်ဒၟံၚ် ကုဂကောံပၠန်ဂတး ရပ်လွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တအ် သွာၚ်နာနာနွံ ဂွံတီကေတ်ရ။

အပ္ဍဲကဵုကိုန်စဳဇန် အလဵုအသဳသမ္မတဳတၠအဝဵု မေန်အံၚ်လှာၚ် ပွိုၚ် (၁၀၀) တ္ၚဲ သွက်ဂွံသဳကၠဳပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ၜိုဟ်လလမ်ဂှ် ဒှ်အဓိကမွဲတၚ်ကီုတုဲ လၟုဟ်မ္ဂး ကုဂကောံပၠန်ဂတးရပ်လွဟ်ထ္ပက်လဝ်လိက်ကသုက် အေန်သဳအေဂမၠိုၚ်တအ်ကီု၊ ကု ဂကောံပၠန်ဂတး ကေတ်လဝ်တၚ်တုပ်စိုတ် ဒေါံပန်ပှော် (Bilateral) ဂမၠိုၚ်တအ်ကီု၊ ကုဂကောံပၠန်ဂတးပန်ပှော် က္တဵုဒှ်ဒၟံၚ်ပေါဲဗတိုက်တအ်ဂှ်ကီု နူကဵု ညးစၞးအလဵုအသဳ တၠအဝဵုပၞာန်တအ် ဗက်သဳကၠဳပညဳပညပ်ဒၟံၚ် အဆံၚ်အဆံၚ်နွံရ။

အပ္ဍဲကဵုဂကောံပၠန်ဂတးရပ်လွဟ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဗီုပြၚ်ဒတူလိုၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပရေၚ်ပၞာန်တၞဟ်ခြာနွံတုဲ ဗီုပြၚ်သဳကၠဳဆက်ဗ္ဒက်လေဝ် တၞဟ်ခြာနွံကၠုၚ်ရ။ တုဲပၠန် ဗော် -ဂကောံပၠန်ဂတးရပ်လွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တအ်ကဵု ဂကောံပၠန်ဂတးရပ် လွဟ်တမ်ကညၚ် (ဗၟာ) တအ်လေဝ် အလဵုအသဳတၠအဝဵုပၞာန် လစွံစိုတ်ဟွံတုပ်ရေၚ်သ္ကအ်ရ။

အတိုၚ်ပ္ဍဲကဵုလိက်လလောၚ်တြးကော်ဘိက် ကုဂကောံပၠန်ဂတးရပ်လွဟ်ဂမၠိုၚ် သွက်ဂွံကေတ်ဓဝ်ၜိုဟ်လလမ်ဂှ် ဗီုကဵုဂကောံပၠန်ဂတးရပ်လွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဂမၠိုၚ် ပရေၚ်အပ်လွဟ်ဂှ် ဟွံတၚ်လဝ်က္ဍိုပ်တုဲ လုပ်ကၠုၚ်သဳကၠဳပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ၜိုဟ်လလမ်ဟေၚ် တၚ်က္ဍိုပ်ကော်ဘိက်ရ။

🔘ဂကောံပၠန်ဂတးမဟာမိတ် (၇) ဂကောံ (7 EAO Alliance) …

ဂကောံပၠန်ဂတးကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဂမၠိုၚ်ဝွံ လက်ထက်အလဵုအသဳအေန်အေလ်ဒဳ (၂၀၁၅) ဂှ် (၈) ဂကောံမွဲဝါ၊ (၂၀၁၈) (၂) ဂကောံဂှ်မွဲဝါ ပံၚ် (၁၀) ဂကောံ ထ္ပက်ကၠုၚ်လိက်ကသုက်ဒေါံပန်ပှော်အလုံဍုၚ် (Nationwide Ceasefire Agreement-NCA) ရ။

ပၞောဝ်ကဵု (၁၀) ဂကောံဂှ် ကြဴနူကဵုပၞာန်သီအဝဵု သၞာံ ၂၀၂၁ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁ တုဲဂှ် ဂကောံလ္ၚဵု ပါ်တိတ်အာတုဲ ကလေၚ် ပန်ဗ္တိုက် ကု ကံၚ်သဳပၞာန်-ကမ္မေယှန်ပၞာန် တအ်ရ။

ဂကောံဆက်ဒတူလိုၚ်ဒၟံၚ် ဂၠံၚ်တရဴဒေါံပန်ပှော်အလုံဍုၚ် (Nationwide Ceasefire Agreement-NCA) ဂှ် ကံၚ်သဳကလေၚ်ဒက်ပ္တန်ဍုၚ်သေံ (RCSS)၊ ဂအုပ်သၠးပွးကောန်ဂကူဗအိုဝ်၊ (PNLO)၊ ဗော်ပရေၚ်သၠးပွးရခါၚ် (ALP)၊ ဒပ်ပၞာန် ကရေၚ်ရေၚ်တၠုၚ်ဒဳမဵုကရေဇြဳ (DKBA)၊ ကံၚ်သဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ကရေၚ် (KNU/KNLAPC)၊ ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ (NMSP) ကဵု ဂကောံစန်ဒက်ဒဳမဵုကရေက်တေတ်လာဟူ (LDU) သီုဖအိုတ် (၇) ဂကောံရ။

ဂကောံပၠန်ဂတးမဟာမိတ် (၇) ဂကောံဝွံ ဆက်ဒတူလိုၚ်ဒၟံၚ်အတိုၚ်ဂၠံၚ်တရဴ လိက်ကသုက်ဒေါံပန်ပှော်အလုံဍုၚ် (Nationwide Ceasefire Agreement-NCA) ဂှ်တုဲ ဇၟာပ်ကံၚ်သဳပၞာန်-ကမ္မေယှန်ပၞာန်တအ် ကော်ဘိက်ဂှ် ဆဵုဂဗတိုန်စိုပ်ကၠုၚ်လဝ်လၟိုန်ရ။

ဆဂး တုဲတုဲကၠုၚ်တေံမ္ဂး နကဵုဗော်ဍုၚ်မန်တၟိဂှ် ထ္ၜးဟိုတ်ကဵု အလဵုအသဳဟွံမွဲ၊ ကၠတ်ထဝ်ဟွံမွဲတုဲ စပ်ကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မ္ဂး ဟွံတက်ကျာသဳကၠဳ၊ စပ်ကဵုပရေၚ်ဖောအ်ဗြေဝ် နကဵုထိၚ်ဒဝ်အာပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် (Bilateral) ဟေၚ် ဆက်ဒတူလိုၚ်အာရ။

ပ္ဍဲကဵုတၠအဝဵု ညးမဂွံလဝ်အဝဵုဍုၚ်တအ် ဖန်ဇန်ဒၟံၚ် သွက်ဂွံဆက်ကၠောန်အာ စၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သဳကၠဳပရၜေိုဟ်လလမ် လၟုဟ်ဂှ် ဂကောံပၠန်ဂတး (၇) ဂကောံဏံ သ္ဒးပါလုပ်ဟေၚ်စှေ်စိုတ်ရ။

ဂကောံပၠန်ဂတးပါ်ဂၠံၚ် နူဒေါံပန်ပှော်အလုံဍုၚ် (Nationwide Ceasefire Agreement-NCA) (၃) ဂကောံ ကြဴနူကဵုပၞာန်သီအဝဵု (၂၀၂၁) ဖေဖဝ်ဝါရဳ (၁) တုဲဂှ် ပံၚ်သ္ပဒြဟတ်ကဵု ဂကောံပၠန်ဂတးတမ်ကညၚ် ဒြဟတ်ဒဳမဵုကရေသဳဂမၠိုၚ်တအ်တုဲ ပါ်ဂၠံၚ်နူကဵု ဂၠံၚ်တရဴဒေါံပန်ပှော်အလုံဍုၚ် (Nationwide Ceasefire Agreement-NCA) တုဲ ပန်ဗ္တိုက်ကၠုၚ် ကံၚ်သဳပၞာန်-ကမ္မေယှန်ပၞာန် ဒဵုတ္ၚဲဏံရ။

ဂကောံတအ်ဝွံ ဗော်စန်ဒက်ကောန်ဂကူကရေၚ် (KNU)၊ ဒပ်ပၠတရဴကွးဘာအလုံဍုၚ်ဗၟာ (၈၈) (ABSDF)၊ ဒပ်ပၠတရဴကောန်ဂကူချေၚ် (CNF) ဖအိုတ် (၃) ဂကောံရ။

ပ္ဍဲကဵုတၠအဝဵု ညးမဂွံလဝ်အဝဵုဍုၚ်တအ် ဖန်ဇန်ဒၟံၚ် သွက်ဂွံဆက်ကၠောန်အာ စၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သဳကၠဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် လၟုဟ်ဂှ် ဂကောံလ္ၚဵုဂှ် သွက်ဂွံဒးဆဵုဂဗသဳကၠဳဟွံမွဲ၊ ဂၠံၚ်တရဴသွက်ဂွံဗ္တိုက်အာ နနဲလွဟ်ဟေၚ်နွံရောၚ် ပ္တိတ်လ လောၚ်တြးကၠုၚ်နွံရ။ အလုံသီု (၃) ဂကောံဂှ်လေဝ် က္တဵုဒှ်ဒၟံၚ်ပေါဲဗတိုက်ဖိုဟ်ရ။

🔘ဂကောံပၠန်ဂတးဒေါံပန်ပှော်ဒေသ ဒတူလိုၚ် နကဵု (Bilateral) …

ဂကောံပၠန်ဂတးတအ်ဝွံ လိက်ကသုက်ဒေါံပန်ပှော်ပန်အလုံဍုၚ် (Nationwide Ceasefire Agreement-NCA) လေဝ် ဟွံထ္ပက် ပ္ဍဲဒေသရးကီု၊ ပ္ဍဲအဆံၚ်ကၟိန်ဍုၚ်ကီု ဂွံလဝ်တၚ်တုပ်စိုတ်ဒေါံပန်ပှော်တုဲ ဒတူလိုၚ်ဒၟံၚ် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် အကာဲအရာညးကဵုညးရ။

ဂကောံတအ်ဝွံ ဒပ်ပၞာန်ဝ (“ဝ” ပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSA) သီုအဆံၚ်တွဵုရး၊ သီုအဆံၚ်ကၟိန်ဍုၚ် ဂွံလဝ်တၚ်တုပ်စိုတ်ဒေါံပန်ပှော်ရ။ မွဲဂကောံပၠန်ဂှ် “ဒပ်မာၚ်ဠာ” (အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ မဟာမိတ်တပ်မတော် – မိုၚ်းလား (NDAA) ဂွံလဝ်တၚ်တုပ်စိုတ်ဒေါံပန်ပှော် အဆံၚ်ကၟိန်ဍုၚ်ရ။ သှေ်မွဲဂကောံပၠန်ဂှ် “ဗော်ဍုၚ်သေံတောတက် (ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ SSP/SSA) ဂွံလဝ်တၚ်တုပ်စိုတ်ဒေါံပန်ပှော် အဆံၚ်ကၟိန်ဍုၚ်ရ။

ပ္ဍဲကဵုတၠအဝဵုညးမဂွံလဝ်အဝဵုဍုၚ်တအ် ဖန်ဇန်ဒၟံၚ် သွက်ဂွံဆက်ကၠောန်အာ စၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သဳကၠဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် လၟုဟ်ဂှ် ဂကောံတအ်ဝွံ သွက်ဂွံပါလုပ်ဒှ်မာန်ရ။

🔘ဂကောံပၠန်ဂတး ကောဒေံပိ ဂွံၜိုဟ်လလမ် (၂) ဂကောံ

ကြဴနူကဵု ကိုန်စဳဇန်ပေါဲပၞာန် (၁၀၂၇) ဇွိုန်လပှ်ပထမ၊ ဇွိုန်လပှ်ဒုတိယ ဂကောံပၠန်ဂတးကောဒေံပိ ဒပ်ပၞာန်ရခေၚ် (AA)၊ ဒပ်ပၞာန်ကိုဝ်က (MNDAA) ကဵု ဒပ်ပၞာန်တအာၚ်ပလံၚ် (TNLA) တအ် (၃) ဂကောံဝွံ ဒတူလိုၚ်လ္ပာ်ပေါဲပၞာန်ဗွဲမပိုတ် သ္ကုတ်တုဲ သီကၠုၚ်ဍုၚ်ဒေသညး ဒေသညးဂၠိုၚ်ကဵုဍုၚ်ရ။

ဟိုတ်နူဂကောံပၠန်ဂတးကောဒေံပိတအ် သီဗ္တိုက်ကေတ်ဍုၚ်စှ်အောဂၠိုၚ်ကဵုဍုၚ်ဂှ်တုဲ သ္ကိုပ်တၠအဝဵုပၞာန် မေန်အံၚ်လှာၚ် အာတ်အရီုဗၚ်ကြုက် ကဵုကြုက်ဆက်စၠောံပညဳပညပ်ကဵု သွက်ဂွံဒေါံပၞာန်ရ။

ပရေၚ်ကဵုကေတ်အကြာ သ္ကိုပ်တၠအဝဵုပၞာန် ကဵု ကြုက်တအ် သာ်လဵုကဵုကေတ်လဝ်ညးသ္ကအ်ဂှ် ဟွံတီကၠးကီုလေဝ် ကြဴဏံ ဒပ်ကိုဝ်က (MNDAA) ဂှ် ပ္ဍဲသၞာံ (၂၀၂၅) ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳဂှ် နကဵုအလဵုအသဳဍုၚ်ကြုက်ပညဳပညပ်တုဲ ဒေါံပန်ပှော်ကု ကံၚ်သဳပၞာန်ဗၟာရ။

တုဲပၠန် သၞာံ (၂၀၂၅) ဂိတုအေပရဴဂှ် နကဵုဒြဟတ်ဓရိုဟ်ဍုၚ်ကြုက်တုဲ ဒပ်ပၞာန်ကိုဝ်က (MNDAA) တအ် ဒးဆုတ်တိတ်နူကဵု ဍုၚ်လာယှိုဝ်ရ။

ဒပ်ပၞာန်တအာၚ်ပလံၚ်ဂှ် ပ္ဍဲသၞာံ (၂၀၂၅) ဂိတုအံက်တိုဝ်ဗာ (၂၉) ဂှ် စဒေါံပန်ပှော်လုပ်သၞောဝ် ကုကံၚ်သဳပၞာန်ဗၟာရ။ ပ္ဍဲကဵုတၚ်တုပ်စိုတ်အကြာၜါလ္ပာ်ဂှ် ဍုၚ်မိုကုက်ကဵု ဍုၚ်မိုမုက် ၜါဍုၚ်ဂှ် ဒပ်ပၞာန်တအာၚ်ပလံၚ်တအ် သ္ဒးဆုတ်တိတ်ကဵုတုဲ ပ္ဍဲကဵုတိဍာ် ဒပ်ပၞာန်တအာၚ်ပလံၚ်တအ် ထိၚ်ဒဝ်ဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ် ညံၚ်ဟွံဂွံထောံဗမ်ဂှ် ဂွံတၚ်တုပ်စိုတ်ရ။

ပ္ဍဲကဵုတၠအဝဵု ညးမဂွံလဝ်အဝဵုဍုၚ်တအ် ဖန်ဇန်ဒၟံၚ် သွက်ဂွံဆက်ကၠောန်အာ စၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သဳကၠဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် လၟုဟ်ဂှ် ၜါဂကောံဏံ သွက်ဂွံပါလုပ်ဟေၚ်ရ။

🔘ပၠန်ဂတးပန်ဗ္တိုက်ဒၟံၚ်ဒပ်ပၞာန်ဗၟာဂမၠိုၚ် (ဝါ) ပၠန်ဂတးတမ်ကညၚ်ဂမၠိုၚ်

ပ္ဍဲကဵုဂကောံပၠန်ဂတးပန်ဗ္တိုက်ဒၟံၚ် ကုဒပ်ပၞာန်ဗၟာဂမၠိုၚ်တအ်တ္ၚဲဏံဂှ် ဂကောံပၠန်ဂတးဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုဂကူ မွဲသွာၚ်၊ ဂကောံပၠန်ဂတးဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုသၞောတ် မွဲသွာၚ် ဂွံဆဵုကေတ်မာန်ရ။

ကလေၚ်ရံၚ်အာ ပ္ဍဲဒေသတိဍာ်ဍုၚ်မန်ပိုဲမ္ဂး ဒပ်စဵုဒၞာဍုၚ်မန် (Mon State Defense Force -MSDF) ၊ ဒပ်ပၠန်ဂတးဍုၚ်မန် (Mon State Revolutionary Force- MSRF) ၊ ဒပ်ပၞာန်ရာမည (Ramonya Mon Army – RMA) ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ (ဗတိုက်သရိုဟ်တၠအဝဵုပၞာန်) တအ်ဂှ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုပရေၚ်ဂကူတုဲ လုပ်ဒၟံၚ်ပေါဲဗတိုက် သွက်ကမ်ကုသဵုဂကူညး ဂကူညး ညံၚ်ဂွံဖန်ဖက်ကေတ်ကေတ်ရ။

ဂကောံပၠန်ဂတးလ္ၚဵုဂှ် ဖျေံလဝ်သဇိုၚ်ပ္ဍဲဒေသတုဲ ဒတူလိုၚ်ဒၟံၚ်သၟဝ်ဂၠံၚ်တရဴ အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ဂကူ (National Unity Government of Myanmar-NUG) တအ်ရ။ ဂကောံတအ်ဝွံ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု ပရေၚ်ဂကူဟွံသေၚ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်လ္တူသၞောတ်၊ ဗ္တိုက်သရိုဟ်အာ သၞောတ်ဟွံစှေ်စိုတ်တုဲ သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်အာ သၞောတ်ဂၠံၚ်တရဴ ဖေဝ်ဒရေဝ်ဒဳမဵုကရေသဳ သ္ဂးလဝ်ရ။

ဂကောံပၠန်ဂတးၜါဗီုပြၚ်ဏံဂှ် ပ္ဍဲကဵုအစဳဇန် သ္ကိုပ်တၠအဝဵုပၞာန် မေန်အံၚ်လှာၚ် ကော်ဘိက်သွက်ဂွံသဳကၠဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဏံဂှ် ဗီုပြၚ်လဵုစွံစိုတ် ဟီုဟွံဒးကၠာလေဝ် ဂကောံတအ်ဝွံ ဒဵုလၟုဟ်ဂှ် ပရေၚ်ပၞာန်သ္ကာတ်မြဟ်ဒၟံၚ်ဖိုဟ်တုဲ ဂကောံလ္ၚဵုဂှ်လေဝ် လလောၚ်တြးပတိတ်လဝ်လိက်၊ ပတိတ်လဝ်ရမျှာၚ် သွက်ဂွံပါလုပ်ပ္ဍဲကဵု စၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သ္ကိုပ်တၠအဝဵုပၞာန် မေန်အံၚ်လှာၚ်ဂှ် ဟွံသေၚ်ရောၚ် သ္ဂးလဝ်ရ။

🔘သရောပ်နိဂီု …

ပ္ဍဲကဵုဂကောံရပ်လွဟ်ပၠန်ဂတး ဗီုပြၚ်ဂမၠိုၚ်တအ်ဂှ် မွဲသွာၚ်တုဲ မွဲသွာၚ် တၠအဝဵုပၞာန်တအ် ဗလးညးစၞးတုဲ သွက်ဂွံဇန်တပ် ဆဵုဂဗသဳကၠဳပညဳပညပ်အာ မ္ၚးဝိုၚ်ကၠာတဲရ။ လၟုဟ်မ္ဂး အဃောဆဵုဂဗသဳကၠဳပညဳပညပ်ဒၟံၚ် မ္ၚးဝိုၚ်ဖိုဟ်တုဲ ဂကောံလဵုပါလုပ်မာန်၊ ဂကောံလဵုပါလုပ်ဟွံမာန် ဟွံကၠးဏီရ။

ဂကောံပၠန်ဂတးမဟာမိတ် (၇) ဂကောံ (7 EAO Alliance) ၊ ဂကောံပၠန်ဂတး ဒေါံပန်ပှော်ဒေသ ဒတူလိုၚ် နကဵု (Bilateral) (၃) ဂကောံ၊ ဂကောံပၠန်ဂတး အလဵုအသဳကြုက်ပညဳတုဲ ဂွံပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် (၂) ဂကောံ သီုဖအိုတ် (၁၂) ဂကောံ တအ်ဂှ် သွက်ဂွံပါလုပ် ပ္ဍဲအစဳဇန် စၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်သဳကၠဳ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဟေၚ်ရ။

ဂကောံပၠန်ဂတးပါ်လဝ်ဂၠံၚ်ကဵု လိက်ကသုက်ဒေါံပန်ပှော်အလုံဍုၚ် (Nationwide Ceasefire Agreement-NCA) (၃) ဂကောံ၊ ဂကောံပၠန်ဂတးပန်ဗတိုက်ဒၟံၚ်ကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုပရေၚ်ဂကူ ဗီုပြၚ်တုပ်ကဵု ဂကောံပၠန်ဂတးမန်ဂမၠိုၚ်၊ ဂကောံပၠန်ဂတးပန်ဗတိုက်ဒၟံၚ် ကုဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု သၞောတ်သၟဝ်ဂၠံၚ်တရဴ အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ဂကူ (National Unity Government of Myanmar-NUG) ဂမၠိုၚ်တအ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုၚ်ပတိတ်လဝ်ရမျှာၚ် ဟွံဒုၚ်တဲ ဒစဵုဒစးလဝ်ဖအိုတ်ရ။

ရံၚ်ဇက်အာ အတိက်တုဲကၠုၚ်တေံ ပ္ဍဲကဵုတၚ်သဳကၠဳပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တုဲတေံမ္ဂး လ္ပာ်ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတအ်ဂှ် သဳကၠဳသၟဝ်ဂၠံၚ်တရဴ သၞောဝ်ဥပဒေဍုၚ် (၂၀၀၈) တုဲ ပ္ဍဲကၠတ်ထဝ်ဇၟာပ်သွာၚ်ဂှ် ကေတ်လဝ်ဒၞာဲ (25%) ဂှ်ကီု၊ တၚ်သဳကၠဳဂွံလဝ်တၚ်တုပ်စိုတ် ဖအိုတ်ဂှ် သွက်ဂွံသဳကၠဳသ္ပအာဒတန် ပ္ဍဲကဵုကၠတ်ထဝ်ဂှ်ကီု၊ ဗီုပြၚ်အုပ်ဓုပ်ဍုၚ်ဂှ် နူလတူ (ကၟိန်ဍုၚ်) အုပ်ဓုပ်အာ အဆံၚ်သၟဝ် (ရး ကေုာံ တွဵုရး) ဂှ်ကီု၊ ရံၚ်အာသွာၚ်ဒပ်ပၠန်မ္ဂး ဒပ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တအ်ဂှ် သ္ဒးလုပ်ပံၚ်ဗစပ်အာ သၟဝ်ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ မဒက်ပ္တန်လဝ်လၟုဟ်ဂှ်တုဲ ဟွံသေၚ်မ္ဂး သၠာဲဗီုပြၚ်တုဲ ဒက်ပ္တန်ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တုဲ ညံၚ်ဂွံလုပ်ပြိုၚ်ပေါဲရုဲမာဲ နနဲသာ်ဏံ သဳကၠဳကၠုၚ်လဝ်အဆက်ဆက်ရ။

လ္ပာ်ဂကောံပၠန်ဂတးတအ်ဂှ် သ္ဒးပလီုသၞောဝ်ဥပဒေဒက်ပ္တန်ဍုၚ် (၂၀၀၈) တုဲ သ္ဒးကလေၚ်ခၞံအာ သၞောဝ်ဥပဒေဍုၚ် နကဵုသၞောတ်ဖေဝ်ဒရေဝ်မဍာံဇေတ်မွဲဂှ်ကီု၊ ဒပ်ပၞာန် သ္ဒးပါဲတိတ်အာနူစၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ်ကီု၊ တွဵုရးညးကဵုညးဂှ် ဂကူညး ညးသ္ဒးအုပ်ဓုပ်ပြုပြေၚ်ဖန်ဖက်ကေတ်ကေတ် နကဵုအဝဵုပိတန် (အဝဵုအုပ်ဓုပ်၊ အဝဵုချူခၞံသၞောဝ်၊ အဝဵုစဳရေၚ်သၞောဝ်ဓဝ်) ဂှ်ကီု၊ အခန်ဒပ်ပၞာန်ဂှ် ဒပ်ပၞာန်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တအ်ဂှ် သ္ဒးဒှ်ဒပ်ပၞာန်စဵုဒၞာတွဵုရးညးကဵုညးတုဲ နူကဵု ဒပ်ပၞာန်တွဵုရးဂမၠိုၚ်တအ် နကဵုဗၞတ်ဗ္ၜတ်ဂှ် သ္ဒးပလံၚ်ဏာ ပ္ဍဲဒပ်ပၞာန်ကၟိန်ဍုၚ်တုဲ သ္ဒးဒှ် ဒပ်ပၞာန်ဖေဝ်ဒရေဝ်မဍာံဇေတ်ဂှ်ကီု ရဴသာ်ဝွံ သဳကၠဳကၠုၚ်လဝ်နွံရ။

ရံၚ်အာဂၠံၚ်တရဴၜါသွာၚ်ဂှ်မ္ဂး စဵုစးဒၟံၚ် (၃) ကဵု (၄) တုဲ ပ္ဍဲကဵုပၞော်တြၚ်ပံက်လဝ် စၚ်သဳကၠဳပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် တၠအဝဵုပၞာန်တအ် ဖန်ဇန်တပ်ရေၚ်လဝ်လၟုဟ်ဏံဂှ်လေဝ် ဂၠံၚ်သ္ဂောံပညဳပညပ်ဇန်တပ်လ္ပာ်ကြပ်ကၠုၚ်ပြဟ်ပြဟ်ဂှ် အကာဲအရာဟွံညာတ်ဏီတုဲ ပွံက်အဓိပ္ပါဲၜိုဟ်လလမ်တၠအဝဵုတအ်ကဵု ပွံက်အဓိပ္ပါဲၜိုဟ်လလမ် လ္ပာ်ဂကောံပၠန်ဂတးတအ်ဂှ် သ္ၚောဲဒၟံၚ် တိသုန္ဓရဳကဵု အကးဏီရောၚ်။